Je draai vinden in een nieuwe baan is vanuit huis nog lastiger

Thuiswerken Zeker 45.000 mensen vonden werk in juni. Hoe begin je aan een nieuwe baan als thuiswerken de norm is? „Er zou een stoet collega’s langs mijn huis kunnen lopen, en ik zou ze niet herkennen.”

Illustratie Stella Smienk

Welke automaat in het gebouw geeft de beste cappuccino? Wat is de fijnste flexplek? En op welke tijd moet je naar de kantine, om net die middagspits te voorkomen? Hoewel hij al een half jaar voor verzekeraar Achmea werkt, heeft Mark van Oosten (25) geen idee. Hij was net een week in dienst toen Nederland gesommeerd werd voortaan thuis te werken. Hij is welgeteld drie keer op kantoor geweest.

Hij vond het lastig, thuiswerk. Inwerken op afstand was al een uitdaging, maar het moeilijkst vond Van Oosten het gebrek aan sociaal contact. Om de reisafstand naar zijn werk in te perken, verhuisde hij van het Westland naar Hilversum. En toen kwam de lockdown.

„Daar zat ik ineens, in een nieuwe stad en met een nieuwe baan”, zegt Van Oosten. Contact onderhouden met collega’s lukt met videobellen wel, zegt hij. „Maar via Teams echt nieuwe mensen leren kennen? Dat gaat nauwelijks.”

Zijn bedrijf is nog steeds streng. Naar kantoor gaan mag alleen als het écht nodig is. Ook overweegt de verzekeraar thuiswerken structureel als norm in te voeren. Voor Van Oosten is dat niet gunstig. „Ik ben nog jong en niet voor niks bij een grote corporate gaan werken. Ik wil het kantoorleven, met dynamiek op de werkvloer, interactie en kunnen leren van collega’s. Precies de elementen die mij hebben overtuigd van deze baan ontbreken nu grotendeels.”

Lees ook: Thuiswerken heeft voordelen, maar hoe hou je die straks vast?

Kennismaken op afstand

Op de arbeidsmarkt was juni een maand van records. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek verloren 74.000 mensen in juni hun baan. Sinds de start van de metingen in 2003 was dat aantal niet zo hoog. Tegelijk vónden ook nog nooit zoveel mensen een baan: zeker 45.000. Met de huidige coronamaatregelen zullen tal van verse medewerkers hun plek in het bedrijf via videodiensten als Zoom of Teams moeten veroveren.

Veel Nederlanders zien genoeg voordelen aan thuiswerken. Minder reistijd bijvoorbeeld, en minder onnodige vergaderingen. Maar hoe is het om thuiswerkend aan een nieuwe baan te beginnen?

Veel werk is op afstand van een bedrijf uit te voeren, maar een werknemer digitaal aan je binden als werkgever is moeilijk, zegt zelfstandig HR-adviseur Annalies Jansen. „De meeste mensen die aan een nieuwe baan beginnen, hebben een paar maanden nodig om zich onderdeel van een nieuw bedrijf te voelen.” Daarbij spelen onder meer het ontwikkelen van een band met collega’s en het leren kennen van het bedrijf mee, zegt ze.

Maar door thuiswerken zijn de meeste informele gesprekken tussen collega’s weggevallen, zegt Jansen – extra lastig voor mensen die nieuw zijn. „Als je ergens net een week werkt, bel je niet even met een collega puur om te vragen naar diens vakantie”, zegt Jansen. En veel mensen spreken nu überhaupt niet meer met collega’s van andere afdelingen. „Terwijl je hun op kantoor misschien vragen zou stellen over het bedrijf als je ze bij de koffieautomaat tegenkomt. En je kan ook ontdekken dat je een klik met elkaar hebt.”

We hebben gezien dat alles digitaal kán. Maar is het altijd wenselijk?

