Ondanks alle maatregelen toch weer corona bij nertsen

Nertsenhouders Opnieuw is corona vastgesteld bij nertsen. De ultieme maatregel – preventieve ruiming van fokkerijen – ligt nog op tafel.

Geruimde nertsen op een fokkerij in Limburg.
Geruimde nertsen op een fokkerij in Limburg. Foto ANP/ Rob Engelaar

Moeten alle nertsenfokkerijen preventief worden geruimd of niet? Die vraag hangt in de lucht nadat er deze week opnieuw coronabesmettingen zijn vastgesteld bij nertsen op drie verschillende bedrijven.

1 Wat is er aan de hand?

Sinds de coronacrisis is bij nertsen op 36 bedrijven corona vastgesteld. Daarmee bestaat het risico dat nertsen elkaar en ook mensen besmetten. In enkele gevallen is dat ook vastgesteld. Het kabinet besloot daarom die bedrijven te ‘ruimen’. Dat is een net woord voor het doodmaken van alle dieren op een fokkerij, zodat het hele bedrijf daarna gereinigd en ontsmet kan worden. Sinds maart zijn in Nederland ruim een miljoen nertsen vergast.

In juli meldden ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) en Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, ChristenUnie) dat mogelijk álle nertsbedrijven preventief geruimd moeten worden, als er na half augustus nog een besmette fokkerij zou worden aangetroffen. Deze week gebeurde dat op drie plekken: twee in de gemeente Gemert-Bakel in Brabant, een in de gemeente Gennep in Limburg.

De ministers baseerden zich op een advies van het OMT-Z, het Outbreak Management Team Zoönosen. Het OMT-Z adviseerde preventieve ruiming als de volksgezondheid erdoor in gevaar zou kunnen komen, „om te voorkomen dat de nertsenhouderij als virusreservoir gaat functioneren”, en dus een aanhoudende bron van besmetting van mensen zou blijven. Als de situatie in Nederland zou veranderen ten opzichte van juli, toen het aantal coronabesmettingen onder mensen een stuk lager lag dan nu, zou het kabinet eerst nog een nieuw advies aan het OMT-Z vragen, alvorens een definitieve beslissing te nemen.

Lees ook: in de stal sluimtert het virus

2 Wat is nu de stand van zaken?

Dat nieuwe advies heeft het kabinet deze week gevraagd aan het OMT-Z en wordt begin volgende week verwacht, zegt een woordvoerder van het ministerie. Dan zal er ook spoedig een besluit vallen.

Eerder werden al landelijke maatregelen genomen om besmettingen tegen te gaan. Zo geldt er een landelijk vervoersverbod, is gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen ook op niet-besmette bedrijven verplicht, en geldt een bezoekersverbod. Als na half augustus toch nieuwe besmettingen zouden worden vastgesteld, redeneerde het OMT-Z, zouden die te wijten zijn aan het „in de praktijk niet goed uitvoerbaar zijn” van die maatregelen.

3 Bestaat er een risico voor de volksgezondheid?

Dat is moeilijk te zeggen. Mensen die op een besmet bedrijf in aanraking komen met de dieren, hebben een verhoogde kans op een infectie. Tegelijk zijn er geen aanwijzingen dat mensen die rond nertsenbedrijven wonen sneller besmet raken. De adviesclub kan ook niet van alle besmettingen vaststellen waar ze vandaan kwamen, maar weet wel dat de meeste besmettingen ontstonden door een besmetting van mens op dier. In de cyclus van de nertsenfokkerij zijn juni en juli altijd maanden met veel contact tussen mens en dier vanwege het spenen en vaccineren van de jongen. Daarna wordt het contact minder. De nertsen groeien, om in het najaar vergast te worden om ze te ontdoen van hun pels: de meeste fokkerijen exporteren hun bont naar het buitenland.

Volgens Arjan Stegeman, vicevoorzitter van het OMT-Z en hoogleraar diergeneeskunde in Utrecht, liggen de coronabrandhaarden van de afgelopen weken niet rond nertsfokkerijen – en is de volksgezondheid in de omgeving van de bedrijven dus niet in gevaar. Dat zei hij maandag in een interview in dagblad Trouw. Het kán een reden zijn om de fokkerijen toch niet preventief te ruimen, ook al nam het aantal coronabesmettingen onder mensen de afgelopen weken juist toe.

Wel noemt Stegeman het „frustrerend” dat de besmettingen bij fokkerijen doorgaan, ondanks de al genomen maatregelen. Omdat het OMT-Z deze donderdag bijeen kwam, kon Stegeman geen nadere toelichting meer geven.

4 Hoe moet het verder met de nertsenhouderij?

Vanaf 2024 is het houden van nertsen in Nederland verboden. Dat werd al in 2012 besloten, na lang politiek getouwtrek. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil dat de fokkerijen die nu worden geruimd, nu al stoppen. Er wordt gesproken over een financiële compensatie om dat aantrekkelijk te maken voor nertsenhouders. In het najaar wordt daarover meer bekend.

Lees ook: Ruimen van nertsen wordt ‘pittig’, maar in de stal sluimert het virus