Recensie

Recensie Muziek

Violiste Ferschtman denkt, spreekt en zingt Bach

Liza Ferschtman reist door het raadselachtige heelal van Bachs zes sonates en partita’s voor viool solo.

Liza FerschtmanFoto Marco Borggreve
Liza FerschtmanFoto Marco Borggreve

Geen betere plek dan een kerk om heilige geschriften voor te dragen. Voor viool solo zijn dat de sonates en partita’s van Bach. Liza Ferschtman reist er de komende drie jaar af en aan mee langs Nederlandse en Belgische godshuizen.

Het allereerste concert van de reeks bleek meteen onvergetelijk. Terwijl het buiten steeds donkerder werd, zoog binnen in de Oude Kerk in Soest de steeds stralender en inniger lichtkring rond Ferschtman alle aandacht op. En Bach zag dat het goed was: dat was de gedachte toen een onweersbui samenvloeide met de magistrale ‘Chaconne’ uit de Tweede Partita. In dat stuk lijkt Bach het alfa en omega van het bestaan te verklanken: messcherp en teder, schreeuwend en fluisterend, vloekend en biddend, denkend en dansend, vasthoudend en loslatend.

Lees ook:‘Musici die wél willen spelen voor dertig man

Boven de partituur van deze zes werken schreef Bach de Latijnse opdracht ‘Sei Solo’, wat je zou kunnen opvatten als ‘zes keer solo’ maar ook als ‘Wees Alleen’. De sonates en partita's belichamen samen een reis door al onze gemoedstoestanden.

Zoals niemand anders dat kan, keert Bach in zijn muziek het menselijk bestaan binnenstebuiten. Tegenover de filosofische sonates staan de dansen van de partita’s. Ingewikkeld fugatisch vlechtwerk, stemmen die vragen opwerpen, overpeinzingen en gebeden vinden hun tegenhangers in uitbundige en onstuimige gigues en speelse menuetten.

Ferschtman dacht, sprak en zong op haar viool. Zij werd de volmaakte uitbeelding van het woord eenzaam: samen met de ene: Bach in dit geval. Waar buiten de regen de wereld waste, waste binnen Ferschtman met Bachs ‘Chaconne’ de ziel.