Recensie

Recensie Muziek

Gouden greep: Bachs Boerencantate in een koeienstal

Boerencantate Op boerderij Eyckenstein in Maartensdijk kan het publiek liggend in het stro luisteren naar Bachs Boerencantate. Het idee van sopraan Klaartje van Veldhoven werd uit nood geboren, maar pakt fantastisch uit.

Sopraan Klaartje van Veldhoven tijdens de Boerencantate van Bach op Boerderij Eyckenstein.
Sopraan Klaartje van Veldhoven tijdens de Boerencantate van Bach op Boerderij Eyckenstein. Foto Dieuwertje Bravenboer

Sopraan Klaartje van Veldhoven bedacht een alternatief voor de concertzaal. Ze haalt Bachs Boerencantate niet van, maar náár de stal.

Je hebt het misschien gemist, maar afgelopen zondag was de verjaardag van Carl Heinrich von Dieskau, Saksisch kamerheer en belastinginner. Hij zou dit weekend 314 geworden zijn. Voor de grootse viering van zijn 36ste verjaardag liet hij dichter Picander in 1742 een tekst schrijven, Picander vroeg Johann Sebastian Bach die tekst op muziek te zetten. Het werd de Cantate Burlesque: Mer hahn en neue Oberkeet (We hebben een nieuwe bovenbaas), beter bekend als de Boerencantate.

Nu, bijna drie eeuwen later, klingelt boer Jacob Beeker een koebel in het luchtledige. „Wilt u achter het geluid aanlopen?” Hij leidt het publiek over het erf van zijn ‘cultuurinclusieve’ Boerderij Eyckenstein in Maartensdijk naar een lege stal. De runderen staan verderop in de wei, maar daar trekt hun geur zich weinig van aan, die blijft in de stal hangen. Voor mensen slecht ter been staan in het middenpad stoelen, de rest mag het zich comfortabel maken in het zachte stro. Het is de perfecte setting voor de Boerencantate, die sopraan Klaartje van Veldhoven hier gaat uitvoeren in kleine bezetting, met bariton Mattijs van de Woerd, accordeoniste Renée Bekkers en cellist Benjamin Glorieux.

Bariton Mattijs van de Woerd tijdens de Boerencantate van Bach op Boerderij Eyckenstein.

Foto Dieuwertje Bravenboer

Maar, er is een probleem. De musici zitten klaar, maar de zangers zijn niet komen opdagen. Twee anderhalvemetercontroleurs met desinfectiespuitbussen hebben vergeefs gezocht. Dan zullen ze het zelf maar moeten doen. Willen Bekkers en Glorieux alvast beginnen? Dan kleden de controleurs zich nog even om.

De opening leidt direct tot gegrinnik uit het stro. Na de instrumentale opening verschijnen de twee controleurs (Van Veldhoven en Van de Woerd) in vol boerenornaat. „We hebben een nieuwe bovenbaas en zijn nu al verknocht. Hij schenkt ons bier dat stijgt naar hier, een geestverrijkend vocht”, klinken de eerste zinnen in de vertaling van Carel Alphenaar. Klassieke zang in het Nederlands blijft altijd even wennen, maar het past en Bachs muziek houdt ook het Nederlands wonderwel verstaanbaar. Boer Van de Woerd: „Fiscusman trek ons de riem niet aan, gun de boerenmensen een bestaan. Ach, klee ons toch niet uit tot de blote huid.”

Terwijl de wind buiten steeds harder loeit, ontaardt de voorstelling in een vrolijkmakende boerenklucht. Driehonderd jaar oude grapjes worden moeiteloos afgewisseld met actualiteit. De ander van een soep laten proeven met een gewone lepel? Natuurlijk niet, dan houd je geen anderhalve meter afstand. Gelach als de boer een meter lange pollepel tevoorschijn tovert. Het gebrek aan koor wordt vernuftig opgelost door van een paar zinnen meezingers te maken.

Een wereldlijke Bachcantate uit nood geboren, niet in de gelikte concertzaalsfeer, maar ‘in het echt’: het blijkt een gouden greep. Initiatiefneemster Van Veldhoven is duidelijk niet bij de pakken neer gaan zitten; de positiviteit druipt van de voorstelling. Het durven loslaten van conventies en de boertige humor, zonder platvloers te worden, verdient alle mogelijke lof.

Nederland, Maartensdijk. 30 augustus 2020. De Boerencantate van Bach op Boerderij Eykenstein. Foto: Dieuwertje Bravenboer
Nederland, Maartensdijk. 30 augustus 2020. De Boerencantate van Bach op Boerderij Eykenstein. Deel van het decor. Foto: Dieuwertje Bravenboer
Nederland, Maartensdijk. 30 augustus 2020. De Boerencantate van Bach op Boerderij Eykenstein. Foto: Dieuwertje Bravenboer
Nederland, Maartensdijk. 30 augustus 2020. De Boerencantate van Bach op Boerderij Eykenstein. Foto: Dieuwertje Bravenboer
Foto’s Dieuwertje Bravenboer