Over reisrestricties komt Europa maar niet tot afspraken

Europese grenzen De roep om betere coördinatie van de ‘reisregels’ nam de afgelopen dagen toe. Maar het blijkt nog lastig tot gezamenlijk Europees virusbeleid te komen.

Vliegreizigers arriveren op Gatwick Airport, Gatwick, Verenigd Koningrijk.
Vliegreizigers arriveren op Gatwick Airport, Gatwick, Verenigd Koningrijk. Foto Toby Melville/Reuters

Reizigers uit Spanje moeten in Nederland en België in quarantaine, respectievelijk tien en veertien dagen. Maar in Frankrijk niet. Vermijd je daar de regio’s rond Parijs en Marseille dan reis je vanuit dat land soepel door naar België. En blijf je vervolgens weg uit Brussel en Antwerpen, dan kom je in theorie ook probleemloos naar Nederland.

In Denemarken ben je ondertussen niet welkom vanuit België. Maar in Duitsland gelden alleen beperkingen wanneer je uit Brussel en Antwerpen komt. En vanuit dat land reis je dan weer wel de Deense grens over.

Reizen in Europa kent een half jaar na het begin van de coronacrisis nog de nodige hindernissen. De binnengrenzen mogen sinds juni weer open zijn, in de praktijk lijkt het continent wel een beetje op een betoverd doolhof, waar voortdurend nieuwe hindernissen opduiken en waar je je alleen met flink wat gepuzzel verplaatst. De roep om betere coördinatie van de ‘reisregels’ nam de afgelopen dagen toe. Maar tegelijk blijkt het zes maanden na de grootste paniek nog nauwelijks eenvoudiger om tot gezamenlijk Europees virusbeleid te komen.

Oneerlijke afwegingen

Ergernis richtte zich deze week vooral op Hongarije, dat vorige donderdag opeens aankondigde de grenzen weer te sluiten. Of althans: grotendeels, want burgers uit de overige zogenaamde ‘Visegrad-landen’ (Slowakije, Tsjechië en Polen) blijven wel welkom, mits ze een negatieve coronatest kunnen overleggen. Het leidde dinsdag tot een brief van de Europese Commissie, waarin ze Hongarije er op wees aan de grens niet te mogen discrimineren tussen verschillende EU-burgers.

Hongarije is het eerste land dat zijn grenzen weer sluit, na de grote heropening van de binnengrenzen in juni. Maar met het stijgende aantal coronabesmettingen namen ook de reisbeperkingen binnen Europa de afgelopen weken weer toe. En daarmee de ergernissen, over oneerlijke afwegingen en ontbrekende afstemming. Zowel vanuit Spanje als Frankrijk klonk onbegrip over een te radicaal reisadvies. Voor burgers is het ondertussen steeds lastiger wijs te worden uit het veelvoud aan richtlijnen en verplichtingen. Kleurcodes lopen uiteen, net als het aantal verplichte quarantainedagen en of deze wel worden gecontroleerd. Soms kan een negatieve coronatest dienst doen als reisvisum, maar ook hoe recent deze moet zijn verschilt per lidstaat.

De quarantainecommotie is naast hinderlijk uiteindelijk ook een risico voor de Europese eenheid. Europa leeft en werkt bij open grenzen, en hoewel grenswerkers en vrachtwagenchauffeurs voorlopig buiten schot blijven, groeit de vrees dat de toenemende reisbeperkingen de economische schade van de corona-uitbraak blijven versterken. Nachtmerriescenario is een herhaling van maart, toen landen één voor één het continent op slot draaiden.

Lastig harmoniseren

Deze woensdag bespraken de lidstaten mogelijkheden voor betere afstemming, nadat voorzittende lidstaat Duitsland schriftelijk een paar suggesties voor verbeteringen deed. Een „coherente reactie is cruciaal om een gefragmenteerde aanpak zoals eerder dit jaar te voorkomen en de integriteit van het Schengengebied te beschermen”, aldus de Duitse memo.

„We hebben dezelfde regels nodig om een regio tot rode zone te verklaren, om dan dezelfde beslissing te nemen”, zei de Franse Eurocommissaris Thierry Breton (Interne markt) dinsdag in een interview. De Europese Commissie zou het liefst één gezamenlijk systeem zien.

Maar lidstaten voelen daar niets voor, bleek woensdag nog eens. Zij willen juist graag zelf kunnen wegen welke gebieden een kleurtje krijgen. Risicoanalyses blijken binnen Europa nog wel eens te verschillen – net als de verhouding tussen virologen en beleidsmakers. Voor sommige lidstaten zijn open grenzen en internationaal reisverkeer bovendien belangrijker dan voor anderen.

Lees ook: Hoe vrij ben je nog als toerist in Europa? Een roadtrip van Brussel naar Milaan

De precieze maatregelen harmoniseren is nog lastiger. Succesvol coronabeleid, zo bleek de afgelopen maanden, is vaak bij uitstek regionaal, en niet zelden mede bepaald door culturele factoren – zie de verschillende mondkapjesregimes. Vergelijkbare verschillen spelen nu ook een rol bij het al dan niet verplicht stellen van een quarantaine. Ook verschilt het per land of er een efficiënte testinfrastructuur is bij grensovergangen.

Tot concrete afspraken komt het voorlopig niet, behalve dan het voornemen de communicatie te verbeteren. De hoop is dat door elkaar beter op de hoogte te houden, veel van de praktische problemen kunnen worden opgelost. Bijvoorbeeld door helder te zijn over de gegevens op basis waarvan een beslissing wordt genomen. De meeste lidstaten baseren zich weliswaar op data van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC), maar of ze kijken naar landelijke of regionale cijfers kan verschillen.

Ook de communicatie naar burgers moet beter, zodat zij vooraf duidelijker weten waar ze aan toe zijn. Maar dat de Europese reiziger voorlopig veroordeeld blijft tot gepuzzel, lijkt onvermijdelijk.