Toezichthouder SODM: ‘Versterking Groningse huizen duurt nog 20 jaar’

Groningen Het Staatstoezicht op de Mijnen heeft berekend dat de versterking van Groningse woningen nog twintig jaar duurt. Inspecteur-Generaal Kockelkoren stelt dat de versterkingsoperatie binnen 5 jaar moet zijn afgerond.

Een verzakte woning in Bedum, de versterking van Groningse woningen gaat veel langer duren dan gepland.
Een verzakte woning in Bedum, de versterking van Groningse woningen gaat veel langer duren dan gepland. Foto Bart Maat/ANP

In het huidige tempo duurt de versterking van huizen in het Groningse aardbevingsgebied nog twintig jaar. Dat heeft de onafhankelijke toezichthouder, het Staatstoezicht op de Mijnen (SODM), berekend in de jaarlijkse ‘Voortgangsrapportage Groningen’ die deze woensdag is verschenen. „Onacceptabel”, zegt inspecteur-generaal van het SODM, Theodor Kockelkoren, tegen NRC. „Want de versterkingsoperatie zou in 2025 moeten zijn afgerond.”

In Groningen moeten mogelijk 26.700 huizen worden versterkt. Dat is ongeveer een kwart van alle woningen in het aardbevingsgebied. Die panden moeten allemaal worden onderzocht, beoordeeld en mogelijk versterkt. Die operatie verloopt volgens het SODM veel te langzaam. Sinds de start in 2015 zijn er 1.186 huizen daadwerkelijk versterkt. In de eerste zeven maanden van dit jaar waren dat er 120.

Dit jaar daalt de gaswinning naar 10 miljard kubieke meter aardgas en stopt naar verwachting helemaal in 2022. „Maar de bevingen blijven doorgaan en we weten niet wanneer die stoppen”, zegt Kockelkoren. Hij benadrukt dat de versterking noodzakelijk is: „Mensen wonen in mogelijk onveilige woningen en kunnen geen kant op. Daarnaast hebben ze stress- en gezondheidsklachten. Dat is niet acceptabel.”

De versterkingsoperatie is bedoeld om zo snel mogelijk de veiligheid van bewoners te garanderen. Maar dat blijkt niet uit de uitvoering, stelt het SODM. Dat heeft verschillende oorzaken. Allereerst is er geen eenduidige sturing, maar maken verschillende ministeries, regiobestuurders en de Nationaal Coördinator Groningen onderling besluiten. „Dat consensusmodel leidt tot vertraging”, constateert Kockelkoren. Daarnaast is er geen duidelijke planning, geven de betrokken partijen tegenstrijdige informatie en is niet duidelijk wie waarop afgerekend kan worden. Het ontbreekt aan een „voldoende helder en transparant projectmanagement van de gehele versterkingsoperatie”, schrijft het SODM.

Lees ook: Theodor Kockelkoren (SodM): ‘Geen precieze antwoorden hebben, is ongemakkelijk’

Ondertussen moeten bewoners vaak lang wachten. Tussen de beoordeling van hun huis en de daadwerkelijke versterking ervan wachten bewoners gemiddeld 575 dagen, schrijft het SODM. In al die tijd weten de bewoners dus dat hun huis niet voldoet aan de veiligheidsnormen. „Dat is veel te langzaam”, zegt Kockelkoren.

Pilots nog niet gestart

Na de beving van Westerwijtwerd in 2019 adviseerde het SODM om de versterkingsoperatie als crisissituatie te benaderen. Het kabinet besloot anders en nam ‘versnellingsmaatregelen’. „Een jaar na dato moeten we concluderen dat die maatregelen onvoldoende hebben gebracht”, zegt Kockelkoren. Zo zijn onder meer verschillende pilots nog niet gestart, terwijl die al gepland stonden voor de herfst van vorig jaar.

Daarom pleit het SODM wederom voor een crisisaanpak. „De versterkingsoperatie is bedoeld voor de veiligheid van bewoners en daar hoort ook een heldere ambitie bij”, zegt Kockelkoren. „De hele operatie zou binnen vijf jaar afgerond moeten zijn.”

Het SODM adviseert om de verantwoordelijkheid van de versterking bij één organisatie neer te leggen. Zodat die organisatie zich alleen met de versterking bezighoudt en niet met andere zaken zoals de compensatie van gedupeerde bewoners, waardedaling van huizen of de verduurzaming van panden. Ook moet de bewoner centraal komen te staan, „die heeft nu onvoldoende overzicht en grip op het proces”, schrijft het SODM.

Vorige maand schreef NRC in een reconstructie dat al in 2013 duidelijk was dat huizen versterkt moesten worden en dat vanaf de start van de versterkingsoperatie in 2015 beloftes van het kabinet niet werden waargemaakt. Dat leidde uiteindelijk tot het opstappen van Hans Alders, die als Nationaal Coördinator Groningen verantwoordelijk was voor de operatie.

Lees ook: Lees de reconstructie over de versterking: Ondanks Haagse beloftes wil versterking van Groningse huizen niet vlotten

„Ongeacht de kosten die het meebrengt is de overheid verplicht de veiligheid van de Groningers te borgen”, zegt Kockelkoren. „Want de bewoners in Groningen hebben evenveel recht op veiligheid als de rest van de Nederlanders.”