Driekwart van de Nederlandse kinderproducten past niet in de Schijf van Vijf

Voeding Het meeste eten en drinken voor kinderen in de supermarkt past niet in de richtlijnen voor een gezond eetpatroon, blijkt uit een steekproef van Unicef.

In sommige categorieën, zoals kinderontbijtgranen, zijn de kinderproducten ongezonder dan die voor volwassenen.
In sommige categorieën, zoals kinderontbijtgranen, zijn de kinderproducten ongezonder dan die voor volwassenen. Foto Jeroen Putmans/HH

Bijna driekwart van het eten en drinken voor kinderen in de Nederlandse supermarkt past niet in de Schijf van Vijf, de richtlijnen voor een gezond eetpatroon. De verpakkingen van ongezonde ontbijtgranen, toetjes en fris zijn bovendien vaak op kinderen gericht, terwijl de afspraak van het kabinet met de branche is om kindermarketing terug te dringen.

Dit blijkt uit een steekproef van tweeduizend producten die Unicef, de kinderrechtenorganisatie van de Verenigde Naties, liet uitvoeren. „Goede voeding is een kinderrecht”, zegt Suzanne Laszlo, directeur van Unicef Nederland. „Maar voor veel kinderen is dat geen dagelijkse realiteit. Daardoor krijgen ze sneller overgewicht.” Amper 5 procent van de kinderen eet voldoende groente en fruit en ruim 13 procent is te zwaar, volgens het RIVM.

Unicef keek naar producten die kinderen dagelijks eten en in een gezond eetpatroon kunnen passen. Geen ijs en snoep. Wel: baby- en peutervoeding, ontbijtgranen, broodbeleg, toetjes en pakjes drinken. Ook ‘meeneemkoeken’ werden onderzocht. Die gaan vaak mee naar school als pauzehapje, terwijl 95 procent te veel suiker, vet of zout bevat en nauwelijks gezonde voedingsstoffen en vezels.

In het schap voor baby’s en peuters liggen hapjes en papjes die daar volgens Unicef niet horen

Voor kinderen vanaf vier jaar biedt de Schijf van Vijf ruimte voor bijvoorbeeld een fruitkwarkje of ontbijtkoek als ‘dag- of weekkeuze’ – iets wat je bij uitzondering eet. Voor kinderen tot vier jaar is het advies: niets buiten de Schijf van Vijf. Toch liggen in het schap voor de allerjongsten hapjes en papjes die daar, volgens Unicef, niet horen. Het grootste deel van de fruithapjes en babypap valt buiten de Schijf van Vijf. De maaltijdpotjes bevatten te weinig energie voor een maaltijd. Kinderkoekjes en -snacks zouden, wat Unicef betreft, naar het gewone koek- en snackschap moeten.

Lees ook: Zo gezond zijn die vezelrepen nu ook weer niet

Appelstroop en notenrepen

Unicef nam een ruime definitie van kinderen: tot 18 jaar. Niet alle gekozen producten zijn specifiek voor kinderen. Unicef nam bijvoorbeeld ook appelstroop en notenrepen mee omdat veel kinderen die dagelijks eten. Die selectie maakt het geheel niet minder gezond, volgens de onderzoekers. In sommige categorieën, zoals kinderontbijtgranen, zijn de kinderproducten zelfs ongezonder dan die voor volwassenen.

Unicef keek ook naar kindermarketing. Supermarkten hebben volgens Unicef vaak aanbiedingen en acties voor ongezonde kinderproducten. Stripfiguurtjes of kinderidolen zijn vooral te zien op A-merken.

De Consumentenbond en Foodwatch voeren al jaren campagne tegen kindermarketing. In 2018 heeft het kabinet in het Preventieakkoord afspraken gemaakt met de industrie over (kinder)voeding en kindermarketing. Doel was om jeugdobesitas terug te dringen naar 9 procent in 2040 – een ambitie die volgens het RIVM waarschijnlijk niet gehaald wordt. Nutriscore, een logo dat laat zien hoe gezond een product is, moet in 2021 op verpakkingen komen om gezond kiezen makkelijker te maken.

Voor ouders is het moeilijk kinderen gezond te laten eten zolang de supermarkt zoveel ongezonde producten aanbiedt, zegt Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit. „Kinderen hebben een natuurlijke voorkeur voor zoet, vet en zacht. Dingen die minder zoet zijn en vezels waar je op moet kauwen, moet je leren eten, zoals je ook moet leren aanvoelen wanneer je verzadigd bent. Fabrikanten weten wat kinderen lekker vinden. Daarom zitten in kinderproducten vaak weinig voedingsstoffen en vezels en veel calorieën. Al die toetjes en tussendoortjes ondermijnen de ontwikkeling van normale smaakbeleving en voedselinname.”

Lees ook: ‘Voedselproducenten hebben te veel vrijheid bij kindermarketing’

Groenteboer

„Te negatief.” Dat vindt de koepel van supermarkten CBL van het Unicef-rapport. „Een kind kan zich geen beter land wensen dan Nederland, nergens is voedsel zo gezond, gevarieerd en veilig als hier”, zegt Marc Jansen, directeur van de brancheorganisatie. „Moet de supermarkt een groenteboer worden of laten we de keuze aan ouders, die uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor wat kinderen eten? Ik vind het ver gaan dat Unicef zegt dat de kinderrechten geschonden worden door de verkoop van producten die wettelijk zijn toegestaan.”

Het CBL stelt ook vragen bij de definitie van gezond. „De Schijf van Vijf is zo strikt. Het wordt zowel voor consumenten als producenten en supermarkten steeds moeilijker om daaraan te voldoen.” De supermarkten doen bovendien al veel aan een gezonder aanbod, zegt Jansen. „Op huismerken zijn stripfiguren bijna helemaal verdwenen. Stapsgewijs worden alle schappen aangepakt zodat producten minder suiker, zout en vet bevatten.”

Overigens noemt het rapport ook positieve voorbeelden. Plus zet A-merken met kindermarketing niet op ooghoogte van kinderen. Jumbo, Lidl en Aldi gebruiken kinderidolen op groente- en fruitsnacks.