Mogelijkheden woningbouw blijven beperkt

Bouwsector In de Randstad en bij de Veluwe is bouwen nog steeds een groot probleem vanwege stikstofmaatregelen.

De veevoersleutel past niet, en dus blijft Nederland nog steeds een beetje op slot zitten.

Nadat in mei 2019 het Nederlandse stikstofbeleid klapte, had met name de bouw te lijden onder de stagnatie in het verlenen van vergunningen. Dat was althans de conclusie van de commissie-Remkes in juni, die was aangesteld om het stikstofprobleem op te lossen. De sector kon zonder het Programma Aanpak Stikstof vrijwel niets meer, terwijl de bouw maar voor een beperkt deel verantwoordelijk is voor de uitstoot, én er de komende jaren nog minstens 75.000 woningen per jaar gebouwd moeten worden

Dat de maatregel om minder eiwitrijk voedsel aan vee te geven nu van tafel is, is een nieuwe tegenvaller. Althans: voor een deel van de bouwprojecten.

„Het grootste deel van de crisis hebben we gehad”, zegt Taco van Hoek, directeur van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB). Voor ongeveer 65 procent van de woningbouwprojecten gold volgens hem altijd al dat ze ver genoeg van Natura 2000-gebieden af lagen. Deze konden vanaf de tweede helft van 2019 weer opgestart worden, toen eenmaal duidelijk was op welke manier de vergunningverlening verder zou gaan. Van Hoek: „Daar is vooral de vertraging vervelend geweest.”

Voor de overige woningbouwprojecten en een aantal grote infrastructuurplannen blijft een combinatie van maatregelen nodig. Hier en daar helpt de verlaging van de maximumsnelheid op snelwegen naar 100 kilometer per uur: de enige succesvolle stikstofmaatregel tot op heden. Op sommige plaatsen heeft dat voldoende effect gehad, zoals bijvoorbeeld bij veel woningbouwprojecten in Brabant. De verwachting van het EIB is daarom dat er dit jaar vergunningen voor ongeveer 58.000 woningen afgegeven zullen worden.

Maar op sommige plekken blijft het probleem volgens Van Hoek „hardnekkig”. Denk bijvoorbeeld aan de Randstad, waar de woningbouw vooral langs de kust nog altijd flink in de knel zit. En bijvoorbeeld in Arnhem en Ede – steden die min of meer opgeslokt worden door de Veluwe, dat met de Waddenzee het grootste Natura 2000-gebied van Nederland is.

De veevoermaatregel had vanaf volgend jaar op deze locaties ook een noodzakelijke bijdrage moeten leveren aan het creëeren van stikstofruimte, becijferde het RIVM al eind 2019. „Dit leek op papier echt een kansrijke maatregel”, zegt Van Hoek van het EIB. Bíjna overal had de situatie wat betreft woningbouw vlotgetrokken kunnen worden, en vermoedelijk ook bij zeven grote snelwegprojecten. Alleen rond Den Haag zou nog geen ruimte zijn voor alle nieuwbouwplannen.

Maar dat gaat nu dus niet door. Schouten wil de ruimte voor woningbouw en infrastructuurprojecten nu zoeken bij de sanering van de varkenshouderij, schreef ze woensdag in haar Kamerbrief over de veevoermaatregel. Die sanering loopt al langer en biedt zeker ruimte voor sommige projecten, maar waar en hoeveel ruimte er nu precies extra beschikbaar komt, moet nog blijken. De minister tempert zelf in de brief in ieder geval alvast de verwachtingen: dit zal vooral zorgen voor stikstofruimte in Oost- en Zuid-Nederland, en minder in de Randstad – terwijl in die laatste regio de nood juist het hoogst is.