Fed past monetair beleid aan: langer lage rentes

Centrale banken De Amerikaanse centrale bank verhoogt minder snel de rente als de inflatie stijgt of de arbeidsmarkt krap is.

Fed-voorzitter Jerome Powell.
Fed-voorzitter Jerome Powell. Foto Tasos Katopodis/Reuters

De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, heeft donderdag haar monetaire strategie aangepast. De Fed zal minder snel de rente verhogen als de inflatie boven het gewenste niveau van 2 procent ligt. Ook zal zij minder snel de rente verhogen als de arbeidsmarkt krap is. De consequentie is groot: de rente in de Verenigde Staten blijft naar verwachting langere tijd op het ultralage huidige niveau van vlak boven de nul.

Jerome Powell, de president van de Fed, maakte de koerswijziging bekend in een speech tijdens het jaarlijkse symposium van centrale bankiers in Jackson Hole, dat dit jaar online wordt gehouden. Vlak daarvoor had het 17-koppige bestuur van de Fed (de bestuursleden en hun plaatsvervangers) het besluit unaniem goedgekeurd. Dat is een opsteker voor Powell, die het vaak verdeelde bestuur op één lijn moest zien te krijgen. De voorbije maanden hield de Fed een evaluatie van het monetair beleid. De coronapandemie zette het bestuur onder druk om snel duidelijkheid te geven aan beleggers over de koers van de Fed in de toekomst.

Die koers wordt, nog meer dan nu, een lagerentebeleid. De Fed heeft een dubbele doelstelling: de inflatie moet rond de 2 procent liggen en er moet „maximale” werkgelegenheid zijn. Beide doelen worden vanaf nu geïnterpreteerd op een manier die renteverhogingen voor bestuurders moeilijker te verdedigen maakt. Als de inflatie een tijd onder de 2 procent ligt – wat de voorbije jaren bijna altijd het geval was – zal de Fed erop aansturen dat die daarna „enige tijd vlak boven de 2 procent” ligt, aldus Powell in zijn speech. Dat betekent in zo’n geval uitstel van renteverhoging.

Andere situatie

Ook zal de Fed voortaan minder snel tot de conclusie komen dat „maximale werkgelegenheid” is bereikt. In het verleden was een (zeer) krappe arbeidsmarkt een moment voor de Fed om de rente te verhogen, want dan dreigde inflatie. Bij een krappe arbeidsmarkt stijgen normaliter de lonen, wat zich vervolgens vertaalt in hogere prijzen, dus inflatie. Maar de voorbije jaren was de situatie heel anders. Ondanks de zeer lage werkloosheid in de VS in de jaren voor de Covid-19-crisis (3,5 à 4 procent) bleef de inflatie bijna onafgebroken onder de 2 procent liggen. Dat is een verschijnsel dat ook in Duitsland, Nederland en Japan zichtbaar is en dat onder meer wordt toegeschreven aan de globalisering en de digitalisering, die de prijzen van goederen en diensten drukken.

Voortaan moet de maximale werkgelegenheid ook „inclusief” en „breed” zijn: meerdere groepen moeten ervan profiteren. „Dat weerspiegelt onze zienswijze dat een robuuste arbeidsmarkt kan worden onderhouden zonder dat de inflatie explodeert”, aldus Powell. De zeer lage werkloosheid van voor ‘corona’ bleek bovendien goed voor kwetsbare groepen, zei hij. „Velen die te lang achter waren gebleven, vonden banen”, zei hij. De voorbije jaren kreeg de Fed soms kritiek dat zij de rente al verhoogde terwijl de werkloosheid onder lage inkomensgroepen en onder minderheden nog hoog was.

De Fed heeft nu de toon gezet voor verlenging van het tijdperk van lage rentes

De stap van de Fed vergroot de druk op de Europese Centrale Bank om ook meer duidelijkheid te geven over het monetair beleid van de toekomst. Een beleidsevaluatie, die ECB-president Christine Lagarde had ingezet, werd voorlopig opgeschort toen in maart de pandemie uitbrak in Europa. Het ECB-bestuur vergadert op 10 september.

De ECB hanteert een nog lagere rente dan de Fed (minus 0,5 procent voor banken die geld stallen bij de ECB), maar is minder expliciet dan de Fed over het vasthouden van het lagerentebeleid in de toekomst. De ECB moet – als de evaluatie eenmaal is gehouden – nog uitleggen hoe zij in de toekomst om zal gaan met de hardnekkig lage inflatie, die ook in de eurozone maar niet bij die 2 procent komt te liggen.

Lees ook: ECB breidt noodopkopen uit met 600 miljard euro

De Fed heeft nu de toon gezet voor verlenging van het tijdperk van de lage rentes, ook na de coronacrisis. De opkoop van staatsobligaties, waarmee Fed, ECB en andere centrale banken de rente op staatsobligaties drukken, hoort daarbij. Dit lage rentebeleid – het wordt wel „monetaire accommodatie” genoemd – heeft onder meer gezorgd voor almaar stijgende beurskoersen. Omdat de rente op staatsobligaties zo laag is, zoeken veel beleggers hun heil in riskanter beleggen, waaronder aandelen. Dit stuwt de beurskoersen. Ondanks de pandemie halen de Amerikaanse beursindices van S&P500 record na record. Het besluit van de Fed „bevestigt de verwachtingen van de markt dat dit extreme niveau van accommodatie voorlopig wel even aanhoudt. En riskante beleggingen houden daarvan”, zo citeert persbureau Reuters marktanalist Ed Moya van handelshuis OANDA.