Opinie

Met de F-35 kan de Emiraatse leider de hele wereld aan

Is levering van het gevechtsvliegtuig F-35 aan de Emiraten onderdeel van het akkoord met Israël? Trump wil wel, constateert .

Dwars

Ik kom nog even terug op het akkoord tussen Israël en de Verenigde Arabische Emiraten. Niet omdat ik het nu plotseling wel historisch vind, maar om het gedoe rond de F-35, een hypermodern Amerikaans gevechtsvliegtuig van om en nabij 100 miljoen dollar per stuk (Nederland heeft de eerste ook net aangeleverd gekregen van in totaal 46). De Emiraatse sterke man, kroonprins Mohammed bin Zayed van Abu Dhabi, oftewel MbZ, heeft het toestel al een jaar of tien op zijn verlanglijst staan voor zijn gekoesterde luchtmacht. Maar hij kreeg steeds nul op het rekest, eerst bij Obama en vervolgens zelfs bij Trump, die toch zo graag wapens verkoopt, omdat Israëls kwalitatieve militaire overwicht niet mag worden aangetast. Dat is een vaste waarde in het Amerikaanse wapenexportbeleid.

Maar toen kwam de Israëlisch-Emiraatse normalisering. Ik zag donderdag op een webinar van de Atlantic Council de Emiraatse onderminister van Buitenlandse Zaken Anwar Gargash live geïnterviewd worden over de deal met Israël, en daarin kwam de F-35 herhaaldelijk voorbijvliegen. Plus de gewapende drones die de VAE tot dusverre ook al niet kregen. Gargash zei niet met zoveel woorden dat er een afspraak is, maar maakte wel duidelijk dat de F-35 wat de VAE betreft nu geleverd moet worden. En de drones.

Trump wil ook wel, dat liet hij op zijn gezellige manier weten. „We zullen zien wat er gebeurt. We kijken ernaar”, zei hij woensdag op een persconferentie . „Ze hebben absoluut het geld om ze te betalen. Dat is prettig want gewoonlijk als we een deal sluiten hebben ze nog geen 10 cent, die landen waarmee we zaken doen.” Welke landen zouden dat zijn? Dat had ik nou wel op die persconferentie willen weten. Maar de Emiraten „willen een heleboel F-35’s bestellen. Het is het beste gevechtsvliegtuig ter wereld. Stealth. Totaal stealth. Je kan het niet zien.”

In Israël is er laten we zeggen ongenoegen ontstaan. Onder andere de website Ynet meldde dat het normaliseringsakkoord „een geheime clausule” bevat die Washington toestaat de F-35 en de drones aan de Emiraten te leveren. Premier Netanyahu ontkende dat hij heeft ingestemd met een dergelijke stiekeme bepaling - maar ja, misschien is er wel een geheime verstandhouding buiten het akkoord, dat kan ik me zomaar voorstellen, hij ontkent wel eens vaker iets. Coalitiepartner Gantz is hoe dan ook woedend: niet alleen is hij niet ingelicht over de kwestie van de F-35; het hele akkoord met de VAE is buiten hem om gegaan.

MbZ is zelf als piloot opgeleid, en de luchtmacht die hij heeft opgebouwd geldt als een van de beste in het Midden-Oosten, beter dan die van het veel grotere Saoedi-Arabië. Het is een van de werktuigen waarmee hij bezig is zijn kleine land (1 miljoen staatsburgers) omhoog te stoten als dominante seculiere regionale macht tegenover veel grotere mogendheden als Iran en tegenwoordig vooral Turkije. MbZ als gesel van de religieuze wereld. Zijn luchtmacht van 80 F-16’s en 60 Mirages (voor het perspectief: Nederland 60 F-16’s) is er bepaald niet alleen als statussymbool. Zijn piloten hebben de laatste tien jaar deelgenomen aan de luchtoorlogen tegen Gaddafi’s regime in Libië, tegen Islamitische Staat in Irak en tegen de Houthi’s in Jemen.

Krijgt hij de zo gewenste F-35? Het is geen gelopen race. Het Amerikaanse Congres wordt steeds minder enthousiast over grote wapenleveranties aan oorlogvoerende Arabische Golfstaten, en terecht. Denk maar aan kapotgebombardeerd Jemen.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.