Bot, autoritair, een omstreden opmerking; toch mag de baas van Binck blijven

Leiderschap BinckBank Werknemers van BinckBank beklaagden zich keer op keer over het botte en autoritaire leiderschap van hun baas Vincent Germyns. Én er was een omstreden opmerking bij een managersuitje. Toch staat hij nog aan het roer.

Foto Koen van Weel/ANP

Een breed lachende Vincent Germyns, bestuursvoorzitter van BinckBank, is één bonk zelfverzekerdheid als beurszender RTL Z hem in mei 2018 bezoekt op het hoofdkantoor van de online beleggingsbank in Amsterdam. De verslaggever wil weten „hoe het is om als Belg in Nederland te werken”. Germyns, gestoken in een donkerblauw pak en het haar als altijd fijntjes in de gel: „Dat werkt prima.” De Vlaming, net herbenoemd voor een periode van vier jaar, laat zich er naar eigen zeggen niet op voorstaan dat hij de baas is. „Hoe meer je naar het noorden gaat, hoe vlakker de hiërarchische piramide”, zegt hij. „In Nederland zijn we met een aantal mensen de baas.”

Wat de buitenwacht niet weet, is dat de ‘zuidelijke’ leiderschapsstijl van de dan 45-jarige Belg hét pijnpunt is bij Binck. Germyns is de man die alles bepaalt. Drie maanden eerder heeft de ondernemingsraad in een vertrouwelijke brief aan de raad van commissarissen hard geoordeeld over Germyns’ functioneren. Zijn „externe leiderschap” wekt vertrouwen en komt overtuigend over, maar „intern wordt dat veel minder ervaren”, aldus de raad. De baas toont „weinig zelfreflectie”, geeft niet het goede voorbeeld en bekritiseert zijn collega’s „en public”. Zijn „top down managementstijl” laat zich volgens de personeelsvertegenwoordiging kenmerken door „een veroordelende in plaats van faciliterende of opbouwende toon”. Ze zien weinig in een contractverlenging voor Germyns.

Na de overname door Saxo Bank moet een deel van het personeel weg, topman Germyns mag aanblijven

Het is niet de eerste keer dat de ondernemingsraad van het dan ruim 550 werknemers tellende bedrijf botst met de Belg. Diens aanstelling als bestuursvoorzitter in 2015 was tot frustratie van de werknemersvertegenwoordiging al beklonken voor zij zich er over kon uitspreken. Het was het startschot voor een loopgravenoorlog bij de Nederlandse broker, die begin deze eeuw met zijn lage transactiekosten begon als dé uitdager van de gevestigde banken, maar steeds apathischer ging opereren door slechte marktomstandigheden, interne strijd en gebrekkige leiding. Ondanks aanhoudende interne kritiek, breed gedragen onvrede en een omstreden uitlating, mocht Germyns aanblijven om het bedrijf te leiden naar de overname door de Deense Saxo Bank in 2018, blijkt uit een reconstructie van NRC op basis van vertrouwelijke documenten en gesprekken met zeventien (oud-)werknemers. Die durfden alleen anoniem te spreken uit angst voor ontslag of andere repercussies.

Autoritair

De energieke Germyns wordt begin jaren negentig opgeleid als commando, maar verkiest een carrière in de financiële sector boven het Belgische leger. Als hij in 2005 bij BinckBank in België belandt, gaat het snel. Hij zet er een nieuwe kantoor op en treedt in 2014 toe tot de raad van bestuur. Ruim een jaar later is hij bestuursvoorzitter.

Germyns’ ambities zijn groot. Binck moet groeien en een stabiele bank worden. Eentje die niet langer alleen maar leunt op de onzekere inkomsten van beleggingstransacties, maar ook inzet op de zekerheid van vermogensbeheer.

