Moskeeschutter had derde doelwit

Aanslagen Nieuw-Zeeland Volgens de aanklager wilde Brenton Tarrant nog een moskee in Christchurch aanvallen, blijkt tijdens de slotdagen van zijn proces.

Maysoon Salama (zittend) legde maandag gesteund door familie een verklaring af bij de rechtszaak over de aanslagen in Christchurch, waarbij haar zoon omkwam.
Maysoon Salama (zittend) legde maandag gesteund door familie een verklaring af bij de rechtszaak over de aanslagen in Christchurch, waarbij haar zoon omkwam. Foto John Kirk-Anderson/EPA

Had het nóg erger kunnen zijn? In de slotfase van de rechtszaak tegen Brenton Tarrant, de 29-jarige Australiër die vorig jaar 51 moskeegangers doodschoot in Nieuw-Zeeland, kwam de officier van justitie maandag met nieuwe details over de terreurdaad. Volgens aanklager Barnaby Hawes had Tarrant op de bewuste dag plannen om nog een derde moskee aan te vallen. Ook zou hij de gebedshuizen na zijn schietpartij in brand hebben willen steken.

Maandagochtend lokale tijd zijn in Christchurch, de zuidelijke Nieuw-Zeelandse stad waar Tarrant in maart 2019 zijn aanslagen pleegde, de laatste vier zittingsdagen begonnen van zijn proces. De hoogste rechter van het land bepaalt hierna welke straf hij opgelegd krijgt. Tarrant heeft schuld bekend – na aanvankelijk glashard te hebben ontkend (ook al filmde hij zijn hele daad en zond hij die live uit op Facebook). Tarrant wacht mogelijk levenslang zonder de mogelijkheid van vroegtijdige vrijlating. Het zou voor het eerst zijn in Nieuw-Zeeland als die straf wordt opgelegd.

Aanklager Hawes maakte maandag met het voorlezen van het officiële feitenrelaas voor het eerst openbaar wat er volgens de autoriteiten op 15 maart 2019 is gebeurd. Hawes zei daarbij dat de details voor velen „pijnlijk” zullen zijn, maar dat het van belang is voor een goede rechtsgang dat alles in de rechtszaal wordt besproken en vastgelegd. De Nieuw-Zeelandse instanties willen de zwaar geradicaliseerde en extremistische Tarrant geen ‘podium’ geven. Behalve een livestream plaatste Tarrant, net als de Noorse extremist Anders Breivik destijds, een manifest op internet waarin hij zijn voornamelijk anti-islamitische en antimigranten-‘ideologie’ uit de doeken deed. Mede om die reden is live verslag vanuit de rechtszaal niet toegestaan.

‘Geen spijt’

Het opvallendste nieuwe feit uit het relaas van de officier van justitie is dat Tarrant tegenover de politie heeft verklaard dat hij ook dood en verderf wilde zaaien bij een derde moskee. Hij werd echter op weg naar die locatie geramd door een politieauto en gearresteerd, waardoor er meer doden zouden zijn voorkomen. Die verklaring past binnen de aanhoudend agressieve retoriek van Tarrant. Volgens Hawes heeft Tarrant tegen de politie gezegd dat hij er alléén spijt van heeft dat hij niet meer moskeegangers heeft gedood. In zijn auto zijn volgens de aanklager behalve grote hoeveelheden wapens en munitie ook vier geprepareerde jerrycans met benzine aangetroffen. Tarrant heeft verklaard dat hij die wilde gebruiken als brandbommen. Waarom hij dat niet heeft gedaan, is niet duidelijk.

Hawes verklaarde verder dat Tarrant zijn aanslag jarenlang heeft voorbereid, met als doel „zo veel dodelijke slachtoffers als mogelijk maken”. „Hij wilde hen die hij omschreef als indringers, onder wie de moslimgemeenschap en immigranten van buiten Europa in het algemeen, angst aanjagen.” Volgens de officier van justitie kocht Tarrant in voorbereiding op zijn aanval verschillende zware wapens, verkende hij met een drone de omgeving van zijn belangrijkste doelwit, de Al Noor-moskee, en sloeg hij bewust toe op een moment dat hij de meeste slachtoffers kon maken: tijdens het vrijdaggebed.

Behalve de aanklager kregen maandag ook slachtoffers en nabestaanden het woord. Uiterlijk onbewogen hoorde Tarrant, die zich niet liet bijstaan door een advocaat, hun verklaringen aan. „Je hebt je eigen menselijkheid vermoord en ik denk niet dat de wereld je gruwelijke misdaad zal vergeven. Moge je de zwaarste straf voor deze kwaadaardige daad krijgen, in dit leven en hierna”, zei Maysoon Salama, die haar zoon verloor.

In totaal zullen meer dan zestig slachtoffers en nabestaanden een verklaring afleggen. Ook Tarrant mag daarna spreken, maar de rechter heeft al gezegd niet toe te zullen staan dat Tarrant de rechtbank als podium gebruikt om zijn extremistische gedachtegoed verder te verspreiden.