Niet één, maar zes Staten van het Theater

Nederlands Theater Festival Milo Rau liet zes makers de Staat van het Theater verzorgen tijdens de opening van het Nederlands Theater Festival.

Lara Staal, een van de door Milo Rau uitgenodigde theatermakers tijdens haar deel van de Staat van het Theater.
Lara Staal, een van de door Milo Rau uitgenodigde theatermakers tijdens haar deel van de Staat van het Theater. Foto Anna van Kooij

„Theater is voor mij de kunst van het samen creëren,” zei Milo Rau, artistiek leider en regisseur van het Vlaamse NTGent, donderdagmiddag tijdens de Staat van het Theater, de traditionele opening van het Nederlands Theater Festival in Amsterdam. „Ik werd theatermaker omdat ik alleen begrijp wie ik ben door de spiegel van een gedeelde ervaring.” Maar precies die gezamenlijkheid, die gedeelde ervaring, kwam het afgelopen theaterjaar door de coronacrisis behoorlijk onder druk te staan.

Lees ook: Toneeljury kiest beste voorstellingen van het jaar: werk van grote gezelschappen

Het Nederlands Theater Festival vroeg de Zwitserse Rau om het festival te openen met de Staat van het Theater. Rau vroeg op zijn beurt zes medemakers om op het podium een antwoord op een ogenschijnlijk simpele vraag te formuleren: „Why theatre?” Zo opende het festival niet zoals gebruikelijk met één, maar met zes staten van het theater.

Theatermakers Ernestine Comvalius, Edit Kaldor, Gable Roelofsen, Lara Staal, Lester Arias en Jan Joris Lamers hielden in een ‘uitverkochte’ Rabozaal in de Amsterdamse schouwburg (125 van de 550 stoelen mochten worden gevuld), zes korte toespraken. Gezamenlijk brachten ze zo een veelzijdige, maar vurige staalkaart van de hot topics van de huidige theatersector. Terugkerend element was daarin de roep om meer inclusiviteit: er is behoefte aan andere narratieven en meer ruimte voor niet-westerse perspectieven.

Volgens dramaturg Lara Staal is theater „je door een ander durven laten infecteren (…) en wellicht anders uit de zaal lopen dan je erin bent gekomen.” Theatermaker Lester Arias kaatste de bal in een sterk verhaal terug: hij gaat de vraag „Why theatre?” niet beantwoorden, de zaal – die vooral gevuld is met theaterprofessionals – zou zich moeten afvragen waarom ze er zitten. Hij roept op tot meer lef bij de theaterprogrammeurs, die terughoudend zijn met het boeken van zijn werk. Milo Rau zelf besluit de estafette met de wens dat theater een „open en oneindige ruimte” moet worden.

Lees ook: Uitreiking VSCD-prijzen toneel, cabaret en dans een jaar uitgesteld

Het Nederlands Theater Festival toont elf dagen lang de hoogtepunten uit het voorbije theaterseizoen. Hart van de programmering is de selectie van de Nederlandse Toneeljury, die uit dit „gemankeerde seizoen” – waarin op 13 maart de theaters ruim twee maanden dicht moesten – negen voorstellingen selecteerde. Vijf daarvan zijn live te zien op het festival. Een groot deel van de (rand)programmering (ook) online te zien.

Het afsluitende Gala van het Nederlands Theater, waarop normaliter de belangrijkste toneelprijzen zoals de Theo d’or en de Louis d’Or worden uitgereikt, is tot nader order uitgesteld. Wel vindt er onder de noemer ‘Dit jaar geen gala’ een geheel coronabestendig slotfeest plaats, waarin alvast een deel van de genomineerden van die prijzen worden onthuld.