Plan om meer op corona te testen in gevaar door tekorten

Testcapaciteit Laboratoria lopen tegen de grenzen aan van het aantal testen dat ze kunnen uitvoeren. Maar het kabinet wil binnen een paar maanden ruim twee keer zoveel testen laten doen.

Een coranatest wordt uitgevoerd in een laboratorium. De testcapaciteit staat onder druk.
Een coranatest wordt uitgevoerd in een laboratorium. De testcapaciteit staat onder druk. Foto Dieuwertje Bravenboer

Het is hoogst onzeker of het lukt om in het najaar dagelijks 70.000 coronatests uit te voeren, zoals het kabinet wil. Er dreigt een tekort aan testmaterialen als reagentia en er zijn onvoldoende machines om zo veel tests uit te voeren. De machines en mensen die momenteel dagelijks maximaal 30.000 coronatests uitvoeren, zijn al steeds vaker overbelast. Dat zeggen microbiologen van meerdere laboratoria tegen NRC.

Uitbreiding van de testcapaciteit is volgens het kabinet cruciaal om zicht te houden op de verspreiding van het virus. Het kabinet verwacht dat er in het najaar 70.000 tests per dag nodig zijn, omdat er dan meer mensen zullen zijn met klachten die op corona kunnen duiden, zoals verkoudheid en griep.

Anne-Marie van Elsacker, medisch directeur van laboratorium Certe in Groningen, krijgt nu al „hoofdpijn” van het idee dat de labs verder moeten opschalen. „Wij zitten nu op duizend testen per dag hier, we worden eigenlijk al overvraagd.”

Volgens microbiologen is het steeds lastiger om aan testmaterialen te komen. „Landelijk dreigt een tekort aan materialen zoals reagentia, de ingrediënten van een test. De productie hiervan draait op volle toeren, maar fabrikanten worden wereldwijd overvraagd”, zegt de Utrechtse microbioloog Marc Bonten.

Bij Microvida, met labs in Brabant en Zeeland, zien ze hetzelfde, zegt directeur Bram Diederen. „Op de locatie Roosendaal kunnen we duizend tests doen, maar we krijgen voor 500 tests materialen geleverd. We willen meer testen, maar krijgen niet genoeg spulletjes.”

Meer tests zonder klachten

Daarnaast zijn er onvoldoende machines om verder op te schalen, zegt Bonten. „Als je die nu bestelt, zit er een levertijd van een paar maanden op”, aldus Bonten.

Lees ook: Nieuwe testvormen om coronabesmettingen te vinden

In het noorden van het land zijn labs verrast door de enorm snelle toename van de vraag naar testen, zegt Anne-Marie van Elsacker van Certe, het lab dat coronatesten doet voor Groningen, Friesland en Drenthe. „Steeds meer mensen hebben geen klachten, maar hebben toch een test nodig: voor reizen, sporten, of voor hun werk.”

Ook is er meer gespecialiseerd personeel nodig om de tests uit te voeren. „De machines zijn geen Senseo’s”, zegt Bonten. Dat personeel is niet makkelijk te vinden, ervaart Van Elsacker. „We hebben daar in Nederland niet hele voorraden van.”

Daar komt bij dat van het personeel de afgelopen maanden al heel veel is gevraagd. „Onze mensen hebben veel overuren gedraaid en weekenden doorgewerkt. En die moeten dan ook nog nieuw personeel gaan opleiden.”

De huidige testcapaciteit van 30.000 tests per dag staat al onder druk. Woensdag verzocht het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de GGD’s om geplande uitbreidingen van teststraten voorlopig niet door te laten gaan. Afgelopen maandag riepen VWS en de GGD de bevolking op om zich alleen te laten testen bij klachten, om de testcapaciteit zo nuttig mogelijk in te zetten.

Aanslag op het testsysteem

„Er wordt een aanslag op het testsysteem gepleegd”, zegt de Utrechtse microbioloog Marc Bonten. „De apparaten draaien continu. Normaal draait een machine één run per dag in ons lab, nu elke dag drie runs. Dus is er een grotere kans op slijtage, fouten en storingen.” De Tilburgse microbioloog Jean-Luc Murk vergelijkt het gebruik van de apparatuur met „een auto die maandenlang continu 200 kilometer per uur rijdt. Dan komt er slijtage”.

Niet alle laboratoria hebben nu al problemen. Zo worden bij bloedbank Sanquin dagelijks tot 3.000 coronatests uitgevoerd, terwijl er capaciteit is voor 4.800 testen, zegt een woordvoerder. Die capaciteit kan op korte termijn zelfs worden uitgebreid naar 7.200 tests per dag, maar de bloedbank zegt daar nog geen opdracht toe gekregen te hebben van het ministerie. Volgens bronnen zijn er meer labs die meer tests aankunnen dan ze nu binnenkrijgen.

Lees ook: GGD’s doen veel minder dan beloofd

Logistieke puzzel

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zegt in een reactie dat er gesprekken lopen met labs als Sanquin, maar dat de testcapaciteit goed over het land moet worden verdeeld. „Als we Sanquin extra capaciteit geven, wat betekent dat dan voor de rest van het land? Uiteindelijk is het de kunst de schaarste zo goed mogelijk te verdelen, die logistieke puzzel wordt elke dag gelegd.” Zo krijgen regio’s waar de infectiedruk het hoogst is tijdelijk voorrang met materialen.

Volgens De Jonge zullen de 70.000 testen in het najaar gehaald worden. „Het heeft even tijd nodig, maar het zal moeten, misschien nog wel meer.”