Debat in Europa: subsidies als NOW zomaar verlengen?

Loonsubsidies Regelingen als de NOW hebben massawerkloosheid in Europa voorkomen. De Duitse vicekanselier wil verlenging met een jaar.

Hoelang moeten Europese overheden nog doorgaan met betalen van lonen aan werknemers in crisistijd? Daarover woedt nu in meerdere landen debat.

Afgelopen vrijdag stelde het Nederlandse Centraal Planbureau (CPB) dat de Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW) succesvol is geweest in het voorkomen van massawerkloosheid, maar óók dat de NOW verkeerde prikkels kan geven naarmate de crisis langer duurt. De NOW weerhoudt werknemers in bijvoorbeeld de horeca ervan werk te zoeken in andere sectoren, stelt het CPB. Het suggereert daarom versobering van de NOW wanneer het kabinet besluit de huidige regeling, die per oktober afloopt, te verlengen. In de aanloop naar Prinsjesdag praat het kabinet over een nieuwe ronde NOW.

In Berlijn is minister van Financiën Olaf Scholz, tevens vicekanselier, al zover. Hij wil de Duitse Kurzarbeit-regeling, vergelijkbaar met de NOW, langer beschikbaar stellen. In de krant Bild am Sonntag stelde Scholz zondag dat bedrijven die mensen in dienst houden 24 in plaats van 12 maanden aanspraak moeten kunnen maken op de loonkostensubsidie, die net als de NOW in maart werd opgetuigd. Overigens is de Duitse regeling, waarop bedrijven tot eind dit jaar een beroep kunnen doen, wat minder royaal in uitkering dan de Nederlandse. Een Duitse werknemer krijgt tussen de 60 en 87 procent doorbetaald, een Nederlandse werknemer 100 procent. Het CPB oppert 70 procent voor een nieuwe ronde NOW.

Het plan van Scholz is nog niet door de Bondsregering overgenomen. Scholz zei tegen Bild dat bedrijven en werknemers nu van de regering een „duidelijk signaal” nodig hebben. „De regering gaat samen met jullie de hele weg door de crisis (...) zodat niemand ontslagen wordt zonder dat dat nodig is”. De verlenging zal krap 10 miljard euro kosten, zei Scholz, die onlangs door het bestuur van zijn sociaal-democratische partij SPD naar voren werd geschoven als kandidaat-bondskanselier in 2021.

Bij de CDU/CSU, de coalitiepartner van de SPD, klinkt gemor. CDU/CSU-vicefractievoorzitter Carsten Linnemann stelde zondag in de Frankfurter Allgemeine Zeitung dat er „geld wordt herverdeeld” alsof het nooit opraakt. De staat kan bedrijven beter helpen met herstructureren dan hun „geld over te maken”, stelde Linnemann. Michael Hüther, voorzitter van het Institut der deutschen Wirtschaft, een denktank die door werkgevers wordt gefinancierd, stelt dat verlenging van de loonkostensubsidies „verkeerde prikkels” geeft. Bedrijven en banen die niet levensvatbaar zijn, worden kunstmatig in stand gehouden, aldus Hüther.

De Britse loonkostensubsidie (furlough) loopt, net als de Nederlandse, tot oktober. Minister van Financiën Rishi Sunak staat onder druk vanuit delen van het bedrijfsleven en vakbonden om de subsidie te verlengen. Maar de president van de Britse centrale bank, Andrew Bailey, ziet dit niet zitten. Hij waarschuwt voor het „vastpinnen” van de economie in een toestand van voor de coronapandemie.