Brieven

Brieven 1/9/2020

Complottheorieën

Verlichte despoten

Briljante column van Rosanne Hertzberger waarin ze een gezond wantrouwen tegenover machthebbers verdedigt (Steenrijk is niet vanzelf betrouwbaar, 29/8). In feite handelen de superrijken nu als een soort verlichte despoten. Dat zou veel vaker onderdeel mogen zijn van discussies over democratisering van onze maatschappij. Het zal best dat de afstand tussen burger en politiek bestaat, maar de afstand tussen Bill Gates en de burger is ontelbare malen groter.

Complottheorieën (2)

Geef ze geen podium

Met enige tegenzin heb ik de standpunten gelezen van Ian Buruma, Sander Duivestein en Menno van Doorn over hoe om te gaan met complotgekkies (Grote Satan biedt troost in onzekere tijden, 28/8). Ik heb een eenvoudigere oplossing: doe er niets mee, negeer ze. Ik wil het allemaal niet weten, het interesseert me geen snars dat er mensen zijn die geloven dat de aarde plat is. Gekken zijn van alle tijden. Er zijn 300.000 Nederlanders die denken dat mensen vermomde reptielen zijn, wat moet ik daarmee? Over de remedie tegen dit soort waanideeën zijn deskundigen het oneens. De ene zegt dat discussiëren het wantrouwen versterkt en de ander dat een discussie juist belangrijk is. Laat complotdenkers maar in hun waanzinbubbel ronddobberen en maak ze niet bekender, zodat ze niet met hun desinformatie de samenleving kunnen destabiliseren. Of ben ik nu zelf een complotdenker?

Literatuur

Smaak is geen politiek

Zeven schrijvers zijn verbolgen over de literaire voorkeuren van minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, D66): enkel witte, mannelijke auteurs (Hoe een minister haar blinde vlek wegtwittert, 28/8). Wat is dat nou weer voor kletskoek? Welke boeken Van Engelshoven het mooist vindt, zou aan haar zijn, zeggen de schrijvers, als ze geen minister was met een voorbeeldfunctie. Dan moet je kennelijk liegen, vanwege je functie. Jeetje. Ze zegt toch niet dat ze geen zwarte schrijvers heeft gelezen? Of werk van schrijvers met wier achtergrond ze niet vertrouwd is? Of van gerenommeerde schrijfsters? Ze zegt dat ze andere boeken mooier vindt. Mag dat niet? Je kunt veel van Van Engelshovens cultuurbeleid vinden. Maar haar persoonlijke boekenvoorkeur is van haar persoonlijk. Wees blij dat ze leest.

Overlijdensadvertenties

Satire wordt realiteit

Ombudsman Sjoerd de Jong besprak de (waarde van een) overlijdensadvertentie van een hond (Zijn overlijdensberichten in de krant voorbehouden aan human animals?, 29/8). Dat riep bij mij de herinnering op aan het boek The loved one van Evelyn Waugh. Deze hilarische korte roman is een satire op Amerikaanse begrafenisgebruiken voor mensen en voor dieren. In het boek imiteert een dierencrematorium, genaamd The happier hunting ground, in alles het naastgelegen uitvaartcentrum: het biedt de mogelijkheid van een uitvaartdienst en stuurt desgewenst op iedere verjaardag een briefkaart met de tekst: „Your little [voeg naam huisdier in] is wagging his tail in heaven.” Het boek is uit 1948! Zijn wij met de overlijdensadvertentie op dezelfde weg?

Zwarte Piet

Wees blij met buitenland

Zwarte Piet in de ban doen gaat volgens briefschrijver Dave Boots ten koste van diversiteit (31/8). Hij meent dat de ideeën van een kleine groep activisten leidend worden. Die kleine groep, dat zijn de mensen met een beetje empathie voor de zwarte jongens en meisjes die zich op het sinterklaasfeest tot karikatuur gemaakt zien.

In beschaafde landen is Zwarte Piet allang verboden. Het zelfingenomen Nederland loopt achter, zoals het ook als een van de laatste landen de slavernij afschafte toen daarover de ideeën van een kleine groep activisten leidend werden. En zoals het pas na internationale druk de koloniën opgaf. Het is maar goed dat tegenover dit Nederland een kosmopolitische buitenwereld staat.