Dit zijn bankjes met een bijzonder verhaal

Bosbankjes Achter zomaar een bankje in de natuur kan een verhaal schuilen. Een overlijden, een verjaardag, of gewoon liefde voor een bepaalde plek.

Peter Knobbout en Charlotte Bethlem op hun huwelijksbankje.
Peter Knobbout en Charlotte Bethlem op hun huwelijksbankje. Foto Anthon Keuchenius

‘Memorial benches seem like a peculiar anglosphere habit”, schrijft de webmaster van openbenches.org, dat herinneringsbankjes van over de hele wereld verzamelt en toont. Op de aanklikbare kaart zijn de Britse eilanden verborgen onder vijftienduizend stippen.

Nederland is op de site vooralsnog schamel vertegenwoordigd, maar ook hier staan bankjes met op de rug soms een herinnering aan de gulle gever, niet zelden het plaatselijke notariskantoor of de Rotary. Regelmatig staan er alleen een naam en een datum op, of een tekst die nieuwsgierig maakt. ‘Spreek hier af en ga samen verder’, staat bijvoorbeeld met stift op een anoniem, eenvoudig bankje dat iemand zomaar plaatste in Noordhout, het bos naast Austerlitz in Utrecht.

Met een bankje kun je een overleden dierbare herdenken of een bijzondere gebeurtenis markeren en tegelijkertijd anderen een zitplek met mooi uitzicht bieden. Daarvoor is wel toestemming nodig van de eigenaar van de grond. Enig doorzettingsvermogen is vaak wel nodig om die te achterhalen en te overreden – er zijn vooral ongeschreven regels. Een bankje kopen kost 500 tot 1.000 euro.

Staatsbosbeheer, dat zelf ongeveer negenduizend ‘zitelementen’ in zijn bossen heeft, biedt zelf herinneringsbankjes aan. Die worden gemaakt van hout uit eigen bos en zijn er vanaf 505 euro, inclusief tekstplaatje en een gegarandeerde levensduur van tien jaar. Locatiekeuze gaat in overleg, vanwege broedseizoenen en rustgebieden kan niet overal een bankje komen te staan, zegt een woordvoerder.

Tim Zutt, boswachter bij Staatsbosbeheer in Noord-Holland, heeft onlangs nog een bankje neergezet, vernoemd naar een donateur wier legaat sinds kort in het duingebied van Julianadorp de bedreigde tapuiten beschermt. „Dat moment hebben we aangegrepen om een bankje te plaatsen, helemaal omdat er op dat traject te weinig bankjes stonden. Maar het moet hier natuurlijk geen kerkhof worden of meubelboulevard.”

Peter Knobbout en Charlotte Bethlem op hun huwelijksbankje. Foto Anthon Keuchenius

1. Het huwelijksbankje

Landgoed Moersbergen, Doorn. Bankje van inlands grove den, gelakt. Prijs: 800 euro. Inscriptie: In the Light of Day. Geplaatst in 2019 door Charlotte Bethlem (63, rechter) en Peter Knobbout (69, fysiotherapeut) uit Wijk bij Duurstede

Charlotte Bethlem: „In the light of day, in het schemerlicht, zitten we hier vaak en dan ervaar je mooie dingen. Het is ook de titel van een nummer van Steve Winwood waar ik veel troost in vond vlak voor ik in 2018 onder het mes ging voor mijn wervelkolom. Er kwamen complicaties, nog meer operaties, en ik zat thuis en kon niks meer. Peter zette me dan ’s zondagsochtends in de auto en op het bankje, dat we al kenden van fietstochten, met een mandje koffie en koek. Dat uitje werd een belangrijk ijkpunt: even een ander soort leven, met dit prachtige uitzicht, helemaal zonder horizonvervuiling, soms een paar reeën in de verre wei. Langzaam kwam er routine in mijn herstel, elke zondag was ik een stukje beter. Maar dat gold niet voor het bankje, dat viel juist langzaam uit elkaar. We namen contact op met Utrechts Landschap, of we een nieuw bankje konden sponsoren, dan hadden anderen er ook wat aan. Dit bankje hebben we vorig jaar onthuld, met de tekst van Winwood erop en gewijd aan ons veertigjarig huwelijk. We krijgen veel reacties van mensen die er even op hebben gezeten, precies zoals we bedoelden.”

Het verjaardagsbankje in de Westbroekse Zodden. Foto Anthon Keuchenius

2. Het verjaardagsbankje

Langs het Bert Bos Pad, door de Westbroekse Zodden. Bankje van inlands eiken, ongelakt. Prijs: onbekend. Inscriptie: In liefde samen uitrusten en voortgaan. Geplaatst in 2008 door AnneJet Bennink (62, docent Nederlands NT2).

