Reportage

Met zijn drieën op een privéboot naar school

Waddeneilanden Drie leerlingen van Vlieland kunnen nu naar de middelbare school op Terschelling, met een speciale boot. Kosten: twee ton.

Mischa Koning (links) en Fleur Geertzen (uiterst rechts) op de nieuwe boot tussen Terschelling en Vlieland.
Mischa Koning (links) en Fleur Geertzen (uiterst rechts) op de nieuwe boot tussen Terschelling en Vlieland. Foto Kees van de Veen

Mischa Koning is 14, doet vmbo, en had deze zomer de verhuisdozen al bijna ingepakt om zijn ouderlijk huis op Vlieland te verlaten. Net als de meeste middelbare scholieren op de Friese Waddeneilanden kan hij geen diploma krijgen omdat zijn middelbare school geen examens op zijn niveau afneemt.

Op de Friese eilanden kunnen middelbare scholieren geen havo- of vwo-diploma halen. Ook mbo- en hbo-opleidingen zijn er nauwelijks op de eilanden, alleen een hbo-scheepsvaartschool en een mbo-koksopleiding. Vmbo-leerlingen kunnen vaak wel op hun eiland terecht, maar niet alle leerlingen, zoals Mischa, kunnen er eindexamen doen met hun eigen profiel.

Waar wonen op de Waddeneilanden voor veel mensen klinkt als een lange vakantie, ziet het leven voor middelbare scholieren er heel anders uit. Voor zonsopkomst vertrekken ze met de veerboot naar Harlingen, ’s avonds na acht uur zijn ze pas weer thuis. Of ze moeten doordeweeks in de kost bij vreemden, of, als ze geluk hebben, logeren bij familie. En als dat allemaal niet kan, dan verhuist het hele gezin naar de wal.

Maar sinds dit schooljaar is er een oplossing: er vaart een boot tussen Vlieland en Terschelling. Twintig minuten heen en twintig minuten terug. Een overtocht naar Harlingen – enkele reis – duurt minimaal anderhalf uur. Drie leerlingen maken er gebruik van. Bijna twee ton voor de komende twee jaar investeert de provincie Friesland samen met de gemeenten, de scholen en de ondernemersverenigingen in de vaarverbinding voor de leerlingen.

Is dat niet wat te gortig voor drie leerlingen? Nee, zegt wethouder Jeltje Hoekstra (economische zaken, VVD) van de gemeente Terschelling. „Deze verbinding is ook bedoeld voor specialistische zorgmedewerkers, ambtenaren en de notaris.”

Nederland, Midsland, 03-09-’20; Mischa Koning (2e links)en Fleur Geertsen (rechts) wonen op Vlieland maar volgen lessen op ?t Schylger Jouw op Terschelling. Speciaal voor hun vaart er de komende twee jaar een snelle boot op en neer tussen de eilanden zodat ze thuis kunnen blijven wonen maar wel hun opleiding af kunnen maken.

Foto: Kees van de Veen

Nederland, Midsland, 03-09-’20; Mischa Koning (foto) en Fleur Geertsen wonen op Vlieland maar volgen lessen op ?t Schylger Jouw op Terschelling. Speciaal voor hun vaart er de komende twee jaar een snelle boot op en neer tussen de eilanden zodat ze thuis kunnen blijven wonen maar wel hun opleiding af kunnen maken.

Foto: Kees van de Veen

Foto Kees van de Veen

Op het bootje is plek voor twaalf mensen. Nu moet iedereen die van Vlieland naar Terschelling wil via Harlingen. „We halen hiermee Harlingen als tussenstation weg”, zegt Hoekstra. „Vlieland is nu geen stip meer op de horizon, maar gewoon binnen twintig minuten bereikbaar.”

Het is de eerste keer in de geschiedenis dat er een structurele vaarverbinding is tussen de twee buureilanden. Dat is een uitweg voor scholieren, maar het moet ook de leefbaarheid van de twee eilanden vergroten. Voor toeristen is er voorlopig nog geen plek op de boot, die één keer ’s ochtends heen gaat, en één keer ’s middags terug.

Enige meisje in de klas

Ook Fleur Geertzen (14, „maar bijna 15, schrijf dat maar op”) komt van Vlieland. Met Mischa zit ze al haar hele leven in de klas, de afgelopen jaren op het vmbo. „Hij is als familie voor mij”, zegt Fleur. Ze is opgelucht dat ze sinds dit schooljaar naar de middelbare school op Terschelling gaat. „Ik kan er eindexamen doen en ben eindelijk niet meer het enige meisje in de klas”, zegt ze terwijl ze met twee Terschellingse vriendinnen onderuitgezakt op een stoel in de directiekamer zit. „We kenden elkaar al”, zegt ze. „Via Snapchat.”

Toch kunnen de leerlingen niet altijd naar huis terugkeren. Als er een storm uitbreekt terwijl ze op school zitten, moeten ze op Terschelling blijven. „Maar ook dat is geregeld”, zegt Mischa. „Dan slaap ik bij een ‘buddy’ uit de klas.”

Huis in Harlingen

Als Fleur niet naar Terschelling op school had gekund, hadden haar ouders waarschijnlijk een huis in Harlingen gekocht en was ze meeverhuisd naar het vasteland. Dat wilden Thijs Speelman, schoolleider van De Jutter op Vlieland (24 leerlingen) en directeur Jannie Docter van de Terschellinger school ’t Schylger Jouw (125 leerlingen) voorkomen. Beide scholen geven les aan vmbo-leerlingen, maar De Jutter op Vlieland heeft alleen een licentie om eindexamens te geven aan vmbo-leerlingen die de theoretische leerweg (tl) volgen, terwijl op Terschelling scholieren naast tl ook eindexamen kunnen doen in vmbo-basis en vmbo-kader. Fleur en Mischa doen vmbo-kader.

Foto Kees van de Veen

„Je ziet nu families vanwege hun kinderen vertrekken naar het vasteland”, zegt Docter. „Dat is slecht voor de leefbaarheid van de eilanden.” Ook heeft niet elk gezin geld om een huis te kopen. Verder is onderwijs dichter bij huis ook beter voor sommige leerlingen. Docter: „Deze leerlingen hebben vaak wat meer begeleiding nodig én vinden het fijn om op jonge leeftijd nog thuis bij hun familie te zijn.” Ze hoopt dat er volgend jaar zes leerlingen gebruik gaan maken van de bootverbinding.

Esther van den Berg, docent Engels op de middelbare school van Terschelling, kent uit eigen ervaring de keerzijde van wonen op het eiland. Haar man en dochter zijn naar Harlingen verhuisd, voor de havo-opleiding van hun dochter. „Ik zie ze alleen in de weekenden”, zegt Van den Berg, die zelf nog op Terschelling woont. „Je brengt echt een offer om hier te wonen.”

Foto Kees van de Veen

Ook de ondernemers van Terschelling zijn er blij mee, zegt Johan Haarsma (38) van schildersbedrijf Haarsma. „Het eiland vergrijst, door een nijpend woningtekort is het ontzettend moeilijk om vooral laaggeschoold personeel naar de eilanden te halen en om jonge eilanders hier te houden”, zegt de geboren Terschellinger, tevens secretaris van de ondernemersvereniging. Hijzelf ging op z’n zestiende ook in de kost bij familie in Franeker. „Het heeft ook voordelen”, lacht hij. „Want ik had op mijn zestiende alle kroegen van Leeuwarden al gezien.” Maar nu hijzelf vader is, beseft hij wat de keerzijde is. „Als ze naar de wal vertrekt, zie ik mijn dochter een hele week niet.”