Manon Staal manager opleiding en ontwikkeling

Voor nieuwe werknemers kan presteren bovendien digitaal moeilijker zijn, ziet Jansen. Waar je normaal gesproken snel langs een collega zou lopen als je iets niet begrijpt, vereist zoiets nu vaak een videovergadering. „Ik zie in mijn werk dat deze drempels groter zijn voor nieuwe mensen. Terwijl juist zij met vragen zitten. Dat leidt bij hen tot onzekerheid.”

De stress van de coronacrisis kan concentratieproblemen op het werk veroorzaken, zegt neuropsychiater Theo Compernolle in dit interview. Met goede gewoontes valt dat te keren.

Het is een uitdaging om nieuwe werknemers zich betrokken te laten voelen bij de organisatie, zegt Jansen. Het kan de productiviteit verhogen. Een gebrek aan betrokkenheid en binding kan juist tot gevolg hebben dat iemand snel vertrekt.

Volgens de HR-adviseur moeten leidinggevenden daarom nu meer aandacht besteden aan nieuwe collega’s. Door telefoneren of videobellen, en waar dat kan óók fysiek. „Kies er bijvoorbeeld voor om online te werken, maar trainingen wel fysiek te doen. Dan komt er ook meer interactie los tussen mensen.”

Fysiek bijeenkomen

Ook Manon Staal, manager opleiding en ontwikkeling binnen uitzendbureau YoungCapital, pleit voor fysieke bijeenkomsten, nu sommige regels versoepeld zijn. „We hebben gezien dat alles digitaal kán. Maar is het altijd wenselijk? Ik merk dat mensen de combinatie van digitaal werken en soms fysiek bijeenkomen om elkaar te zien erg fijn vinden.”

Volgens Staal hebben nieuwe werknemers behoefte aan duidelijkheid. „Ze willen horen wat van hen verwacht wordt en hoe het bedrijf werkt. Des te meer wanneer alles volledig digitaal georganiseerd is.”

Voor de leidinggevende is daarin een belangrijke rol weggelegd, zegt ze. „Die moet echt meer aandacht in nieuwe werknemers steken dan voorheen. Bijvoorbeeld door veel een-op-een-videogesprekken te voeren en vaak te checken hoe het gaat. Ook een buddysysteem, waarbij je een jongere aan een meer ervaren medewerker koppelt, is nuttig.”

Dat betekent volgens Staal niet dat nieuwe werknemers onderuit mogen zakken en wachten tot de baas ergens mee komt. „Het vereist van starters juist veel initiatief, bijvoorbeeld door zelf vaker de telefoon op te pakken om je leidinggevende of collega’s te bellen. En ze moeten er ook echt voor zorgen bij activiteiten of trainingen te zijn. Blijf zichtbaar, dat is het belangrijkste.”

Trainee Van Oosten besloot ook stappen te ondernemen. „Na het eerste ongemak bij videobellen ontdekte ik hoe simpel het eigenlijk is om gesprekken met managers en directeuren in te plannen. Ik kijk online in hun agenda en boek gewoon een tijdslot”, zegt hij. „Dat vergt wat initiatief, maar zo heb ik wel geprobeerd mezelf beter op de kaart te zetten.”

Toch blijft het lastig collega’s uit andere teams te leren kennen. „Sommige mensen willen bij het videobellen liever niet de camera aan. En in de wandelgangen krijg je niet mee wie collega’s elders zijn en wat hun afdelingen precies doen. Er zou nu een stoet collega’s langs mijn huis kunnen lopen en ik zou ze niet herkennen.”

Voelt Van Oosten zich nu, na zes maanden, toch thuis bij de verzekeraar? Ja, zegt hij na enige twijfel. „Het hielp dat mijn eerste grote opdracht inhoudelijk goed ging. En mijn eigen team zag ik onlangs informeel, wat het videobellen nu vaak leuker maakt. Maar thuis voelen – dat is de afgelopen maanden ook weleens anders geweest.”