AnneJet Bennink: „Ik kreeg het bankje van mijn vriend, toen ik vijftig werd. Op die leeftijd heb je al zoveel, dus dachten we aan iets duurzaams en kwamen hierop uit: een bankje met aan de zijkant een uitsparing voor een boom. Ik koos de berk, vanwege zijn mooie, opvallend witte bast en omdat een berk snel groeit, zodat je ook snel in de schaduw kunt zitten. Het ging via Staatsbosbeheer, we kozen deze locatie, waar je mooi tussen de velden en het water doorloopt. En je geeft anderen de gelegenheid om ook even uit te rusten. ‘AnneJet’, riepen vrienden of kennissen daarna vaak, ‘we hebben op je bankje gezeten!’ Ik woon nu in Apeldoorn, de laatste keer dat ik op het bankje zat is al jaren geleden, met een vriendin die nog in Maarssen woont en voorstelde: ‘Zullen we nog even langs je bankje lopen?’. Want zo voelt het: als míjn bankje. Nee, ik weet niet hoeveel het kostte, ik heb de rekening nooit gezien en de relatie is voorbij. Die bleek iets minder duurzaam dan het bankje. Ik ben trouwens benieuwd of die boom niet intussen uit het bankje is gebarsten.”

Adri Smit schuurt ‘zijn’ vriendschapsbankje. Foto Anthon Keuchenius

3.Het vriendschapsbankje

Veensteeg, Landgoed Beverweerd, Driebergen. Bankje van onbewerkt meranti. Prijs: 700 euro. Inscriptie: Dag Lieve Susan. Geplaatst in 2007 door Adri Smit (69, IT-adviseur) uit Driebergen.

Adri Smit: „Dag, dat is bedoeld als afscheid, want mijn vrouw Susan overleed voorjaar 2006. Toch noem ik het liever een vriendschapsbankje dan herinneringsbankje, omdat ik op een avond van mijn sportclubje liet vallen dat ik zo graag een bankje in dit gebied zou neerzetten. We hebben hier eindeloos gelopen, Susan was landschapsarchitect en kon enorm genieten van dit coulissenlandschap. Maar ja, alle land is van iemand – en in dit geval van de prinses, zoals ze hier genoemd wordt. Maar de prinses bleek helemaal niet zo knorrig en moeilijk als we dachten. De ene vriend maakte bankjes, een tweede had een bus voor het vervoer, een derde een dremeltje om de tekst in de rug te graveren, nog meer vrienden kwamen helpen het bankje ingraven. Een bijzondere ervaring dat mensen dat gewoon doen, als je maar vraagt. Zodat ik daar met mijn kinderen kan zitten en zeggen dat Susan dit zo mooi vond. Met die buizerds en al die vogeltjes, en als je een emmertje uit de sloot ophaalt, zitten er allerlei beestjes in. Eigenlijk is het een ontmoetingsbank geworden. ‘Oh, ben jij Adri van dat bankje’, hoor ik soms. Dan word ik helemaal gelukkig.”

Ina van den Oever en Henk van Heteren op het kunstbankje. Foto Anthon Keuchenius

4. Het kunstbankje

Lekbandijk, Ravenswaaij. Vier keukenstoelen, van gietijzer. Prijs: 12.500 euro. Inscriptie: Mens, Mooi, Lach. Geplaatst in 2011 door Edwin Partoll (64, beeldhouwer), naar een wens van de inwoners van Ravenswaaij, betaald uit het kunstbudget van de gemeente Buren.

Edwin Partoll: „Zo’n machtig mooie plek. Ik koos iets dat met het landschap en de lokale cultuur harmonieert, dus kwamen daar zeven boerenkeukenstoelen, gegoten uit brons en gerangschikt alsof ze achteloos zijn neergezet. Als de zon schijnt komen de tekst-uitsnedes terug als schaduw op de grond, in de hoop dat dat aanzet tot een gedachtegang, een mijmering. Een dankbare opdracht, nooit eerder kreeg ik cadeautjes, een fles wijn, van gewone mensen omdat ze zo blij zijn met een kunstwerk.”

Ina van den Oever (68, zorgmedewerker) woont er direct naast: „Ik zit er het liefst zondagavond, als de dagjesmensen weg zijn en je in alle rust over de rivier kunt staren. Prachtig vind ik ze, heel eenvoudig, echt iets voor ons eenvoudige dorp. Maar op een ochtend waren alle stoelen weg.”

Henk van Heteren (74, docent autotechniek), woont op een steenworp afstand: „Ik was echt bedroefd. Iedereen in Ravenswaaij was er juist zo tevreden mee. Wegens onderverzekering kregen we vier stoelen terug, ditmaal van gietijzer. We zitten er graag. Bij het maaien zijn de poten wel eens afgezaagd en op een nacht hebben dronken jongeren met een uitgerukt verkeersbord op de stoelen geslagen. Dus de kunstenaar moest nog tweemaal mopperend terugkomen.” Ina, vooroverbuigend: „Kijk, daar begint-ie toch te roesten.” Henk: „Ja, hij is door.” Ina: „Ik heb de gemeente al gemaild.”