Politici: dreiging neemt toe

Polarisatie Tweede Kamerleden worden zo ernstig bedreigd dat ze soms hun werk moeten aanpassen. „De maatschappelijke radicalisering versnelt.”

Geert Wilders in de Tweede Kamer in 2017. Volgens de PVV-leider gaat de Nederlandse regering „labbekakkerig” om met bedreigingen uit het buitenland.
Geert Wilders in de Tweede Kamer in 2017. Volgens de PVV-leider gaat de Nederlandse regering „labbekakkerig” om met bedreigingen uit het buitenland. Foto Robin Utrecht/ANP

Landelijke politici signaleren een toename van het aantal bedreigingen dat ze ontvangen. Ze krijgen niet alleen meer bedreigingen dan enkele jaren geleden, de aard van deze dreigementen wordt ook ernstiger. Zo vertellen politici vaker lastiggevallen te worden op straat, terwijl ze voorheen vooral op sociale media bedreigd werden.

Dat blijkt uit een rondgang langs Kamerleden en fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Maandagavond werd een partijbijeenkomst van Forum voor Democratie in Arnhem stilgelegd om een „situatie die mogelijk bedreigend kon zijn voor Thierry Baudet en Theo Hiddema”, aldus de partij. De Kamerleden moesten van beveiligers de zaal enige tijd verlaten. De politie heeft na onderzoek geen aanhoudingen verricht.

Volgens GroenLinks-leider Jesse Klaver is er „echt iets veranderd in Nederland”. „Als je op straat fietst, hoor je soms termen als ‘landverrader’. Dat had ik nog nooit meegemaakt.” Klaver wordt vaker op straat bedreigd. In december moest hij onder politiebegeleiding het Kamergebouw binnengebracht worden, omdat de dreiging te groot was.

Vorige maand werd Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) dicht bij de Tweede Kamer bedreigd tijdens een demonstratie tegen het coronabeleid. Kamervoorzitter Khadija Arib heeft aangifte gedaan na het incident. De bedreiger verschijnt dit najaar voor de rechter.

De radicalisering versnelt

Hans Boutellier, bijzonder hoogleraar polarisatie en veerkracht aan de Vrije Universiteit, zegt dat de maatschappelijke radicalisering versnelt. Meerdere politici zeggen dat de sfeer met name grimmig is geworden door aanhangers van boerenorganisatie Farmers Defence Force en de groep Viruswaarheid, die zich keert tegen coronamaatregelen van het kabinet. Ze moeten noodgedwongen hun gedrag aanpassen. Zo moet GroenLinks-leider Jesse Klaver opzettelijk vaag zijn over tijdstippen waarop hij verschijnt op openbare bijeenkomsten. Sommige fractievoorzitters vertellen dat hun privéadres de laatste maanden extra streng beveiligd wordt.

D66-fractievoorzitter Rob Jetten is tijdens de campagne voor de Europese verkiezingen vorig jaar extra beveiligd. Begin dit jaar is zijn auto klemgereden toen hij voor een bijeenkomst in Twente was. Dat leverde angstige momenten op voor zijn medewerker, die alleen in de auto zat, terwijl Jetten probeerde te bemiddelen. Dit jaar stuurde een bedreiger talloze getypte brieven. Die afzender, zegt Jetten, „kwam veel meer in mijn persoonlijke ruimte”.

Op je woorden letten

Politici zeggen te worstelen met de impact van bedreigingen en beveiligingsmaatregelen. Sommigen zijn bang dat ze op hun woorden gaan letten. Anderen maken zich zorgen over familieleden en medewerkers. PVV-leider Geert Wilders, de meest bedreigde politicus van Nederland, zegde in 2018 een cartoonwedstrijd over de profeet Mohammed af na ernstige bedreigingen. Steeds vaker komen de dreigementen uit het buitenland, zegt Wilders. Hij vindt dat de Nederlandse regering daar „labbekakkerig” mee omgaat. „De sfeer rondom mij is dat we het allemaal wel weten. Maar ik kan nog altijd niet naar de wc zonder dat er beveiligers voor de deur staan.”

Het Team Bedreigde Politici ontving in 2018, het laatste jaar waarover betrouwbare cijfers beschikbaar zijn, 620 meldingen van bedreigingen tegen politici. Dat was bijna een verdubbeling ten opzichte van het jaar ervoor. Van die meldingen waren volgens het OM 362 gevallen strafbaar.

Correctie (8 september 2020): In een eerdere versie van dit artikel stond dat Thierry Baudet maandagavond niet meer terugkeerde in de zaal, tijdens de partijbijeenkomst. Baudet keerde wel terug, dat is in de tekst hierboven aangepast.