Al snel blijkt hoe lastig dat is. Het imago van de bank heeft in 2012 een deuk opgelopen na een boete van 750.000 euro van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) voor misleidende reclame. Door fusies en overnames is de Europese concurrentie bovendien toegenomen. In Nederland komt DeGiro op, een uitdager die is opgericht door oud Binck-medewerkers en nóg lagere tarieven belooft. Bincks inkomsten dalen, de winst neemt jaar na jaar af. Het aandeel aan de Amsterdamse beurs halveert in zes jaar bijna in waarde, tot ruim 7 euro in 2015.

Lees ook: De snelle groei van online broker Degiro had een keerzijde

Maar Germyns heeft een plan. In het diepste geheim voert de bestuursvoorzitter in september 2016 overleg met de Deense concurrent Saxo Bank. Toch komt het dan niet tot een krachtenbundeling: de deal ketst af op het boekenonderzoek, zal het FD later onthullen. Germyns en zijn medebestuurders zouden de cijfers te florissant hebben voorgesteld.

In de maand waarin hij in Kopenhagen met de Saxo-top praat, neemt Germyns de vijftien leden van het managementteam van zijn bank mee voor een uitje naar de middeleeuwse stad Durbuy, in de Belgische Ardennen. Daar moet de gedreven Germyns de leidinggevenden meekrijgen in zijn nieuwe strategie.

Aan het einde van de dag, met een glas in de hand, blazen de managers stoom af en praten ze bij. Al snel komen de tongen los. Ook bij Germyns. Hij trekt ten overstaan van meerdere leidinggevende collega’s een parallel tussen zwarte vrouwen en de zwarte Skoda van een van de managers. Germyns: „Het rijdt lekker, maar je wilt er niet mee gezien worden.” Er valt een stilte. Het ongemak over de racistische opmerking is voelbaar, maar niemand durft zich uit te spreken. Althans, niet publiekelijk.

Het is de paradox van Germyns’ persoonlijkheid: hij kan charmant en innemend zijn en tegelijkertijd werkt zijn botte en autoritaire leiderschapsstijl verlammend op een deel van de collega’s. Creativiteit wordt in de kiem gesmoord, ideeën openlijk afgebrand, personeel gekleineerd. Zo noemt hij de ict-afdeling met regelmaat „incapabel”. De topman denkt alles beter te kunnen en te weten. Bij het opstellen van een Excel-bestand kijkt hij over de schouder mee om de kleur van de vlakjes te bepalen.

Amateuristisch

In een poging zijn bank te laten groeien, heeft de topman eind 2016 zijn oog laten vallen op het Nederlandse fintechbedrijf Pritle. De start-up biedt een soepel en volledig geautomatiseerd vermogensbeheerproduct en is alles wat Binck in steeds mindere mate is: innovatief en avontuurlijk. Sinds de AFM-boete is Binck voorzichtiger geworden, risicomijdend. Te meer omdat ook De Nederlandsche Bank het toezicht heeft opgeschroefd.

Pritle moet de creativiteit terugbrengen. Het bedrijf bezit „een unieke combinatie van hoogwaardige technologie en een gedreven start-up cultuur”, jubelt het Binck-persbericht over de aankoop in maart 2017.

Ict’ers van Binck zijn minder enthousiast. Ze hadden de top gewaarschuwd vanwege ict-problemen na een eerdere overname. Meer nog dan reguliere banken zijn Binck en Pritle afhankelijk van een vlekkeloos functionerende digitale infrastructuur. Alles gebeurt online. Fysieke kantoren waar klanten terecht kunnen, hebben ze niet. En nu moeten de techneuten, wederom, nieuwe systemen ‘integreren’. Een proces dat jaren duurt.

De ict’ers krijgen gelijk. De platforms blijken niet verenigbaar en uiteindelijk draaien meerdere systemen naast elkaar. Die raken verouderd en slecht onderhouden, wat leidt tot privacy-incidenten.

Ondanks alle problemen is Binck nog altijd winstgevend, al zij het steeds minder. Naar buiten toe wordt dat ‘succes’ uitgedragen. Zo kondigt Binck in april 2017 aan Eneco op te volgen als hoofdsponsor en naamgever van de grootste wielerronde van Nederland. Binnenskamers neemt de onvrede toe. Als personeelsleden in onderzoeken wordt gevraagd in hoeverre ze Binck bij vrienden aan zouden raden als werkgever, regent het onvoldoendes.

