Analyse

CDA belooft alsnog onderzoek na kritiek op interne verkiezingen

Lijsttrekkersstrijd De lijsttrekkersverkiezing in juli is eerlijk verlopen, zei het CDA vorige week. Nu laat het na kritiek toch weer onderzoek doen.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid (links) en Pieter Omtzigt (rechts) en hun partners tijdens de bekendmaking van de uitslag van de tweede stemronde om het lijsttrekkerschap van het CDA, halverwege juli.
Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid (links) en Pieter Omtzigt (rechts) en hun partners tijdens de bekendmaking van de uitslag van de tweede stemronde om het lijsttrekkerschap van het CDA, halverwege juli. Foto Sem van der Wal/ANP

Het CDA heeft de hulp ingeschakeld van een „onafhankelijke, externe partij” om de vragen te beantwoorden die afgelopen week zijn gerezen over de in juli dit jaar gehouden lijstrekkersverkiezing. Het zijn vragen die een schaduw hebben geworpen over de nipte zege van minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport). Dat heeft de partij deze dinsdag bekendgemaakt, ruim een maand na de interne verkiezing.

Over het verloop van die verkiezing is twijfel gerezen nadat vorige week bleek dat sommige CDA-leden na het stemmen werden bedankt voor hun stem op de kandidaat waar ze juist niet op hadden gestemd. Dat is tenminste bij zes leden gebeurd, bevestigt het partijbureau. Een van hen is Ayfer Koç, de echtgenote van Kamerlid Pieter Omtzigt die de verkiezing verloor van Hugo de Jonge.

Lees ook: Hugo de Jonge heeft eerlijk gewonnen, stelt het CDA

Ondanks de groeiende twijfels hield het partijbureau zich dagenlang op de vlakte. De verkiezingen waren eerlijk verlopen, klonk het. Deze dinsdag kwamen de Tweede Kamerfractie, medewerkers en partijvoorzitter Rutger Ploum bijeen voor een al eerder geplande heidag in de Arnhemse dierentuin Burgers Zoo. In een besloten vergadering in de ochtend met de Tweede Kamerleden sprak Ploum over de voor het partijbestuur hectische zomer door de nasleep van de verkiezing. Hij zei te hebben gebaald van hoe het steeds weer mis was gegaan: in de eerste ronde van de verkiezingen had een hacker ontdekt dat het stemsysteem kwetsbaar was voor manipulatie. Er werd besloten om CDA-leden opnieuw te laten stemmen.

Kritiek op partijbestuur

Ploum kreeg dinsdag ook kritiek van een aantal fractieleden, die vonden dat hij te weinig in beeld was geweest toen de partij het moeilijk had. Hij verdedigde zich door te zeggen dat het hem ging om de uitkomst: hij was vooral druk geweest met het oplossen van het probleem. In de loop van de dag trok de partijvoorzitter zich terug met Omtzigt om te bespreken wat er volgens het Kamerlid moest gebeuren. Vorige week had Omtzigt op de radio gezegd dat hij ervan uitging dat het partijbestuur een „sluitende uitleg” heeft. Daarop vervolgde hij: „Anders had ik heel iets anders gezegd naar buiten toe.” Na dat optreden drong ook staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken) die in de eerste ronde van de verkiezing was afgevallen, aan op opheldering vanuit het partijbestuur.

Lees ook: na Pieter Omtzigt wil ook Mona Keijzer opheldering over CDA-verkiezing

Dinsdagavond maakte het partijbestuur bekend dat het afgelopen weekend al de hulp had ingeschakeld van een „externe, onafhankelijke partij” om vragen die sinds de interne verkiezing „nog steeds” leven over het stemproces te beantwoorden „en te laten toetsen”. Het partijbestuur verwacht de uitkomst binnen niet al te lange termijn te kunnen bekendmaken. Welke vragen dat zijn en of het antwoord op die vragen van invloed kan zijn op de uitslag van de interne lijsttrekkersverkiezing is onduidelijk. Als sinds dagblad Trouw vorige week met het nieuws kwam over de onregelmatigheden in de stemprocedure weigert de partij gedetailleerd op de kwestie in te gaan.

‘Hooggespannen sfeer’

Partijvoorzitter Rutger Ploum was dinsdag ook niet beschikbaar om vragen van deze krant te beantwoorden. Meerdere bronnen spreken van een „hooggespannen sfeer” in de partij. CDA’ers worden gewaarschuwd om niet naar buiten te treden met informatie over de kwestie.

Vanuit het partijbureau en partijleider Hugo de Jonge klonk tot nu toe steeds dat de uitslag vaststaat. De Jonge hamerde er vorige week meermaals op dat een notaris, een oud-raadslid voor het CDA, had meegekeken. In de verklaring van die notaris, die op de dag van de uitslag is voorgelezen door de partijvoorzitter, staat dat „er geen onregelmatigheden hebben plaatsgevonden en dat de vastgestelde uitslag van de verkiezing een getrouw beeld geeft van die verkiezing”.

De notaris verklaarde ook inzage te hebben gehad in het stemsysteem en te hebben gesproken met betrokkenen. In reactie op vragen van deze krant, nadat bleek dat het systeem bij sommige leden alsnog niet goed bleek te hebben gewerkt, verwees de notaris naar zijn eigen verklaring.

Lees ook: nipte zege Hugo de Jonge brengt nog geen rust in CDA

Zo creëert de partij na een rommelig verlopen verkiezing ook een rommelige nasleep die vooral meer vragen oproept, en niet de rust brengt waar de partij nu al maanden op hoopt. Vrijdag, nadat Omtzigt en Keijzer zich uitspraken over het verloop van de verkiezingen, reageerde De Jonge door te zeggen dat hun zorgen „echt iets aan hen, en aan het bestuur” waren. Hij herhaalde meermaals dat de uitslag volgens hem vaststaat en dat hij zich bezig wil houden met de campagne en het verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamerverkiezingen die gepland staan voor maart komend jaar. De Jonge zal zijn eerste les als partijleider inmiddels hebben geleerd: in het CDA krijgt de partijleider niet altijd zijn zin.