Mag YouTube video’s blokkeren die Covid-19-middel aanprijzen?

Kort geding YouTube verwijderde twee Nederlandse video’s waarin een antimalariamiddel wordt aangeprezen tegen Covid-19. Censuur, stelden de makers voor de rechter.

Hoever mag YouTube gaan in zijn strijd tegen misinformatie over corona? En staat het verwijderen van video’s die niet aan de huisregels voldoen een open maatschappelijk debat over het coronabeleid van de overheid en het RIVM in de weg? Die vragen stonden woensdag centraal in een door interviewer Ab Gietelink en huisarts Rob Elens aangespannen kort geding tegen YouTube.

Lees ook: Café Weltschmerz biedt systeemkritiek en soms een complottheorie

Gietelink en Elens stellen dat het videoplatform kritiek op het beleid van het RIVM en de Wereldgezondheidsorganisatie onmogelijk maakt door video’s te verwijderen waarin het omstreden Covid-19-medicijn hydroxychloroquine wordt aangeprezen. YouTube blokkeerde twee video’s van Gietelink en Elens waarin zij claimen dat hydroxychloroquine werkt tegen Covid-19. Elens zegt onder meer met succes tien coronapatiënten te hebben behandeld met het antimalariamiddel, dat ook door de Amerikaanse president Trump en zijn Braziliaanse collega Bolsonaro wordt aangeprezen. YouTube verwijderde de video’s, die op het kanaal van Café Weltschmertz werden geplaatst, omdat ze in strijd zijn met de huisregels omtrent coronamisinformatie.

‘Censuur’

Dat Gietelink en Elens naar de rechter stapten kan bijzonder worden genoemd. Vaak klinkt het verwijt ‘censuur’ als een sociaal netwerk een bericht verwijdert. Maar het komt veel minder vaak voor dat de rechter wordt gevraagd een uitspraak te doen over zo’n vermeende inperking van de vrijheid van meningsuiting. Gietelink stelde woensdag dat YouTube, met ruim negen miljoen Nederlandse gebruikers, zo’n dominante rol speelt in de informatievoorziening dat het „een maatschappelijke nutsfunctie vergelijkbaar met telefoon en kabelmaatschappijen” vervult. Daarom zou „inhoudelijke inmenging (…) een levensgevaarlijke bedreiging voor het maatschappelijk debat” vormen.

Daar brachten de advocaten van YouTube tegenin dat het bedrijf het recht heeft „een Covid-19-beleid” te voeren en dat het de makers vrij staat andere publicatieplatforms te gebruiken”. Zij stelden dat YouTube juist zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid neemt door onbewezen en gevaarlijke claims over het coronavirus te verwijderen. Het wordt daartoe ook opgeroepen door overheden en gezondheidsorganisaties.

Ernstige bijwerkingen

Het goedkope hydroxychloroquine werd aan het begin van de pandemie gezien als een mogelijk middel tegen Covid-19. Maar het aanvankelijke enthousiasme kelderde, toen het middel in gecontroleerde patiëntenstudies niet effectief bleek, maar wel ernstige bijwerkingen kon hebben.

YouTube ziet zichzelf als open platform waarop veel gezegd mag worden, maar zegt een lijn te trekken bij serieus risico op gezondheidsschade. Daarom verbiedt het claims dat er een bewezen geneesmiddel tegen Covid-19 bestaat. Ook staat het niet toe dat huismiddeltjes worden aangeprezen, en het zoeken van medische hulp wordt ontmoedigd.

Dat is precies wat er in de verwijderde video’s gebeurde. Niet alleen stond in de titel dat hydroxychloroquine „werkt” en „wetenschappelijk getest” is, ook roept Elens kijkers in de video’s op buiten de gangbare zorg om naar zijn website te gaan om de ingrediënten voor zijn zelfverzonnen medicijncocktail te bestellen.

De rechter doet op 9 september uitspraak.