Novak Djokovic verliest van zijn grootste tegenstander – zichzelf

US Open De diskwalificatie van Novak Djokovic op de US Open is in de kern te reduceren tot een domme fout. Maar de uitwerking is desastreus, met name voor zijn al gedeukte imago.

Novak Djokovic troost de lijnrechter, die hij even daarvoor heeft geraakt met een bal.
Novak Djokovic troost de lijnrechter, die hij even daarvoor heeft geraakt met een bal. Foto Al Bello/Getty Images/AFP

Altijd is er de zoektocht naar erkenning. Naar de waardering die Roger Federer en Rafael Nadal wel krijgen, als gevierd kampioenen van het grote publiek. Djokovic, de beste tennisser van het afgelopen decennium en op weg de meest succesvolle ooit te worden, wil dat diep van binnen ook.

Maar het aanzien en respect dat zijn twee concurrenten wel krijgen, komt hem niet toe. Hoeveel grand slams hij ook nog mag winnen, hoe lang hij nog nummer één van de wereld mag blijven – hij krijgt het niet.

Djokovic blijft, in het perspectief van de massa, de ongewenste uitdager in het tijdperk dat in de collectieve beleving toebehoort aan Federer en Nadal.

Het incident op de US Open van zondag is in de kern te reduceren tot een domme fout, gemaakt in een split second, zonder verkeerde intentie. Maar de uitwerking is desastreus, met name voor zijn al gedeukte imago. Djokovic, nummer één van de wereld en drievoudig winnaar in New York, werd gediskwalificeerd, nadat hij in de achtste finales een bal tegen een vrouwelijke lijnrechter sloeg.

Lichte verbijstering

Djokovic slaat de bal blind en laconiek achter zich weg, als hij voor de wissel naar zijn stoel loopt, uit frustratie over een servicebreak door tegenstander Pablo Carreno Busta aan het eind van de eerste set. De bal, die Djokovic niet hard maar ook niet zacht sloeg, belandt op de keel van de lijnrechter. Zij zakt naar de grond, gilt kort, grijpt naar haar keel en lijkt naar lucht te happen.

Djokovic met de lijnrechter, na het incident. Foto Al Bello/Getty Images/AFP

Djokovic en de umpire snellen naar haar toe. Ze komt weer bij, en kijkt dan met lichte verbijstering naar Djokovic, die haar probeert te troosten. Opvallend lang duurt de discussie tussen Djokovic en toernooischeidsrechter Soeren Friemel, aangezien de uitkomst al vast lijkt te staan. De reglementen voorzien erin dat in deze gevallen – een official die fysiek wordt geraakt – diskwalificatie volgt. Het op de US Open verdiende prijzengeld en zijn punten voor de wereldranglijst, raakt Djokovic kwijt.

Soortgelijke diskwalificaties zijn zeldzaam, maar niet uniek. In 2017 overkwam het de Canadees Denis Shapovalov in een Davis Cup-partij, nadat hij de bal hard in het gezicht van de umpire sloeg. En het gebeurde Tim Henman in 1995 op Wimbledon bij een ballenmeisje. In beide gevallen was er geen kwade intentie. Twee weken terug kreeg Aljaz Bedene in Cincinnati alleen een waarschuwing, een weggeslagen bal had via de railing een cameraman zacht geraakt.

Uitbarstingen

Het controleren van zijn driften is een terugkerend thema bij Djokovic, al geldt dat voor veel spelers. Kort voor het zondag misging, had Djokovic al boos een bal tegen een reclameboarding geslagen. De Serviër werd in 2016 bij de ATP Finals in Londen gevraagd naar het gooien met zijn rackets en of hem dat zorgen baart. Hij lachte het weg. „Ik ben toch nog nooit geschorst?”, zei hij toen.

Federer had aan het begin van zijn loopbaan ook veel uitbarstingen, en soms nog – al houdt hij dat goed verborgen. Nadal werd door zijn oom Toni van jongs af aan gedrild zijn materiaal met respect te behandelen en geen emoties te tonen.

De diskwalificatie komt voor Djokovic op een precair moment. Hij lag deze zomer al zwaar onder vuur nadat een door hem georganiseerd demonstratietoernooi in de Balkan – de Adria Tour – op een mislukking uitliep. Spelers en begeleiders raakten besmet met corona, waaronder hijzelf. Er was veel kritiek vanwege het gebrek aan voorzorgsmaatregelen. Onder anderen Djokovic werd na een wedstrijddag gesignaleerd in een discotheek in Belgrado, waar hij met ontbloot bovenlijf stond te dansen. Het toernooi werd voortijdig stopgezet.

In de Servische media sprak Djokovic later van een „heksenjacht” die tegen hem gevoerd zou worden. „De wereldwijde kritiek op mij, is ongezien”, zei hij. „Alsof er een agenda is tegen mijn persoon. Er wordt een zondebok gezocht en iemand moet vallen, zo lijkt het wel.” Volgens hem waren de intenties voor het toernooi goed geweest.

Lees ook: Het ‘Venus en Serena-effect’, dit jaar meer dan ooit te zien bij de US Open

En vorige week moest hij zich opnieuw verdedigen, nadat hij een nieuwe spelersvakbond had gelanceerd, buiten tennisorganisatie ATP om. Hij verwacht de belangen van spelers zo beter te kunnen verdedigen. Maar er was direct veel weerstand, omdat er nog weinig bekend is over de plannen van Djokovic en zijn nieuwe club. Illustratief voor het gebrek aan steun is dat Nadal en Federer zich niet bij hem aansloten en ook hun twijfels uitspraken.

Hij was ongeslagen

Sportief komt zijn diskwalificatie op een interessant moment. Djokovic was dit seizoen nog ongeslagen in 26 duels. In die topvorm, in combinatie met de vele afmeldingen vanwege het coronavirus, had hij de titel voor het grijpen in New York. Djokovic, zeventienvoudig grandslamwinnaar, zou zo verder richting Nadal (negentien grand slams) en Federer (twintig) kruipen.

Maar hij verliest van zijn grootste tegenstander – zichzelf. Hij verlaat het immense, maar door coronamaatregelen lege Arthur Ashe-stadion met gebogen hoofd, tassen om beide schouders. Camera’s registreren zijn vertrek van het tennispark per auto, niet lang na de uitsluiting. Een persconferentie geeft hij niet. Dat had hem, juist als een van de leidende figuren in het tennis, wel gesierd.

Nu laat hij het, uren later, bij een verklaring op social media. Hij biedt zijn excuses aan de lijnrechter en de organisatie van de US Open aan. En, voegt hij toe: „Ik moet naar mezelf kijken, aan mijn teleurstelling werken en dit alles omzetten in een les voor mijn groei en ontwikkeling als speler en mens.”

Correctie (8 september 2020): in een eerdere versie stond dat Djokovic titelverdediger is in New York. Dit is aangepast, want Rafael Nadal won de US Open in 2019.