Opinie

‘Zo spannend als in dat verkeersvliegtuigje werd het daarna nooit meer’

Marcel van Roosmalen

We hadden de inboedel van mijn moeder zonder het haar te vertellen maar verdeeld. Ik kreeg een doos met persoonlijke documenten toebedeeld. Foto’s van overleden ooms en tantes, trouwfoto’s van mijn ouders, maar ook de diploma’s van mijn vader, keurig in plastic mapjes in een grijze ordner.

Zijn leven samengevat in documenten:

- Een banketbakkersdiploma, behaald op 7 juli 1943 te ’s-Gravenhage. ‘Proef voor driemanscommissie’.

Allemaal vragen.

Hadden ze in 1943 dan nog genoeg ingrediënten voor gebak? Moest hij een taart bakken? In ieder geval mocht hij zich vanaf dat moment ‘bakkersknecht eerste graad’ noemen. Een half jaar later zat hij ondergedoken bij een banketbakker.

- Een diploma handelsrekenen, Tilburg, januari 1947.

- Een ‘zeemansdiploma’, uitgereikt bij het passeren van de evenaar toen hij een half jaar later onderweg was naar Nederlands-Indië. Er zat een foto bij van een militair met een plakbaard en een riek. Hij speelde voor Neptunus. Voor hem op het dek stonden honderden dienstplichtigen aangetreden. Ik had hem wel eens gehoord over die reis, een verslag dat klonk als een sociologisch experiment: een paar duizend Nederlandse jongens zes weken met elkaar op een boot. Vechtpartijen tussen Brabanders, Rotterdammers en Amsterdammers, verveling, slecht eten, luizen. Een brief van zijn zus Mies van Roosmalen. Ze meldde dat er inmiddels tientallen foto’s van ‘Beersche jongens’ (Hij kwam uit Middelbeers) bij de Heilige Eik in Oirschot hingen, zijn foto hing aan een boom naast de kapel, en dat daar massaal werd gebeden voor een behouden thuiskomst. Ze waarschuwde voor ‘koppensnellers’.

Aanstellingsbrief als ambtenaar bij de gemeente Asten. - Aanstellingsbrief als ambtenaar bij de Provincie Gelderland.

- Een correspondentie uit 1995 met het ministerie van Defensie over een verloren gegane ‘medaille’, waarbij hij foto’s van zichzelf als soldaat had gevoegd. Een magere jongen, de baret te groot voor zijn hoofd. Een half jaar later een nieuw gedenkteken Oorlog & Vrede en de foto retour, het gedenkteken is nooit uit het plastic gehaald.

- Drie judodiploma’s, behaald bij Jagyba uit Velp.

- In het laatste mapje een luchtdoopbrevet. In 1976 maakten we met het gezin een rondvlucht boven Rotterdam. Foto van mijn moeder met drie kinderen op ‘de achterbank’, ik bij het raampje. Ze had er bijgekrabbeld: „Het moest weer op een koopje, het was passen en meten.”

In de periode daarna heeft hij nog van alles meegemaakt, maar daar zijn geen documenten van. Ik durf wel te stellen: zo spannend als in dat verkeersvliegtuigje werd het daarna nooit meer.

Marcel van Roosmalen schrijft op deze plek een wisselcolumn met Ellen Deckwitz.