Racen in ‘party mode’ is voorbij voor de coureurs in de Formule 1

Motorstanden in de F1 Een chaotische race en verrassend podium op Monza, maar dat had niets te maken met de nieuwe regels voor de motorstanden.

Boven: Lewis Hamilton (Mercedes) moest genoegen nemen met de zevende plaats op Monza. Midden: de verrassende winnaar Pierre Gasly (AlphaTauri). Onder: Charles Leclerc (Ferrari), hier in de pits, crashte en viel uit.
Boven: Lewis Hamilton (Mercedes) moest genoegen nemen met de zevende plaats op Monza. Midden: de verrassende winnaar Pierre Gasly (AlphaTauri). Onder: Charles Leclerc (Ferrari), hier in de pits, crashte en viel uit. Foto’s AFP, EPA

Zo dramatisch als zondag worden Formule 1-races niet snel. Een harde crash van Charles Leclerc die de afgang van Ferrari, nota bene in Italië, compleet maakt. De ongenaakbare Lewis Hamilton die door een straf op achterstand finisht. Max Verstappen die roemloos uitvalt. En Pierre Gasly die voor het kleine Alpha Tauri totaal onverwacht zijn eerste grand prix wint. De Grote Prijs van Italië is nu al een klassieker.

Alle chaos deed bijna vergeten dat een ander onderwerp tot dan toe het gesprek op Monza had gedomineerd. Iedereen had het over een verordening van autosportbond FIA, die met ingang van dit weekend een einde maakt aan het gebruik van speciale, ultrakrachtige motorstanden tijdens de kwalificatie. Juist het dominante Mercedes profiteerde daar het meest van.

1Wat zijn motorstanden?

Een Formule 1-auto heeft een zeer geavanceerde aandrijving. Er zijn systemen die energie uit hitte terugwinnen en omzetten in elektriciteit, die vervolgens wordt ingezet voor extra pk’s. Het hart van de bolide is echter nog altijd een ‘ouderwetse’ verbrandingsmotor, een 1,6 liter V6 met turbo. Op dat motorblok hebben de motorstanden betrekking.

Met knoppen op het stuur kunnen de coureurs hun motorblok krachtiger of juist minder krachtig instellen. Onder een krachtigere motorstand stroomt er meer benzine naar de cilinders waardoor het toerental – en daarmee het vermogen – omhoog gaat. Ook de werking van de energieterugwinning kunnen de rijders beïnvloeden, maar daar gaat de verordening van de FIA niet over.

2Waarom laten de coureurs hun motor niet de hele race voluit draaien?

Om te beginnen zouden ze dan te veel brandstof verbruiken en de finish niet halen. Nog belangrijker is de betrouwbaarheid. Om kosten te besparen mag elke coureur nog maar drie motoren gebruiken per seizoen. Volgen daarna nog meer motorwissels, dan wordt de coureur bij de eerstvolgende race tien plaatsen teruggezet in de startopstelling.

Elk motorblok moet het dus zes à zeven races volhouden. Dat lukt niet als het continu op volle toeren draait. Er was echter één moment waarop dat voorheen wel gebeurde: de kwalificatie. Daar worden de startplaatsen bepaald, en omdat inhalen tijdens de race nooit makkelijk gaat, is de startplek cruciaal.    In hun ultieme kwalificatieronde zetten de coureurs de motor dus op de allerkrachtigste stand. Tijdens de race werd de motor teruggeschroefd, om de schade die in de kwalificatie was aangericht goed te maken. Mercedes-teambaas Toto Wolff vertelde vorige maand dat voor vijf alles-op-alles-rondjes in de kwalificatie, 25 compensatieronden op lager vermogen nodig waren in de race.

3Waarom profiteerde Mercedes het meest van de motorstanden?

Omdat Mercedes technisch gezien het verst is. Meteen bij de invoering van de V6-motoren in 2014 liep het al voorop. Het merk slaagde er vervolgens als eerste in zijn motoren zo degelijk te maken, dat het zich kon veroorloven om het vermogen tijdens de kwalificatie maximaal te benutten. Collega-fabrikanten Ferrari, Renault en Honda (Verstappens motorleverancier) konden dat later ook, maar kwamen nog altijd tekort op Mercedes.

De dominantie van Mercedes in de kwalificatie is verpletterend. In de 129 races vanaf 2014 stond het team 102 keer op poleposition. Ook dit jaar rekenden Hamilton en Bottas weer genadeloos af met de concurrentie zodra ze hun motor op de maximale stand zetten. Het gat met de rest bedroeg voorafgaand aan de race in Italië gemiddeld 0,8 seconde, een enorme kloof naar F1-begrippen. Voor Hamilton maakte het de kwalificatie tot een feestje: hij doopte de maximale motorstand ooit om tot „party mode”.

4Wat houdt het besluit van de FIA precies in?

De autosportfederatie kondigde twee weken geleden aan dat elke coureur voortaan de kwalificatie en de race in dezelfde motorstand moet rijden. Geen extreme standen meer dus op zaterdagmiddag: als Hamilton nu in de kwalificatie met ‘party mode’ rijdt, moet hij hem op zondag ook gebruiken. Dan gaat zijn motor stuk of komt hij zonder benzine te staan.

De reden voor het besluit is officieel niet om de macht van Mercedes te breken. De FIA verwijst naar een aantal regels, zoals de bepaling dat een coureur „alleen en zonder hulp” zijn auto moet besturen. De motorstanden stroken niet helemaal met die bepaling, omdat coureurs meestal via de boordradio te horen krijgen welke ze moeten gebruiken.

Daarnaast wordt het voor de FIA makkelijker te controleren of de motoren en hun ingewikkelde aansturingssoftware aan alle regels voldoen, als ze nog maar op één stand mogen draaien. Dat moet een debacle voorkomen zoals vorig seizoen, toen Ferrari via een illegale truc extra vermogen uit zijn motor bleek te halen. De FIA merkte de valsspelerij maandenlang niet op en trof uiteindelijk pas afgelopen winter een schikking met de Italianen. Toen had de illegale motor Ferrari wel al een paar zeges opgeleverd.

5Was het in Monza gedaan met de overmacht van Mercedes?

De race verliep dermate chaotisch dat uit de einduitslag weinig valt op te maken. In de kwalificatie was het een stuk duidelijker: Mercedes is nog steeds de baas. Hamilton en Bottas sloegen wederom een gat van bijna een seconde met de rest. De openingsfase van de race gaf ook een duidelijke indicatie. Voordat Hamilton zijn straf kreeg, omdat hij de pits in reed terwijl dat niet mocht, lag hij ruim aan de leiding. Niemand kon hem bedreigen.

Het lijkt er dus niet op dat het besluit van de FIA ingrijpende gevolgen zal hebben. De concurrenten van Mercedes moeten immers eveneens hun motorstand terugschroeven. En, zoveel is wel duidelijk: de bolide van het Duitse team is ook afgezien van de motor veruit de beste. Lang zal Hamilton niet hoeven wachten op zijn volgende overwinning.