De kritiek treft niet alleen Germyns. Onderling beoordelen meerdere managers het personeelsbeleid als „amateuristisch”. Medewerkers zijn ontevreden, zo tonen interne onderzoeken jaar na jaar aan. Het verloop onder het personeel is aanhoudend hoog. Zo heeft nog geen jaar na de Pritle-overname tweederde van de 28 meegekomen medewerkers Binck alweer verlaten.

Het hoofd personeelszaken, is de breed gedeelde kritiek, loopt aan de leiband van Germyns. Ze kiest zelden de kant van de werknemers. Het leidt tot zware beschuldigingen van de ondernemingsraad, die de personeelsmanager in een vertrouwelijke brief verwijt met „desinformatie” de raad „in verlegenheid” te brengen en „een morele grens” te overschrijden door „minachtend” te spreken over collega’s die oprecht bang zijn hun baan te verliezen. Ze zou „geen boodschap hebben aan de beroepsethiek” die bij haar functie hoort.

Soberheid

De situatie escaleert rond de geplande herbenoeming van Germyns in het voorjaar van 2018. De ondernemingsraad evalueert de bestuursvoorzitter in een vertrouwelijke, zes pagina’s tellende brief aan de raad van commissarissen. De topman is „een harde werker” en „wekt vertrouwen naar buiten”, maar „the tone at the top” is de oorzaak van een verziekte cultuur binnen de bank, oordeelt de raad. De reden dat ze, „alles in ogenschouw nemend”, tot een „neutraal advies” komen voor Germyns’ herbenoeming.

Het is een even uitzonderlijk als duidelijk signaal, maar opnieuw negeren de commissarissen de ondernemingsraad.

Een belangrijke verklaring voor de opstelling van de commissarissen is volgens betrokkenen dat Binck en Saxo in die periode in het grootste geheim de gesprekken hervatten. En niets is zo desastreus voor de waarde van een bank als een gedwongen wisseling in de top, kort voor een overname. Onder de codenaam Rising Sun wordt het een steeds serieuzere optie dat Binck opgaat in de Deense concurrent, waar inmiddels grote Chinese investeerders zijn ingestapt. Opnieuw wint het streven naar consolidatie het bij Binck van vernieuwing en ondernemersdrift.

Het overnamebod van Saxo van 424 miljoen euro blijkt eind 2018 genoeg te zijn om de aandeelhouders van Binck mee te krijgen. Het onderbrengen van de ict bij de Denen moet de oplossing zijn voor de problemen met de digitale systemen. „Eigenlijk is het gek dat iedereen zijn eigen infrastructuur bouwt,” zegt Saxo-baas Kim Fournais tegen het FD. „Eerlijk gezegd zou ik er vandaag de dag niet eens over dromen zelf de technologie te bouwen want het kost zo veel geld en werk. En dat blijft maar doorgaan.”

De salarisverhoging van de baas met ruim een ton leidt opnieuw tot een klaagbrief van de ondernemingsraad

De Denen hebben ondertussen consultants van McKinsey ingehuurd voor een onderzoek naar de „gezondheid” van het bedrijf. Binck behoort tot de slechtst scorende 25 procent in zijn sector, zo is te lezen in het vertrouwelijke onderzoeksrapport. Met name wat betreft de ‘koers’ en ‘coördinatie’ scoort de bank abominabel, maar ook aan ‘leiderschap’ en ‘motivatie onder het personeel’ schort het flink.

Dat laatste is niet verwonderlijk. De samenvoeging van de twee banken leidt tot bizarre taferelen onder het personeel. Mensen die twee maanden voor de overname zijn aangenomen, worden nu ontslagen. Weggestuurde ict’ers zien een paar maanden na vertrek vacatures voorbijkomen voor hun werk dat juist overtallig was verklaard. In de wandelgangen rijst de vraag of er geen sprake is van verhuld collectief ontslag. Rond de overname verliezen bijna negentig werknemers hun baan. Het driekoppige bestuur onder leiding van Germyns blijft wél aan. Germyns’ jaarsalaris gaat van 629.800 euro naar 750.000 euro.

