Trudeau’s minister van Financiën weg na schandaal

Canada De Canadese minister van Financiën Bill Morneau heeft maandag zijn ontslag ingediend. De spanningen tussen hem en de Canadese premier Trudeau liepen op over belangenverstrengeling rond een liefdadigheidsorganisatie.
De Canadese minister van Financiën Bill Morneau (rechts) met premier Justin Trudeau tijdens een persconferentie in Ottawa in maart van dit jaar.
De Canadese minister van Financiën Bill Morneau (rechts) met premier Justin Trudeau tijdens een persconferentie in Ottawa in maart van dit jaar. Foto Blair Gable / Reuters

De Canadese minister van Financiën Bill Morneau heeft maandag zijn ontslag ingediend na groeiende spanningen met premier Justin Trudeau over een schandaal rond hun banden met een liefdadigheidsorganisatie die dit voorjaar een lucratief overheidscontract kreeg toegewezen. Morneau is per direct opgestapt en verlaat de politiek, verklaarde hij maandagavond tijdens een persconferentie in Ottawa.

Het vertrek van de 57-jarige Morneau, die minister van Financiën was sinds Trudeau bijna vijf jaar geleden premier werd, is een gevoelige klap voor zijn regering. Hoewel Trudeau lof heeft geoogst met een voortvarende aanpak van de coronacrisis in Canada, heeft een schandaal rond vermeende belangenverstrengeling zijn kabinet de afgelopen maanden geschaad in de peilingen.

Waarnemers beschouwen het ontslag van Morneau als een offer om een einde te maken aan dat schandaal. Morneau ontkende dat; hij schreef zijn vertrek toe aan verschillen van mening met Trudeau over de fiscale koers van Canada om te herstellen van de coronacrisis. Hij zei zich kandidaat te zullen stellen voor het leiderschap van de OESO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling.

Beide bewindslieden waren betrokken bij een controverse rond WE Charity, een organisatie die dit voorjaar een regeringscontract kreeg om 500 tot 900 miljoen Canadese dollar (319 tot 573 miljoen euro) toe te kennen aan studenten die door de pandemie van het coronavirus moeite hebben om werk te vinden. Dat contract is sindsdien weer ingetrokken.

Korte tijd na de toekenning bleek dat de moeder, broer en vrouw van Trudeau betaald werk voor de groep hebben gedaan, voornamelijk in de vorm van toespraken, ter waarde van samen 300.000 Canadese dollar (191.000 euro). Volgens critici is er daarom sprake van belangenverstrengeling. De kwestie heeft het imago van de premier, die in 2015 aan de macht kwam met een belofte om politiek op een transparantere manier te bedrijven, geschaad. Hij heeft excuses voor de kwestie aangeboden.

Reizen naar Kenia en Ecuador

Ook Morneau bleek banden te hebben met de organisatie. Zijn familie bleek op kosten van de groep in 2017 reizen te hebben gemaakt naar Kenia en Ecuador, in strijd met ethische richtlijnen. Het kantoor van de premier zei verrast te zijn geweest door die onthullingen. Morneau heeft de kosten van de reizen, ter waarde van ruim 41.000 Canadese dollar (ruim 26.000 euro) sindsdien terugbetaald. Daarnaast werkte de dochter van Morneau voor de liefdadigheidsgroep.

Interne spanningen over het schandaal hebben volgens ingewijden de relatie tussen Trudeau en zijn minister van Financiën ernstig geschaad. Hoewel Trudeau vorige week vertrouwen uitsprak in Morneau, waren er signalen dat de positie van de minister op de tocht stond.

Eén van die signalen was dat de voormalige gouverneur van de Britse centrale bank, de Canadees Mark Carney, vorige week werd aangesteld als adviseur van Trudeau op het gebied van beleid voor economisch herstel na de coronacrisis. Carney, die de Bank of England leidde van 2013 tot dit jaar en daarvoor aan het hoofd stond van de Canadese centrale bank, wordt genoemd als mogelijke opvolger van Morneau.

Ook vicepremier Chrystia Freeland wordt getipt als mogelijke nieuwe minister van Financiën. Politieke waarnemers vinden het ongebruikelijk dat een minister van Financiën opstapt in het midden van een zware economische crisis.