Gelukkig heb ik deze zomer (nog net) geen airco gekocht

Groen doen Elke week gidst NRC je richting een duurzaam leven.

Foto Getty Images

Het had niet veel gescheeld of ik had een paar weken geleden een airco gekocht, zo’n lelijke mobiele bak die je voorziet van heerlijke koelte terwijl hij de warme lucht via het raam naar buiten blaast. De temperatuur in mijn werkkamer liep iedere dag een beetje op en kwam op het laatst zelfs ’s ochtends, na een nacht met open ramen, nog amper onder de 28 graden.

Met zo’n airco had ik het voor mijzelf ongetwijfeld een stuk aangenamer gemaakt, maar zou ik tegelijkertijd een bijdrage hebben geleverd aan die steeds warmere zomers.

Want airco’s hebben niet alleen veel stroom nodig – volgens Milieu Centraal tot 200 kWh per jaar. De meeste airco’s gebruiken om te koelen bovendien fluorkoolwaterstoffen (hfk’s), duizenden keren sterkere broeikasgassen dan CO2 (op de verpakking gek genoeg aangeduid met de neutraal ogende code R410). Deze hfk’s zijn we niet zo lang geleden juist gaan gebruiken omdat de vroegere koelmiddelen (cfk’s) de ozonlaag in de vernieling draaiden en daarom werden verboden.

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) waarschuwde twee jaar geleden dat 20 procent van alle elektriciteit wereldwijd nu al gaat naar het koelen van gebouwen, en dat dit aandeel de komende decennia alleen maar zal groeien. De wereld telde in 2018 zo’n 1,6 miljard installaties om lucht te koelen. Als er niets verandert, zal dat aantal in 2050 zijn opgelopen naar 5,6 miljard.

Lees ook: Hoe krijg je het koel in huis? Vijf do’s en vijf don’ts.

Langzaam koken we onszelf gaar

In juli publiceerde het IEA samen met de UNEP, het milieuprogramma van de Verenigde Naties, nog een rapport over koeling. We dreigen onszelf met al die airco’s langzaam gaar te koken, zei Gabrielle Dreyfus, een van de auteurs. Als we iedereen die in 2050 koeling nodig heeft daadwerkelijk van een apparaat willen voorzien – en dus niet alleen degenen, zoals ik, die het zich kunnen veroorloven –, zijn er tegen die tijd ongeveer 14 miljard nodig.

De belangrijkste les is dat we klimaatverandering nog beter moeten bestrijden om te voorkomen dat we allemaal een airco moeten hebben. Ook zijn andere manieren van koeling nodig, energiezuiniger airco’s en minder klimaatonvriendelijke koelmiddelen (die bestaan).

Maar wat de cijfers ook laten zien is, dat klimaatverandering een verdelingsvraagstuk is: in de VS en Japan heeft 90 procent van alle huishoudens een airco, terwijl slechts 8 procent van de 2,8 miljard mensen die leven op de allerwarmste plekken van de planeet het huis kan koelen. Ik ben blij dat ik mijn impulsaankoop heb onderdrukt. Al durf ik niet te beloven dat dat volgend jaar weer het geval zal zijn.