Han Busker: „Het kabinet zei dat er 90 miljard is voor noodsteun. Daar zitten we nog lang niet aan.”

Foto Laurens van Putten/ANP

Interview

FNV-voorzitter Busker: ‘Ik vind het veel te vroeg om te praten over versobering’

Interview | Han Busker Voor het kabinet gaat snijden in de NOW-regeling moet het via scholing en begeleiding perspectief op werk bieden, stelt FNV-voorman Han Busker.

Vakbondsvoorzitter Han Busker is blij dat het kabinet „al sinds maart met miljarden smijt” om de gevolgen van de coronacrisis te verzachten. Anders waren er afgelopen maanden al veel meer ontslagen gevallen, denkt hij, zoals ook het Centraal Planbureau (CPB) deze maand schreef. Maar dat het kabinet die steun vanaf oktober wil versoberen vindt de FNV-voorman „buitengewoon onverstandig”.

Het kabinet hoopt juist op Buskers steun. Op 1 oktober loopt de huidige, tweede ronde van noodsteun af. Het kabinet wil nog deze week een akkoord sluiten met vakbonden en werkgevers over een derde steunpakket. Zo’n akkoord helpt het kabinet ook weer om politieke steun te krijgen van oppositiepartijen.

Woensdagmiddag sprak Han Busker over het derde noodpakket met de ministers Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66), Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD), andere vakbonden en werkgeversorganisaties.

Het kabinet, zo vertelden Koolmees en Wiebes, wil bedrijven niet eindeloos maximaal 90 procent van hun loonsom blijven vergoeden, via de NOW-regeling (Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid). Het plan is om dat bedrag stapsgewijs af te bouwen naar 80, 70 en uiteindelijk 60 procent. Ook zouden bedrijven alleen nog in aanmerking komen voor NOW-steun als zij minimaal 30 procent omzetverlies hebben, in plaats van de 20 procent die nu geldt.

Lees ook: Klaver: sociaal vangnet moet nu juist groter worden gemaakt

Die versoberingen vindt de voorzitter van de grootste vakbond veel te rigoureus, zegt hij woensdagavond, vlak na het overleg met het kabinet, tegen NRC. Busker wil éérst dat mensen die hun baan zijn kwijtgeraakt „perspectief” krijgen via grootschalige scholingstrajecten en werk-naar-werkbegeleiding, die hun kans op een nieuwe baan vergroten. „Daar moet een structuur voor neergezet worden, anders vergroot je de onzekerheid en zal de crisis verergeren. Dan gaan mensen nog meer de hand op de knip houden.”

Is een lagere NOW-subsidie onbespreekbaar voor u?

„Ik zou niet weten waarom dat nodig zou zijn. Wij zien wel dat sommige bedrijven moeten gaan herstructureren en afscheid nemen van mensen – dat is geen hogere wiskunde. Maar dan moet je die bedrijven juist blijven steunen zodat ze deze mensen van werk naar werk kunnen helpen.”

En het verhogen van de ‘drempel’ voor de NOW van 20 naar 30 procent omzetverlies?

„Ook daar zien wij het nut niet van in. Dan zijn heel veel bedrijven op zichzelf aangewezen die óók slachtoffer zijn van deze crisis en steun nodig hebben.”

Het kabinet vreest dat een riante NOW-regeling op den duur te veel mensen vasthoudt in ‘oude banen’ met weinig toekomstperspectief.

„Als je het bedrag gaat afbouwen, zie ik al voor me dat bedrijven gaan zeggen: ik hoef die NOW niet meer, ik neem wel afscheid van mijn mensen. Dat kan niet de bedoeling zijn. De NOW is bedoeld om bedrijven – en via die bedrijven werknemers – te ondersteunen.”

Ook het CPB schreef onlangs dat het riant houden van de NOW noodzakelijke economische veranderingen kan tegenhouden. Klopt dat niet?

„Misschien uit economisch perspectief, maar het gaat hier ook om sociale aspecten. Wij willen vooral een goed vangnet voor mensen die hun werk kwijtraken. Mensen moeten er vertrouwen in hebben dat áls het slecht gaat met hun bedrijf en er mensen weg moeten, dat ze dan perspectief hebben en goed begeleid worden naar een nieuwe baan.

„Als de kabinetsplannen ertoe leiden dat bedrijven geen NOW-steun meer willen aanvragen omdat die hen niet helpt, dan schieten we onszelf in de voet als Nederland. Daar zullen we ons als FNV tegen verzetten.”

Lees ook dit dubbelinterview met Han Busker (FNV) en Hans de Boer (VNO-NCW): ‘Wij begrijpen elkaar: ook als we er niet uitkomen’

In sommige sectoren is het personeelstekort nog groot. Bent u niet bang dat een riante NOW mensen onnodig lang vasthoudt in een baan zonder toekomstperspectief?

„Dat moet je niet willen voorkomen door de subsidie te verlagen. Ik durf de stelling wel aan te gaan dat mensen vrijwillig zullen vertrekken als je hen goede scholingsprogramma’s en werk-naar-werkbegeleiding aanbiedt. Zij zien ook wel wat er in hun bedrijf gebeurt.

„Als je de subsidie verlaagt, zullen bedrijven alleen maar sneller afscheid nemen van hun personeel. En dan hebben ze geen geld meer om hen te helpen met scholing. Dan komen deze mensen in een uitkering. En dat moeten we voorkomen, want wie eenmaal in een uitkering zit, komt lastiger aan nieuw werk.”

Nu moeten bedrijven met NOW-steun hun werknemers een volledig salaris geven. Valt er met u te praten over het verlagen van hun loon?

„Mensen moet juist zekerheid geboden worden. Dit kabinet heeft in maart gezegd: we hebben diepe zakken. Er is gezegd dat er 90 miljard euro beschikbaar is voor noodsteun, daar zitten we nog lang niet aan.”

Wil het kabinet wel afspraken met u maken over scholing en werk-naar-werktrajecten?

„Ze hebben gezegd dat ze dat willen, maar dat willen we nog een tandje concreter horen. Het is niet genoeg om plompveroren wat geld neer te leggen.”

Hoe zouden die afspraken eruit moeten zien?

„Wij pleiten ervoor om de komende maanden de tijd te nemen om daarover na te denken, want je bouwt niet zomaar in een paar dagen een structuur om – in het slechtste scenario – honderdduizenden mensen aan een nieuwe baan te helpen.

„Wij willen dat het kabinet de huidige NOW-regeling, met de huidige voorwaarden, nog even laat doorlopen tot 31 december. Dan kunnen we in de tussentijd rustig bedenken hoe we mensen gaan begeleiden naar een andere sector of organisatie. Tegelijk kunnen we nu al afspraken maken over hoe het steunpakket er na 1 januari uit moet zien.”

Kunt u wel akkoord gaan als er net iets minder versoberd wordt en er tegelijk concrete afspraken komen over werk-naar-werkbegeleiding?

„Het wordt een beoordeling van het gehele pakket. Ik ga inschatten of mensen hiermee geholpen zijn, mensen in de horeca, catering en waar dan ook, van wie het werk bedreigd wordt. Ik vind het veel te vroeg om te praten over versobering. Zoals het nu gepresenteerd is zeg ik: dat moet steviger.”