‘Ik ga niet uit om aan tafel te blijven zitten’

Nachtclubs Wat gaat er verloren als Nederland zijn nachtclubs verliest? Bezoekers, eigenaren en dj’s over het gemis van vijf toonaangevende clubs.

Club Church is dé gayclub in de Amsterdamse Kerkstraat.
Club Church is dé gayclub in de Amsterdamse Kerkstraat. Foto Remon van den Kommer

Nachtclubs blijven dicht. Dat maakten minister-president Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) dinsdagavond bekend op de coronapersconferentie. Voor het zomerreces van het kabinet bood actiegroep Nachtbelang, met vertegenwoordigers van het nachtleven en Koninklijke Horeca Nederland (KHN), Kamerleden nog een protocol aan met spelregels waarmee de clubs wel veilig open zouden kunnen per 1 september (temperatuur meten aan de deur, registratie, een leeftijdsgrens tot 35 jaar). Dat is tot op heden niet besproken in de Kamer. Inmiddels heeft de Amsterdamse club De School haar deuren gesloten, vanwege de oplopende vaste lasten. Er zijn volgens KHN nog zeker honderd andere clubs die onder druk staan. Een hele generatie jongeren kan mogelijk straks niet meer naar de club. Ook dj’s zitten al maanden thuis zonder inkomen, perspectief of uitlaatklep. Wat gaat er verloren als Nederland zijn nachtclubs verliest?

Lees ook: Nachtleven in zwaar weer: 1,5 meter geen optie

Oost, Groningen

Capaciteit: 250 bezoekers

Bestaat sinds: 2016

Oost, een kleine sympathieke underground club in de Groningse binnenstad, is de laatste jaren uitgegroeid tot belangrijke springplank voor lokaal talent. Dj’ s als Miss Jay en Fafi Abdel Nour, die hun eerste plaatjes draaiden in de oude bioscoop en school, werden afgelopen jaar op grote festivals als Lowlands geboekt. „Oost is opgezet door vrienden van mij”, vertelt Abdel Nour, die farmacie studeert in de stad. „Het was voor het eerst dat er een plek was in de stad met een goed geluidsysteem en underground muziek waar ik stoom kon afblazen.” De dj begon er HomOOST, zijn eigen queeravond. „We merkten dat er echt een community ontstond en dat mensen het fijn vinden dat er een plek is waar je kan zoenen wie je wilt zoenen, kan zijn wie je wilt zijn en de muziek kan horen die je wilt horen. Als je hier ’s nachts door de binnenstad hand in hand loopt met een man, dan kan je nog steeds geschreeuw krijgen.” Het zou „verschrikkelijk” zijn als Oost verdwijnt, zegt hij. De club is al bijna zes maanden dicht en draait nu op inkomsten uit het veganistisch restaurant dat aan de club vastzit, vertelt programmeur Bram Steenhuis. Een deel van het personeel heeft hij moeten laten gaan; zelf leeft hij van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO). Hoe lang hij zo kan doorgaan, durft hij niet te zeggen. „Ik ben nu met een concept bezig om in de toekomst meer inkomsten te halen uit verhuur van de club.”

Basis, Utrecht

Capaciteit: 600 bezoekers

Bestaat sinds: 2015

Er gebeurde weinig qua nachtleven in Utrecht totdat Basis openging, vertelt bezoeker van het eerste uur Angela van der Riet. Voor corona kwam ze bijna ieder weekend in de 24-uurs-locatie die bekend werd met zijn allnighters. „Er zijn altijd vrienden en een goeie sfeer. Het geluid is absurd goed. De dj’s zijn van kwaliteit. Basis is echt ja, een basis.” De harde techno-avonden liet Van der Riet aan zich voorbij gaan, soms ging ze een paar weken niet. „Na een drukke werkweek zoek je een plek om de dagelijkse sleur los te laten. Als ik om me heen kijk, is iedereen daar wel naar op zoek. Op dit moment gaat dat niet op de legale manier.” Op de drie illegale feesten waar ze tot nu toe is geweest, kapte de politie binnen een uur het feest af. „Het voelt ook een stuk minder veilig dan een avond in Basis. In een club checkt een bouncer tenminste of iemand niet te veel drugs heeft genomen.” Het lijkt haar echt „afgrijselijk” als Basis er niet meer zou zijn. Toch bestaat die kans. „Het is vrij uitzichtloos. Alles valt of staat met de staatssteun die we al dan niet krijgen”, zegt oprichter Jorn Lukaszczyk. „We betalen onszelf al maanden geen salaris meer uit. Het personeel wordt doorbetaald door de overheid, maar wij moeten ook 25 procent van de sociale lasten bijdragen. Wel werd Nachtbelang-lid Lukaszczyk maandag voor het eerst uitgenodigd voor een gesprek in Den Haag. Hij noemt het een kantelmoment. „Ik geloof dat we binnenkort weer open kunnen als we nu positief blijven en doorbeuken.”

