Opinie

Covid-19 vraagt dure offers, maar niets doen kost ook veel geld

Corona De pandemie rechtvaardigt flinke financiële inspanning om het aantal slachtoffers te beperken, betogen en .

De corona afdeling van de intensive care in het Wilhelmina Ziekenhuis Assen.
De corona afdeling van de intensive care in het Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Foto Kees van de Veen

Recent lazen we het schrijnende verhaal van een gezonde 56-jarige man. Hij wilde 90 worden, maar overleed binnen 12 dagen aan Covid-19. Zonder deze ziekte had hij een reële kans gehad de 90 daadwerkelijk te halen. Maar steeds vaker klinkt het geluid dat ‘dit virus onze vrijheid niet mag inperken’ en zelfs artsen stellen dat de gemaakte en nog te maken kosten om het virus te beteugelen onverantwoord zijn.

Elk mensenleven heeft waarde. Sterker nog, elk levensjaar heeft waarde. Een vaccin wordt kosteneffectief gevonden als het maximaal 35.000 euro kost om er één gezond levensjaar mee te winnen. Een geneesmiddel tegen uitgezaaide kanker mag meer dan 100.000 euro kosten per gewonnen levensjaar. Wat is dan een redelijk bedrag om sterfte ten gevolge van Covid-19 te voorkomen?

Schade beperkt

Er wordt geschat dat tot nog toe tussen de één en twee miljoen Nederlanders de ziekte hebben doorgemaakt en dat 0,5 à 1 procent van hen is overleden. Dat zijn ongeveer twaalfduizend mensen. Onze ziekenhuizen, en vooral de intensivecareafdelingen, hadden in april net genoeg bedden om goede zorg te kunnen leveren. De zorg voor andere ziektes hoefde maar voor een korte periode afgeschaald te worden, waardoor de schade daarvan beperkt is gebleven.

De getroffen maatregelen zijn nog steeds ingrijpend en gaan gepaard met aanzienlijke kosten voor de maatschappij. Een voorzichtige schatting rept over 60 miljard euro tot nu toe.

De economie stopt ook als de bevolking ziek thuiszit en grafkisten zich opstapelen

Maar hoe was de pandemie verlopen als er geen maatregelen waren genomen? Laten we uitgaan van het meest optimistische scenario: binnen een half jaar raakt de helft van de bevolking geïnfecteerd (8,5 miljoen mensen) en degenen die de infectie doorstaan zijn immuun voor de rest van hun leven.

Daarmee zou nu zo ongeveer voldoende groepsimmuniteit zijn opgebouwd om weer ongestoord over te kunnen gaan naar het leven van vóór maart dit jaar.

Geen optimale zorg

Voor de eerste 1,5 miljoen patiënten zal de sterfte ook 0,6 procent zijn, want voor hen hebben we genoeg ziekenhuisbedden. Maar zodra deze vol zijn, en er geen optimale zorg meer geleverd kan worden, zal de sterfte snel oplopen.

Voor de resterende 6,9 miljoen die de ziekte krijgen, lijkt een sterftekans van 1 procent of meer reëler. Daarnaast zal na enige tijd ook extra sterfte optreden bij patiënten die om andere reden dan Covid-19 een ziekenhuis- of intensivecarebed nodig hebben, maar dat niet meer kunnen krijgen.

Lees ook: Hoe Nederland de controle verloor

Dat zouden dus minstens 69.000 sterfgevallen zijn ten gevolge van Covid-19 die voorkomen zijn door de ingestelde maatregelen – en waarschijnlijk meer dan 100.000. Hadden deze mensen daardoor gemiddeld vijf extra levensjaren van goede kwaliteit behouden, en we rekenen met 35.000 per jaar, dan zouden we daar als maatschappij normaal gesproken 12 miljard euro voor over hebben.

Sterftekans

Als we zo’n jaar 100.000 euro waard vinden en er gemiddeld vijf levensjaren gewonnen zijn, dan komen we al uit op 35 miljard euro. Dat wordt nog meer als de sterftekans toch hoger dan 1 procent blijkt, als we ook de gezondheidsschade meetellen voor andere zieken die geen bed meer kunnen krijgen, de langetermijngevolgen van de doorgemaakte Covid-19 infectie verdisconteren, of als zou blijken dat niet iedereen met een infectie immuun wordt. Want dan is het virus bij 100.000 doden nog niet klaar met ons.

En ook niets doen kost geld. Het is namelijk ondenkbaar dat de economie gewoon doorgaat wanneer een groot deel van de bevolking ziek thuiszit en de grafkisten zich opstapelen.

Treinen en bussen zouden op en duur niet meer rijden en fabrieken niet meer draaien, omdat er geen personeel was. Scholen zouden moeten sluiten omdat leerkrachten uitvallen. Ook dat zou faillissementen en economische achteruitgang geven. Net als tijdens de Spaanse griep zou er een spontane lockdown ontstaan en de kosten daarvan tellen ook.

Kortom, alleen al op basis van wat rekenwerk is duidelijk dat deze nieuwe ziekte een enorme inspanning rechtvaardigt om het aantal slachtoffers te beperken. Betere berekeningen zullen zeker volgen, maar daar kon en kan besluitvorming niet op wachten. Het verdere verloop van de pandemie en de tijd die het kost voordat een vaccin ons van de maatregelen verlost, zijn ongewis.

Het virus volledig uitroeien is onmogelijk. Het beste wat we kunnen doen, is de optimale balans vinden tussen zo weinig mogelijk infecties bij kwetsbaren en maatregelen die ons normale leven zo min mogelijk verstoren. Het feit dat dat met forse kosten voor de maatschappij gepaard gaat, zou geen onderdeel van de discussie moeten zijn.

Overigens zijn economische berekeningen kil. Er zijn menselijke waarden die werkelijk belangrijker zijn dan de economie. Waarom zouden we anders bijvoorbeeld een daklozenopvang hebben, of uitkeringen?

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.