Burgemeester Van Zanen wil het liefst stevig optreden

Relzomer Den Haag De Haagse gemeenteraad onderbrak de vakantie om met de burgemeester over rellen, geweld en repressie te praten.

Betogers bij het Binnenhof tijdens een demonstratie tegen de coronamaatregelen, 20 augustus 2020.
Betogers bij het Binnenhof tijdens een demonstratie tegen de coronamaatregelen, 20 augustus 2020. Foto Phil Nijhuis/ANP

„Hoe je het ook verwoordt, het ging mis.” Burgemeester Jan van Zanen van Den Haag liet er donderdagmiddag geen misverstand over bestaan: met extreme drukte op Scheveningen, een dodelijke steekpartij, en rellen in de Schilderswijk verliep de afgelopen week niet goed in de stad.

Scheveningen was door een samenloop van omstandigheden „overlopen” door overlastgevende toeristen, van het feit dat twee rivaliserende bendes uit Amsterdam en Rotterdam elkaar op de Pier zouden treffen, was de politie „niet op de hoogte”, en de Schilderswijk werd „als een podium gebruikt” door relschoppers. Zelfs uit Antwerpen waren relschoppers „gemobiliseerd”, al waren die niet gekomen.

Het waren drie gebeurtenissen die weinig met elkaar te maken hadden, behalve de hitte en de handhaving. Maar die wel dusdanig ernstig waren dat gemeenteraadsleden ervoor terugkwamen van vakantie om met Van Zanen in debat te gaan, zijn tweede debat sinds hij burgemeester van Den Haag is.

Terwijl dat in het stadhuis gaande was, liep het op nog geen vijfhonderd meter afstand opnieuw uit de hand: de ME greep in toen demonstranten van Viruswaarheid richting het Binnenhof liepen.

Aan het ernstigste incident van deze augustus, de steekpartij op de Pier waarbij een 19-jarige Rotterdammer om het leven kwam, werd de minste aandacht besteed. Het OM doet nog onderzoek, twee verdachten zijn aangehouden, de burgemeester spreekt volgende week met minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid over wat er te doen is aan geweldsopruiende drillrappers.

Lees over drillrap: De oorlog is begonnen’ klinkt het na fatale steekpartij in Scheveningen

Gemeentelijk project-X

De drukte en overlast op Scheveningen leidden tot meer debat. Waarbij de coalitiepartijen de hand in eigen boezem staken. Voor de zomer hadden zij het college immers opgeroepen méér toeristen naar de badplaats te lokken. Dat zou ondernemers die zijn getroffen door de lockdown helpen. En dus had de locoburgemeester op de Duitse radio gezegd dat toeristen welkom waren.

„Een gemeentelijk project-X”, noemde inspreker Frank van der Vorm, die aan de boulevard woont, het in een verwijzing naar het uit de hand gelopen feest in het Groningse Haren in 2012. Niet de „kwaliteitstoeristen” zoals de VVD ze noemde, kwamen naar Den Haag. Die wil de stad graag trekken. Maar Duitsers en Belgen met migratieachtergrond, die normaal naar de Middellandse Zee zouden gaan, arriveerden zonder doel in de badplaats. Ze parkeerden lukraak, poepten in de bosjes, kampeerden op het strand.

Foto Phil Nijhuis/ANP
Foto Phil Nijhuis/ANP
Foto Phil Nijhuis/ANP

Gemeenteraad en burgemeester waren het eens dat aan „de randvoorwaarden” voor meer toeristen niet was voldaan: er is al jaren op zonnige dagen een onopgelost file- en parkeerprobleem op Scheveningen, er was deze zomer al overlast van illegale strandraces en door het gebruik van lachgas. Van Zanen beaamde dat de toegangswegen naar het strand eerder afgesloten hadden kunnen worden.

Preventief fouilleren

Duidelijk werd dat de nieuwe burgemeester van optreden houdt. Wildkampeerders wil hij „liever gewoon” beboeten dan waarschuwen. Hij zal „niet aarzelen” preventief fouilleren in te zetten en is in overleg met defensie over hulp (die hij op zijn eerste werkdag bij een boerenprotest al kreeg), zei hij in antwoord op vragen van de PVV. Al waren die stappen nu niet nodig geweest.

Lees ook over de rellen: Rond middernacht gaat het weer mis in de Schilderswijk

In de Schilderswijk toonde Van Zanen zich ook voorstander van ingrijpen. Het opendraaien van brandkranen met warm weer noemde hij „verre van onschuldig” en hij maakte duidelijk van dergelijke Haagse tradities niet te zijn gediend. Door het uitvaardigen van een noodbevel waren de rellen beëindigd, zei hij. Hij vond het noodbevel „redelijk repressief”.

Er zijn tientallen – vooral volwassen – relschoppers aangehouden, van wie een groot deel van buiten de wijk kwam. Maar, zei hij tegen de raadsleden: „Aan de bevrediging van strengere straffen kan ik u niet helpen.” Dat is aan het OM, al liet hij eerder doorschemeren dat hij wel een taakstraf in gedachten had: „Misschien kunnen ze de speeluitleen opnieuw opbouwen.” Die brandde in de Schilderswijk af - „potverdriedubbeltjes” – nog voor de officiële opening.

De gemeenteraad komt na het reces terug op de problemen.