Het systeem loopt vast nu iedereen zich laat testen op Covid-19

Coronatesten Deze week waren er meer aanvragen voor coronatests dan de GGD’s aankonden. En de capaciteit wordt voorlopig niet uitgebreid.

Soldaten testen op Schiphol reizigers uit risicogebieden.
Soldaten testen op Schiphol reizigers uit risicogebieden. Foto Sem van der Wal / EPA

Een stoet mensen trekt vrijdag door de teststraat van de GGD in het Amsterdamse conferentiecentrum RAI. Zoals ict’er James Jacob (30) die zich wel grieperig voelt, maar niet erg ziek is en die zonder negatieve coronatest van zijn werkgever niet mag werken.

Voor het gebouw staat een doolhof van dranghekken dat in de Efteling niet had misstaan. Deze vrijdagochtend is het amper gevuld. De wachtenden schuifelen naar de afnamestations waar GGD-medewerkers in hun beschermende ‘maanpakken’ staan te wachten.

Elders in het land zijn de teststraten wel druk: donderdagavond liet de landelijke GGD weten dat in meer dan de helft van 105 testlocaties de wachttijd inmiddels de 48 uur had overschreden. Eigenlijk moeten mensen met coronaklachten binnen 24 uur terechtkunnen. Het is zaak de onschuldigere ziektes, met vergelijkbare symptomen, snel te scheiden van de gevaarlijkere coronabesmettingen.

Waar Nederlanders normaal met verkoudheidsklachten aan het werk of naar school zouden gaan, moet nu de coronatest uitsluitsel bieden. En Nederland laat zich massaal testen. Deze week vroegen in drie dagen tijd 110.000 mensen een test aan. Ook mensen zónder verkoudheidsklachten, volgens het ministerie van Volksgezondheid. Mede daardoor loopt het hele systeem vast.

De GGD’s kunnen voorlopig maar 24.000 mensen per dag testen. Dat aantal is gebaseerd op een raming van het RIVM waarbij wordt gekeken naar het aantal luchtwegklachten dat huisartsen en ziekenhuizen ontvangen, vertelt viroloog en OMT-lid Marion Koopmans. „Daarnaast heeft het RIVM een vrij grote peiling gedaan van hoeveel mensen op een bepaald moment lichte klachten hebben.”

Nog eens zesduizend mensen per dag kunnen worden getest via een ziekenhuis of particulier lab, dat een contract heeft met bijvoorbeeld verpleeghuizen. Meer testcapaciteit dan dertigduizend per dag is er in Nederland voorlopig niet.

De testcapaciteit staat onder druk, erkende het ministerie van Volksgezondheid donderdag. De internationale concurrentie om testen en testmaterialen is volgens het ministerie groot. Momenteel worden er geen nieuwe teststraten geopend of uitgebreid. Het aantal beschikbare coronatestkits wordt ingezet in de regio’s waar ze het hardst nodig zijn, met wachttijden in andere regio’s als gevolg.

Alleen testen met klachten

Een mogelijke oorzaak voor het groeiende aantal testen, is een stijging van het aantal mensen dat zich zonder klachten laat testen op het coronavirus. De GGD’s en het ministerie van Volksgezondheid riepen daarom deze week mensen op alleen naar de teststraat te gaan als ze klachten hebben die wijzen op het coronavirus. Er is niet genoeg capaciteit als mensen zonder klachten ook tests doen, zegt Koopmans. „Als dat op grotere schaal gebeurt, loopt het harder dan wat we aankunnen.” Het gevolg: mensen die ziek zijn en écht getest moeten worden op corona, kunnen nu soms niet op tijd terecht.

Zoals Annemieke Gerritsma, die donderdag op advies van haar huisarts probeerde een afspraak voor een Covid-19-test te maken. „Er was in een straal van vijftig kilometer rond Amsterdam geen plaats op vrijdag of zaterdag. Misschien wel op zondag maar daar mocht men nog geen afspraak voor maken”, vertelt ze. „De uitslag duurt ook 48 uur, dus we zouden ten minste vier dagen verder zijn, die ik in quarantaine zou moeten doorbrengen. En als ik besmet zou zijn, dan loopt iedereen met wie ik in de afgelopen dagen contact heb gehad gevaar en kan die weer anderen besmetten.”

Gerritsma maakte die avond een afspraak bij een particulier lab waar ze vrijdagmorgen terechtkon. „Er stond een rij maar ik werd snel geholpen en een paar minuten later was ik klaar. Uitslag dezelfde avond. Het kostte 149,95 euro dus deze methode is er alleen voor wie dat kan betalen.”

Bij de RAI heeft iedere ondervraagde naar eigen zeggen klachten die kúnnen wijzen op Covid-19: griep, een hoestje, een droog kuchje, een loopneus, pijn tussen de schouderbladen, benauwdheid of hoofdpijn. Hooikoortsachtige klachten, terwijl het pollenseizoen ten einde is.

Nu de scholen weer begonnen zijn, blijken ook veel bezorgde docenten zich voor een coronatest te melden. Johan Helling, een 61-jarige onderwijsassistent natuurkunde heeft lichte klachten en zou zich normaliter niet ziek melden. Verkouden wordt hij immers twee keer per jaar. „Als er verkoudheid op school is, dan steken de kinderen mij aan.”

De 66-jarige wiskundedocent Harry van Baaden had een verhoging die niet zoals normaal na een paar dagen voorbijging. „Gezien de huidige situatie lijkt een coronatest me verstandig. Ik verwacht geen positieve uitslag. Dat is het dubbele eraan. De GGD’s zijn overbelast vanwege onzekerheid.”

Ook scholieren melden zich met hun ouders voor een coronatest. Sommige ouders hopen dat hun kinderen met een negatieve uitslag weer naar school mogen. Met klachten moeten ze nu thuisblijven.

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) hoopt de achterstanden weg te werken door meer testcapaciteit beschikbaar te maken. Hij maakte donderdag een tweede overeenkomst bekend met een groot Duits lab dat vijfduizend tests voor Nederlanders per dag moet gaan verrichten. Wanneer dat gaat gebeuren, is onduidelijk.