Dat leidt opnieuw tot een aanvaring met de ondernemingsraad. „In het licht van de resultaten in het recente verleden” zou juist „een zekere soberheid” moeten gelden, aldus de raad. Het verzet haalt opnieuw niets uit. Dat geldt ook voor enkele hooggeplaatste medewerkers die bij de raad van commissarissen hun beklag doen over de koers en de cultuur van Binck. Ondanks dat de winst in zes jaar tijd is teruggelopen van 58 naar 16 miljoen euro zijn volgens de commissarissen alle voor 2019 gestelde doelstellingen behaald, „met uitzondering van een verbetering van de medewerkerstevredenheid”, stellen zij in het jaarverslag. Het onderzoek daarnaar wordt in 2019 simpelweg niet verricht.

‘Slechte grappen’

De overname door Saxo brengt Binck als bedrijf in rustiger vaarwater, op het personele vlak blijft het rommelen. De twee medebestuurders van Germyns krijgen te horen dat zij overbodig zijn geworden. Alleen de Vlaming blijft over.

Hij ziet in mei van dit jaar wel opeens een heel ander vraagstuk opdoemen. De zwarte Amerikaan George Floyd komt door politiegeweld om het leven. Wereldwijd zwelt daarop de Black Lives Matter-beweging aan. Die rakelt binnen de bank de gewraakte uitspraak van Germyns in Durbuy op. Begin juni mailt de bestuursvoorzitter het voltallige personeel. Als baas, „maar vooral als mens”, wil hij het over discriminatie hebben. „Ik vind het onacceptabel dat mensen verschillend worden behandeld vanwege hun ras, geslacht, religie, leeftijd en seksuele oriëntatie”, schrijft hij. „Ik wil niet dat het gebeurt. […] Ik wil dat je je veilig voelt hier.”

Dan komt de Belg tot de kern van zijn betoog. „Helaas weet ik uit feedback dat discriminatie en pestgedrag ook hier voorkomt. (…) Als je je gediscrimineerd voelt, of getuige bent van zulke daden, spreek je uit.” Mensen die aarzelen, kunnen zich door hem „gesteund en aangemoedigd” voelen.

Personeel dat verder van hem afstaat, ontvangt de mail enthousiast: Germyns was altijd al „fier” op de diversiteit op het Binck-kantoor in Parijs, dat hij zelf hielp opzetten.

Voor sommige van de managers die drieënhalf jaar eerder bij de offsite in Durbuy waren, komt de mail daarentegen hard aan. Dit was dé kans voor Germyns om spijt te betuigen voor zijn omstreden uitspraak, maar daarover schrijft hij niets. Althans, niet expliciet.

De bank is volgens Germyns „een open en inclusieve organisatie”. Maar, schrijft hij, Binck heeft „ook een cultuur van mensen die zeer direct zijn, vooral in Amsterdam”, gevolgd door een knipogende smiley, waar „soms slechte grappen” worden gemaakt. Aan het einde van zijn mail toont Germyns zich nederig. „Ik beloof dat ik eraan werk beter te worden en beter te zijn.”

De turbulente jaren bij Binck lopen voor hem met een sisser af. De raad van commissarissen, die eerder door een anonieme, schriftelijke melding op de hoogte zou zijn gebracht van de ‘Skoda-uitspraak’, wil tegen NRC niet zeggen wat gedaan is met het incident. Duidelijk is dat Germyns nog op zijn plek zit.

In augustus 2020, bij de rapportage van de goede half jaarcijfers, is Bincks zelfverzekerdheid weer terug. De provisie-inkomsten van de bank zijn met 74 procent gestegen, de transactie-inkomsten „enorm” gegroeid en Binck heeft „een recordaantal” nieuwe klanten. Binck, concludeert Germyns tevreden, „heeft de juiste keuze gemaakt door samen te gaan met Saxo Bank.”