Profiel

Sprankje hoop voor ter dood veroordeelde Iraanse worstelaar

Navid Afkari De worstelaar werd na een zeer twijfelachtig proces schuldig bevonden aan moord. Zijn moeder, gesteund door president Trump en andere westerse regeringen, probeert hem nu te behoeden voor executie.

Navid Afkari
Navid Afkari

Het is een strijd om zijn leven maar veel kan de ter dood veroordeelde Iraanse worstelkampioen Navid Afkari (27) er vanuit zijn cel ditmaal niet meer aan bijdragen. Wanhopig probeert zijn advocaat de Iraanse autoriteiten op andere gedachten te brengen, daarbij gesteund door Afkari’s moeder, Iraanse ballingen, de Britse en Duitse regeringen en de Amerikaanse president Trump.

Volgens de Iraanse justitie heeft Afkari in augustus 2018 bij protesten in de Iraanse stad Shiraz tegen de almaar verslechterende economische toestand een veiligheidsfunctionaris in burger met messteken gedood. Geen twijfel over, betogen de rechters: Afkari heeft zijn misdaad zelf bekend. In hoger beroep handhaafde het Iraanse Hooggerechtshof eind augustus dan ook de dubbele doodstraf (eenmaal extra bij wijze van vergelding) plus 74 zweepslagen . Om hun gelijk te onderstrepen zond de Iraanse staatstelevisie zondag zelfs fragmenten van telefoongesprekken uit die hun versie leken te ondersteunen.

Afkari’s pleitbezorgers stellen echter dat er geen enkele ooggetuige of bewijs tegen hem is en dat zijn bekentenis na zware marteling is verkregen. Dat laatste zou Afkari ook in een uit de gevangenis gesmokkeld geluidsfragment hebben verklaard. Hij zou een plastic zak over zijn hoofd hebben gekregen tot hij bijna stikte en overal zijn geslagen. Ook zou er alcohol door zijn neus zijn toegediend. Later zou hij zijn bekentenis hebben herroepen. Toen hij bij zijn proces (nog zonder advocaat) vroeg om bewijs van zijn misdaad, kreeg hij naar eigen zeggen van de rechters te horen: „We zijn hier niet in Zwitserland, jongen."

Zelfmoordpoging

Twee eveneens gearresteerde broers van de Grieks-Romeinse worstelaar, Vahid en Habib, zouden na martelingen ook tegen Navid hebben getuigd. Vahid had vervolgens een zelfmoordpoging gedaan. De beide broers werden tot respectievelijk 54 en 27 jaar celstraf veroordeeld en ook 74 zweepslagen.

Afkari en zijn broers werkten ten tijde van het incident bij een bouwbedrijf in Shiraz, een stad ruim 600 kilometer ten zuiden van Teheran. Ze namen op 2 augustus deel aan protesten die in Shiraz en elders uitbraken over de precaire economische situatie, mede door de Amerikaanse sancties. De demonstranten hieven al snel ook leuzen aan tegen Irans repressieve islamitische regime. Tegen betogers treedt dit vaak hard op.

Twee maanden na de betoging werden Navid en zijn broers aangehouden. Uit mobiele telefoongegevens zou zijn gebleken dat Navid en Vahid tijdens het steekincident in de nabijheid van de plek des onheils waren.

Over de martelmethodes die het Iraanse regime stelselmatig gebruikt, deed Amnesty International vorige week een boekje open. In een rapport over tientallen verdachten die na nieuwe hevige onlusten in november 2019 waren gearresteerd stelde de mensenrechtenorganisatie dat de Iraanse justitie, met medeweten van rechters, veelvuldig gebruik maakt van geselingen, seksueel misbruik, elektrische schokken, ophanging aan armen en benen, nepexecuties en waterboarding om verdachten tot bekentenissen te dwingen. Velen krijgen amper toegang tot advocaten.

Lees ook: Massaal protest tegen executies in Iran

Ook hoort Iran al jaren tot de landen waar de meeste doodstraffen worden voltrokken, 251 in 2019. De hoop van actievoerders in het buitenland is dat de Iraanse autoriteiten alsnog tot een nieuw proces besluiten. Na druk uit het buitenland stelde Iran in juli de executie van drie ter dood veroordeelde betogers van de rellen van najaar 2019 voor onbepaalde tijd uit.

Lange tijd was er nauwelijks aandacht voor de zaak van de Afkari’s. Mede door Navids naar buiten gesmokkelde opname en een videoboodschap van hun moeder, die opriep tot een eerlijk proces, is die er nu wel. Het heeft de familie weer een sprankje hoop gegeven.