Fotograaf Hua Weicheng

Ruben Lundgren

Hua Weicheng houdt van foto’s met chaos

Bredaphoto Vanaf 9 september zijn in Breda vele foto-exposties. Ook het werk van de Chinese fotograaf Hua Weicheng is daar te zien.

Fotograaf en cineast Hua Weicheng heeft een bloedhekel aan de grote, op Amerikaanse leest geschoeide winkelcentra waar China tegenwoordig vol mee staat. „Daar worden mensen geconditioneerd om bepaald gedrag te vertonen. Het ontneemt ze hun natuurlijke vitaliteit”, zegt hij via een videolink vanuit de West-Chinese stad Chongqing.

Die vitaliteit zag hij wel in Buitenlandersstraat, een immens attractiepark aan de rand van Chongqing. Het park, op een terrein van 3,5 vierkante kilometer, werd in 2006 geopend. Op de foto’s die Hua er maakte, oogt het nog het meest als een ontspoorde en verworden versie van Disneyland: niet erg schoon, niet erg lieftallig en ook niet bijzonder kindvriendelijk.

Het oorspronkelijke idee was dat vooral buitenlanders er attracties of winkels zouden gaan uitbaten, maar dat gebeurde nauwelijks. In plaats daarvan bouwden Chinese ondernemers van alles wat ze maar leuk of profijtelijk leek: replica’s van de Egyptische piramides, van het Empire State Building en van het enorme Christusbeeld boven Rio de Janeiro. En ook fantasie-objecten, zoals een omgekeerd huis, beelden van enge ziekten en het grootste openbare toilet ter wereld.

Oorspronkelijk zou er ook een ‘liefdesstraat’ komen, maar dat vonden de autoriteiten bij nader inzien geen goed idee.

Omdat je er binnen mocht zonder toegangskaartje, werd het park ook een magneet voor zwervers. Zij vonden er vrijheid, onderdak en eten. Een van hen, Sun Zhigao, speelt een hoofdrol in Hua’s foto- en videoproject over Buitenlandersstraat dat van 9 september tot en met 25 oktober te zien is op BredaPhoto in de Grote Kerk van Breda.

„Toen ik in 2015 begon met opnamen voor mijn project, was Sun de eerste die ik tegenkwam”, vertelt Hua. „Sun bewoog heel elegant en hij bleek ook erg gevoelig. Toen ik hem een vuurtje gaf, week ik een beetje terug omdat hij zo stonk. Dat voelde Sun meteen.”

Hua ziet Sun als een soort sjamaan, een traditionele magiër die de kloof tussen hemel en aarde weet te overbruggen. „Zijn logica is dat hij geen logica heeft”, zegt Hua. „Hij is gestoord, misschien schizofreen, hij praat in zichzelf en hij gebruikt drugs. Ik zou zo nooit kunnen leven, maar toch ben ik jaloers op zijn vrijheid.”

Foto Hua Weicheng

Sun, vervuild, met lang haar en een baardje en armoedig gekleed, lijkt volkomen op zijn gemak op de foto’s van Hua. „Ik ben met Sun bevriend gemaakt, ik zie hem nog regelmatig”, zegt Hua. „Maar hij heeft geen plek meer om te wonen, want het park moest in 2019 sluiten.”

Sun werd dus dakloos, en voor Hua is dat symbolisch. Een meerduidige, gevarieerde ruimte zoals Buitenlandersstraat is volgens Hua kenmerkend voor de Chinese traditie. „In kleinere steden heb je altijd binnenplaatsen waarop het leven van iedereen door elkaar loopt. Ouderen zitten er te praten, kinderen spelen er en er rijden en lopen mensen.”

Chinese ziekte

Dat het park is gesloten, vindt Hua een verlies. „Jazeker, het park was vuil, chaotisch en rommelig. Allemaal dingen waar bestuurders niet van houden. Maar het was ook heel inclusief. Iedereen kon er doen en laten waar hij zelf zin in had. Zulke plekken zijn in China steeds zeldzamer aan het worden.”

Het van hogerhand conditioneren van de bevolking is volgens Hua een moderne Chinese ziekte geworden. Alles wordt tegenwoordig tot in detail voorgeschreven, er is nauwelijks ruimte meer voor afwijkend gedrag. „Bestuurders zien chaos als een teken van achterlijkheid”, aldus Hua. „Maar als je chaos uitbant, dan dood je ook de spontane levenskracht van de bevolking.”

Hua noemt het een gelukkig toeval dat hij fotograaf en cineast is geworden. „Als kind deugde ik niet. Ik stal, ik maakte ruzie, ik spijbelde en ik haalde slechte cijfers op school”, zegt Hua, die juist heel zachtaardig overkomt. Achter hem hangt zijn zoontje van negen hem voortdurend om de hals.

„Mijn ouders waren gescheiden, mijn oma voedde me op. Niemand zei dat je moest studeren.” Erg vindt hij dat niet, integendeel. „Ik ben blij dat ik als kind heel veel buiten heb kunnen zijn. Het is heel belangrijk dat je als kind dingen voelt, ziet en ruikt. Veel belangrijker dan al die kennis die ze op school in je hoofd willen stampen”, zegt hij, terwijl hij nog een sigaret opsteekt.

Hua kwam uiteindelijk via een omweg terecht op de Media Universiteit in Beijing, waar hij toneel, film en televisie studeerde. Zijn werk was eerder te zien op festivals in China, Europa en Latijns-Amerika. Hij doceert cinematografie aan de universiteit in Chongqing.

Kan hij het daar vrijelijk met zijn studenten hebben over zijn voorliefde voor chaos en zijn afkeer van regels? Hua lacht. „Dat wordt wel steeds lastiger. Je wordt geacht om politiek correcte lessen te geven en het landsbelang te dienen. Je mag niet zomaar wat zeggen, daar kan je problemen mee krijgen.”

Buitenlandersstaat is inmiddels afgebroken. „Er komt een duur woon- en leefgebied voor in de plaats, met luxe winkels en horeca.” De grond is er inmiddels veel meer waard geworden, want Chongqing groeit ongekend hard. „Het park ligt bovendien langs de rivier de Yangtze, dus de overheid kon er veel mee verdienen door die grond terug te vorderen en opnieuw uit te geven aan projectontwikkelaars.”

BredaPhoto, 9 sept t/m 25 okt in Breda, diverse locaties. Het werk van Hua Weicheng is te zien in de Grote Kerk Breda. Inl: BredaPhoto.nl

Foto Hua Weicheng

Foto Hua Weicheng
Foto Hua Weicheng

Foto Hua Weicheng

Foto Hua Weicheng
Foto Hua Weicheng

Foto Hua Weicheng

Foto Hua Weicheng
Foto Hua Weicheng