Bolivia verlangt naar verkiezingen

Uitgestelde stembusgang Na twee keer uitstel wegens corona staan de Boliviaanse verkiezingen nu gepland in oktober. „Mensen zijn moe van de stuurloosheid.”

Demonstraties in El Alto tegen de uitgestelde verkiezingen en voor het vertrek van interim-president Jeanine Añez.
Demonstraties in El Alto tegen de uitgestelde verkiezingen en voor het vertrek van interim-president Jeanine Añez. Foto Luis Gandarillas/AFP

Bijna een jaar na de vorige verkiezingen in Bolivia, die uitliepen op grootschalige rellen en de vlucht van toenmalig president Evo Morales, moeten in oktober de langverwachte nieuwe verkiezingen plaatsvinden. Het vooruitzicht stelt Bolivianen voor een lastig dilemma.

„Mensen willen niet stemmen, ook al is dat hier verplicht, omdat ze niet besmet willen raken met het coronavirus”, zegt politicoloog Daniel Rocha vanuit Cochabamba. „Tegelijk zijn ze moe van de stuurloosheid bij de overheid en de economische problemen. Velen hebben geen enkele hoop meer.”

Eind juli werd bekend dat de verkiezingen voor de tweede keer werden uitgesteld, van 3 september naar 18 oktober. In reactie gingen deze maand duizenden demonstranten, onder wie aanhangers van Morales’ socialistische partij MAS en leden van vakbondcentrale COB, de straat op en blokkeerden ze grote autowegen. Vanuit Argentinië, waar Morales in ballingschap zit, bemoeit hij zich nog intensief met het land. Zo twitterde hij dat het uitstel van de verkiezingen „de catastrofe in Bolivia alleen maar zal verergeren”.

Lees hoe er een einde kwam aan een historisch presidentschap.Ook Morales was niet ongevoelig voor de macht.

De demonstranten eisten behalve verkiezingen ook het vertrek van interim-president Jeanine Añez. Ze vrezen dat zij de pandemie misbruikt, hetzij om uiteindelijk aan de macht te blijven, hetzij om tijd te kopen om haar populariteit op te krikken. Añez stelde zich in januari kandidaat namens de centrum-rechtse partij Movimiento Demócrata Social (DMS).

Hoewel op basis van de officiële cijfers het aantal nieuwe vastgestelde besmettingen in Bolivia lijkt te stabiliseren, komen er gemiddeld nog elke dag duizend gevallen bij. „De verkiezingen vragen om de meest strenge maatregelen om de gezondheid van de Bolivianen te beschermen”, verklaarde de voorzitter van de kiesraad in juli.

Bijna tien dagen geleden werd de uiterste verkiezingsdatum van 18 oktober wettelijk vastgelegd, waarna de meeste demonstraties werden beëindigd. „Doordat de toegangswegen naar La Paz waren afgesloten door de blokkades, ontstonden er tekorten van voedsel, medicijnen en zuurstof voor ziekenhuispatiënten”, vertelt fotograaf Marcelo Perez, die de demonstraties vastlegde. „Gelukkig begint dat nu weer op gang te komen.” De VN en de EU juichten dit toe, en hebben toegezegd met de verkiezingen te helpen en experts te sturen.

Het aantreden van Añez was een doorn in het oog van de grote achterban van Morales. De jurist vertegenwoordigt voor veel inheemse Bolivianen alleen de Europees-blanke bovenlaag in het land. Ze is conservatief, katholiek, en noemde de nieuwjaarsrituelen van de inheemse Aymara, waartoe Morales behoort, „satanistisch”.

Lees ook: Tegenpool van Morales, telg van de Europese elite.

Ook wekte ze wantrouwen door zich presidentskandidaat te stellen terwijl ze eerder had beloofd dat niet te doen. Bovendien overschrijdt haar interim-regering volgens critici het mandaat: zo maakte de regering een abrupte draai in haar diplomatieke relatie met Venezuela, bondgenoot van Morales, door diplomaten het land uit te sturen en Juan Guaidó als president te erkennen.

Hoewel een deel van de bevolking Añez in november als een verademing ervoer, is haar populariteit snel afgenomen. Door de coronacrisis gaat het economisch slecht. Besturen is daardoor crisismanagement geworden en de overheid wordt geplaagd door tal van corruptieschandalen. Bijvoorbeeld bij de inkoop van veel te dure beademingsapparatuur uit Spanje.

Inkomsten uit olie-export

„Maar vergeet niet dat Bolivia aan het begin van de pandemie al erg weinig middelen had. Onze gezondheidszorg behoort tot een van de slechtste in de regio”, zegt Ismael Medrano uit Santa Cruz, komende verkiezingen kandidaat voor de DMS. „Morales heeft daar veertien jaar lang niets aan gedaan. Ook vinden veel mensen dat hij niet genoeg gebruik heeft gemaakt van de hoge inkomsten uit bijvoorbeeld de olie-export. Er is alleen maar geld uitgegeven en te weinig geïnvesteerd.”

Het is daarom maar de vraag hoe goed Añez bij de komende verkiezingen zal scoren. Volgens sommige peilingen staat ze ver achter oud-president Carlos Mesa van de centristische coalitie Comunidad Ciudadana, en Luis Arce, die door Morales namens MAS naar voren is geschoven. Rocha denkt dat de verkiezingen er hoe dan ook zullen komen. „Dat moet wel, anders kan een burgeroorlog uitbreken. Morales is er met geweld uitgezet. Bij de radicale groepen heerst een drang naar wraak.”