Shelter, Amsterdam

Capaciteit: 1.000 bezoekers

Bestaat sinds: 2016

De tweede club naast De School die Amsterdam internationaal een smoel gaf, was Shelter. De kelderclub in de ADAM-toren aan het IJ is eigendom van dance-ondernemers Sander Groet en Duncan Stutterheim. Afgelopen jaren draaiden veel internationaal bekende dj’s als Ricardo Villalobos en Seth Troxler er in een relatief kleine setting, maar je kon er ook verfijnde techno horen van een underground dj als Wata Igarashi. Onlangs heeft Groet al het personeel van Shelter moeten ontslaan. In de clubruimte zit nu tijdelijk een VR-arcade. Er zijn plannen om de club in de toekomst te heropenen met boekingskantoor Meanwhile, maar dat is nog niet definitief. „Mogelijk wordt het een combinatie: overdag VR-hal en ’s nachts een club”, zegt Groet. „Maar wel pas als de wereld weer normaal is, we gaan bezoekers niet verplichten om anderhalve meter tegenover elkaar te staan.” Hij heeft een aanvraag bij de gemeente neergelegd of de club niet open kan voor mensen die al corona hebben gehad, zoals hijzelf. Maar voorlopig blijft de club dicht. Resident-dj Jan van der Lugt denkt dat het een groot gemis voor de stad gaat zijn. „Er waren veel toeristen en de opkomst varieerde per avond. Maar zeker in het begin kreeg ik er de kans om dj’s uit te nodigen die verrasten: een onbekende naam of een dj die al lang niet meer had gedraaid. Eerst De School, nu Shelter, er blijft echt niks meer over in Amsterdam.”

Church, Amsterdam

Capaciteit: 280 bezoekers

Bestaat sinds: 2008

Club Church is dé gayclub in de Amsterdamse Kerkstraat. „waar niks hoeft maar alles kan”, zegt bezoeker Philip Bodifee. „Als je aan de bar wilt hangen voor een cola is dat prima en als je je wilt uitleven qua kleding en make-up, is dat ook goed.” Hij heeft nog wel een keer gekeken naar de livestream die Church tijdens de lockdown uitzond. „Maar al sluit ik mijn laptop op de stereo aan en knipperen mijn discolampen mee in de maat, uiteindelijk sta ik alleen te dansen in mijn woonkamer.” Andere clubs organiseerden veel ‘luisteravonden’. Dat vindt Bodifee niks. „Ik ga niet uit om aan tafel te blijven zitten.” Clubmanager Anne Rodermond is het daarmee eens. „Wij zijn het bedrijf waar je heen gaat om de nacht nog groter of spannender te maken. Dat lukt niet op anderhalve meter.” Het meest mist Bodifee de algehele vrijheid van club Church. Als er speciale themafeesten waren, zoals het oliefeest (waarbij de hele tent wordt afgeplakt met plastic, kleding in een vuilniszak gaat en bezoekers zich insmeren met olie), dan zorgde hij dat hij vrij was. Hij noemt de club een ‘thuis’. „Er werken vaste mensen achter de bar die ook op de dansvloer staan. Het is echt een community. Er komen mensen van 17 tot 70, je wordt nooit raar aangekeken. In club Church zijn er geen outcasts.”

Perron, Rotterdam

Capaciteit: 1.000 bezoekers

Sinds: 2011

Perron, de gruizige club in de betonnen loods naast het Centraal Station, is al jaren een vaste waarde in Rotterdam. De club speelde een belangrijke rol in de wederopbouw van het Rotterdamse nachtleven. „In Perron komt een mooie doorsnede van de stad en de club heeft ook wel die ruige energie,” zegt Serge Verschuur, dj en eigenaar van platenlabel en winkel Clone Records. Perron is de technoclub van Rotterdam waar buitenlandse dj’s van naam als Marcel Dettmann en Jeff Mills draaien. „Je moet er niet te moeilijke dingen draaien”, zegt Verschuur. „Mensen willen vooruit, bewegen en dansen, dat past bij de energie van Rotterdam.” Verschuur denkt dat er veel clubs gaan omvallen. „Juist in een multiculturele stad als Rotterdam is dat erg”, zegt hij. „Nachtclubs zijn belangrijke plekken waar jonge mensen die aan het ontdekken en ontwikkelen zijn, samenkomen om zich met elkaar verbinden. Dat gebeurt vooral in de vrijheid van de nacht. Daarmee zijn clubs een heel belangrijke voedingsbodem voor de stad. In Rotterdam is Perron een van de weinige clubs die nog over is.” Dat heeft ook effect op de aantrekkingskracht van de stad, zegt Verschuur. „Hier wisten bezoekers dat ze gelijkgezinden konden ontmoeten of dj’s dat ze creatieve dingen konden uitproberen. Die plek ontbreekt nu.” Het is wachten tot mensen weer vertrekken naar Berlijn, voorspelt Verschuur. Hij vindt de beslissing van het kabinet heel dubbel. „Je ziet Grapperhaus op zijn eigen huwelijksfeest de regels negeren en de treinen zijn vaak overvol; intussen zijn de clubs al maanden dicht. Een heel groot deel van de culturele sector zal omvallen en ten voordele van wat?”