Rohingya aan land in Atjeh na zeven maanden ‘gegijzeld’ op zee

Rohingya Honderden Rohingya kwamen aan land in Atjeh. Maar Indonesië kent geen structurele opvang van vluchtelingen.

Rohingya-vluchtelingen na hun aankomst per boot in Atjeh op maandag. Achtergebleven familieleden zouden de smokkelaars hebben moeten bijbetalen.
Rohingya-vluchtelingen na hun aankomst per boot in Atjeh op maandag. Achtergebleven familieleden zouden de smokkelaars hebben moeten bijbetalen. Foto Rahmat Mirza / AFP

Zo’n zeven maanden brachten ze op gammele houten boten op zee door: 14 kinderen, 181 vrouwen en 102 mannen. Zondagnacht voelden de Rohingya-moslims weer vaste grond onder de voeten. Ze kwamen aan land in Atjeh, het westelijkste puntje van Indonesië en ook de conservatiefste, islamitische provincie van het land.

De Rohingya stapten in maart in Bangladesh aan boord, om te ontkomen aan de uitzichtloosheid in de vluchtelingenkampen. Sinds de zomer van 2017 wonen circa één miljoen Rohingya-moslims in bamboe hutten in Bangladesh. Ze zijn op de vlucht geslagen voor het geweld van het Myanmarese leger. Maar ook vóór 2017 probeerden groepen Rohingya, vanuit Bangladesh en Myanmar, met de boot een beter leven te bereiken. In Myanmar worden de moslims al tientallen jaren onderdrukt. De regering erkent hun burgerschap niet.

Niet iedereen overleefde de maanden op zee, met maar weinig water en eten. Volgens verklaringen van de vluchtelingen overleden onderweg meer dan dertig mensen. Hun lichamen werden overboord gegooid. Zij die het haalden, werden maandag in een grote tent ondergebracht. Ze kregen provisorische mondkapjes, biscuitjes en water. Volgens lokale media moeten ze zich op corona laten testen.

Extra geld voor de smokkelaars

Het was niet duidelijk welke route de vluchtelingen hebben afgelegd, al verklaarden ze wel dat ze in de voorbije maanden probeerden aan land te komen. Waarschijnlijk voor de kust van Thailand en Maleisië, twee landen die publiekelijk hadden aangekondigd de Rohingya terug de zee op te sturen. Het zou hun vanwege de coronacrisis niet uitkomen – maar die negatieve houding hebben ze al jaren.

Waarschijnlijk is ook dat de smokkelaars die de Rohingya vervoerden, hen min of meer gegijzeld hebben gehouden op zee. Vanuit de kampen in Bangladesh vertelden familieleden in juni aan Reuters dat smokkelaars hen belden. Abdul Hakim bijvoorbeeld, wiens zus onderweg was naar Maleisië. Hij moest 100.000 Bengaalse taka extra betalen, omgerekend bijna 1.000 euro, anders zou ze niet levend en wel aan land worden gebracht. „We hadden al 45.000 taka voor de reis betaald, met leningen. Waar haal ik zoveel geld vandaan?”

Lees ook: Steun van het Gerechtshof? De Rohingya zijn er nog even beroerd aan toe

In de kampen in Bangladesh stapelen de redenen om te vertrekken zich op. Er is geen zicht op terugkeer naar Myanmar. De angst om door artsen van ngo’s geïsoleerd te worden als je het virus krijgt is bijna groter dan de angst voor de ziekte zelf. Bangladesh heeft het internet afgesloten. Het wil de vluchtelingen overhalen naar een verlaten eiland voor de kust te vertrekken. Dus wie het kan betalen en het aandurft, waagt bij goed weer de oversteek naar andere landen in Zuidoost-Azië.

Dit is in korte tijd de tweede lichting Rohingya die in Atjeh aankomt. In juni brachten vissers een kleinere groep van ongeveer honderd moslims aan land. Ze hadden hun boot een paar kilometer uit land zien dobberen en besloten om hen aan land te brengen. Ook nu waren het lokale inwoners die meteen te hulp schoten. De Indonesische autoriteiten bieden vervolgens schoorvoetend noodhulp en opvang – ze zouden ook hebben overwogen de boten terug te duwen.

Voor nu zijn de Rohingya even gered. Alleen op de lange termijn wordt hun uitzichtloze situatie er niet veel beter op in Atjeh. Indonesië heeft het VN-Vluchtelingenverdrag nooit ondertekend en dit betekent dat het officieel geen vluchtelingen opneemt. De vluchtelingenorganisatie van de VN mag mensen nog net registreren, maar structurele opvang is marginaal en een volwaardig nieuw leven opbouwen daardoor bijna onmogelijk.