Pil tegen jicht kan nieuwe hartaanvallen voorkomen

Cardiologie Een lage dosis van een ongepatenteerd medicijn beschermt hartpatiënten. Volgens de onderzoekers kunnen alleen in Nederland al honderdduizenden patiënten er baat bij hebben.

Colchicine is een ontstekingsremmende stof die oorspronkelijk werd gewonnen uit herfsttijloos.
Colchicine is een ontstekingsremmende stof die oorspronkelijk werd gewonnen uit herfsttijloos. Foto Science Photo Library

Patiënten die eerder een hartaanval hebben gehad lopen minder risico opnieuw een hartaanval te krijgen wanneer ze dagelijks een pilletje met een lage dosis van 0,5 milligram colchicine slikken. Dat blijkt uit een grote vergelijkende studie in Nederland en Australië, waarbij het effect van het middel vergeleken werd met een placebo. De resultaten van deze zogeheten LoDoCo2-studie zijn maandag gepubliceerd in het medische vakblad The New England Journal of Medicine. „In Nederland zouden er al gauw honderdduizenden hartpatiënten baat bij kunnen hebben”, zegt Arend Mosterd, cardioloog in het Meander MC in Amersfoort en een van de auteurs.

En dat voor een middel dat er eigenlijk altijd al was. Colchicine is een ontstekingsremmende stof die oorspronkelijk werd gewonnen uit herfsttijloos, een bolgewas uit de leliefamilie dat toevallig nu overal in bloei staat. Als geneesmiddel wordt colchicine voorgeschreven tegen jicht en soms ook tegen ontsteking van het hartzakje. Er waren aanwijzingen dat het – via onderdrukken van ontstekingen in de vaatwand – ook hartaanvallen zou kunnen voorkomen. Alleen, bewijs dat maar eens.

„Toen wij vijf jaar geleden aankondigden dat we dat in een grote studie wilden gaan onderzoeken, verklaarde iedereen ons voor gek”, zegt Mosterd. „Omdat colchicine zo’n oud middel is, zonder patent, is de farmaceutische industrie niet direct geïnteresseerd. Daardoor hadden we nauwelijks budget. Dankzij het overheidsprogramma Goed Gebruik Geneesmiddelen, de Hartstichting en twee fabrikanten van generieke medicijnen die hiervoor hun nek hebben uitgestoken, is het toch gelukt.”

Iedereen verklaarde ons voor gek toen we dit onderzoek vijf jaar geleden aankondigden

Arend Mosterd onderzoeker

Ruim 5.500 patiënten deden mee aan de studie. In de colchicinegroep kregen 83 deelnemers een hartaanval, 16 een beroerte en overleden 20 deelnemers aan cardiovasculaire oorzaken. In de placebogroep was dat consequent hoger, respectievelijk 116, 24 en 25 patiënten. „Alles bij elkaar genomen daalt het risico op ernstige hartcomplicaties en het overlijden daaraan met ongeveer dertig procent”, zegt Mosterd. Hij ziet het middel als een goede toevoeging op bestaande hartmedicijnen, in combinatie met leefstijlveranderingen als stoppen met roken en meer bewegen.

„Hiermee is overtuigend aangetoond dat colchicine preventief kan werken”, reageert cardioloog Ron Peters van het Amsterdam UMC „Het is een compliment waard dat mijn collega’s dat op eigen kracht voor elkaar gebokst hebben.”

Toch betwijfelt Peters of het standaard aan alle hartpatiënten gegeven moet worden. „Van vijftien andere middelen is ook aangetoond dat ze preventief werken bij hart- en vaataandoeningen”, zegt hij, „Maar je kunt patiënten niet opzadelen met vijftien pillen die zij dagelijks moeten slikken.” Hij ziet meer in maatwerk: „Een hartpatiënt die stopt met roken, is meestal voldoende beschermd met twee of drie middelen; iemand met te hoog cholesterol is geholpen met een sterke cholesterolverlager. Dat haalt meestal de angel er al uit. Pas als die ingrepen onvoldoende effect hebben, kun je colchicine toevoegen. En je kunt het natuurlijk voorschrijven als een patiënt er zelf om vraagt.”