Opinie

Jan Catharsis

In mijn studententijd heb ik de Poetica van Aristoteles moeten lezen, niet voor straf, maar als lesstof. In dat werk muntte de oude Griek de term ‘catharsis’. Daarmee bedoelde hij dat de toeschouwer van een voorstelling, door met de held mee te leven en diens triomf, onmacht of verdriet te voelen, een emotionele reiniging ondergaat. Als grote emoties niet in het eigen leventje te voelen zijn, kan dat wel via de held. Catharsis zou op haar best presteren bij tragedies, de toeschouwer kan dan zijn duistere emoties de vrije teugel geven zonder dat zijn omgeving daar de dupe van wordt. Wel de lusten, niet de lasten, daar komt het cathartische effect van een voorstelling op neer. Diepe rouw tot tranen toe voelen, maar als het doek valt, is niemand dood gegaan.

De 2-8 van Barça - Bayern was alleen al door de verwrongen gezichten van Suárez en Messi een grootleverancier van catharsismogelijkheden. De Barça-liefhebber voelde de wanhoop bij elk doelpunt, en vanaf het vierde de ontstellende vernedering. Het was een emotionele reiniging op negentig graden en dan ben ik niet eens zo een voetbalkijker die haar decorum verliest en vloekend, met een even verwrongen gezicht als haar held, een schop tegen de kattenbak geeft. Voetbalfans die dat soort dingen doen, krijgen emotioneel waar voor hun tijd. In levens die goeddeels bestaan uit werken, belasting betalen en rondlummelen, levert voetbal – zolang de voorstelling duurt – inzake emoties de hoogste pieken en diepste dalen. Wat de voetballiefhebber uit voor de tv, uit hij niet tegen partners, huisdieren of buitengewoon opsporingsambtenaren.

Het grote verschil tussen de voorstelling op het podium en die op het veld, is dat voetbal geen scenario kent. Tijdens Lyon - Bayern kon de Nederlandse voetbalkijker al in de vierde minuut een emotioneel wasje doen toen Memphis Depay die muur van een Neuer voorbij speelde en toch in het zijnet schoot.

Deze zomer hebben mannen in de Nederlandse steden elkaar en omstanders de harses ingeslagen. Er zijn doden gevallen en de ME is meermaals ingezet. Toen het in Scheveningen rellen werd, leegde de gemeente heel inventief het riool in zee, maar net als het traditionele leegmeppen van gebieden verplaatste dat het probleem. Er werden oorzaken aangewezen voor het wangedrag: hitte, verveling, slechte opvoeding en zelfs culturele achtergronden, maar de ware oorzaak is het gebrek aan voetbal. Hele stammen voetballiefhebbers lopen al maanden rond met opgekropte tragedie in ongewassen emoties. De Europa en de Champions League zijn hervat, maar daar speelden geen Nederlandse clubs meer. Voetbal kan voor rust zorgen door tragedie te serveren op een bedje van gras en toeschouwers al brullend toe te staan hun emoties zuiveren. Daarom zijn het niet de scholen of de economie die met voorrang moeten herstarten, maar de eredivisie.

Vrijdag is de finale van de Europa League, zondag die van de Champions. Zelfs zonder Nederlandse clubs zou daarmee het grootste tuig weer tijdelijk moeten gaan spinnen in het mandje. Het scenario voor de finales is niet geschreven maar over de belangrijkste speler hebben we zekerheid, dat wordt Jan Catharsis, altijd op zijn best als hij voor de verliezer speelt.

Carolina Trujillo is schrijfster.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.