Reportage

‘Niet op vakantie, een mondkapje op – die jongens willen een beetje lol trappen.’

Rellen Tientallen jongeren zijn aangehouden in Utrecht, waar relschoppers bewust het voorbeeld van de Schilderswijk in ‘Agga’ volgden. In Rotterdam weerhield een politiemacht geagiteerde jongeren van ongeregeldheden.

Hofplein in Rotterdam
Hofplein in Rotterdam Foto Mark Lievisse Adriaanse

„Wegwezen!”, snauwt een grijze politieagent tegen Rayyan uit Rotterdam-Noord, een knul van een jaar of dertien. „Als ik je vanavond nog eens zie, krijg je een flinke draai om je oren”, waarschuwt de agent, en de jongen loopt samen met z’n vriendjes weg. De agent stapt op zijn scooter en rijdt richting het volgende groepje.

Het is iets na achten op het Hofplein in Rotterdam en volgens een bericht dat ’s middags ineens op het onder jongeren populaire medium Snapchat is verschenen, komen er nu rellen. Na de onlusten in Den Haag en Utrecht wordt opgeroepen nu in Rotterdam „rwina te zetten” – straattaal voor rellen. Rondom het plein rijden politieauto’s, -scooters en -motoren. En er lopen groepjes jongeren, nieuwsgierig voor wat er zou komen.

Maar er komen geen rellen. Niet nu, in ieder geval. De Hofpleinfontein spuit z’n water omhoog, auto’s rijden hun rondjes en de Coolsingel is uitgestorven: het is een doodgewone zaterdagavond in Rotterdam.

De groepjes jongeren die er zijn, worden meteen door de politie ingesloten. Of nou ja, alleen de jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond. Agenten vragen hun identiteitskaarten en fouilleren ze. Het gemak en de gelatenheid waarmee de jongeren, amper ouder dan vijftien, hun benen spreiden en armen tegen een muur zetten verraadt dat ze dit vaker gebeurt.

„A mattie, raak mij niet aan”, roept één van de jongens tegen een agent.

De jongens filmen alles op Snapchat en geven er live commentaar bij. „A mattie, raak mij niet aan”, roept één van de jongens tegen een agent. „Dus omdat jullie iets vermoeden, mogen wij hier niet zijn?”, vraagt een ander aan de agent, de camera op hem gericht. Die bevestigt dat.

De achttienjarige Mustafa heeft de filmpjes gezien en staat rond half negen, als de groepjes alweer zijn verdwenen, met een vriend tegen het stadhuis op de Coolsingel. „We waren in de buurt en kwamen even kijken”, zegt hij. Volgens hem werken de filmpjes mobiliserend: „Die jongens hier hebben de filmpjes op Snapchat gezien uit Den Haag en Utrecht. En andere jongens zien nu weer hun filmpjes en denken: hee, er is wat te doen in de stad.” Met name filmpjes waarop te zien is hoe politieauto’s met vuurwerk bekogeld werden gingen zaterdag veel rond op sociale media.

Volgens Mustafa – die zijn achternaam niet wil geven – is „verveling door corona” de aanleiding voor de rellen. „Niet op vakantie, een mondkapje op, niemand wil dat. Die jongens willen een beetje lol trappen, maar ze denken niet aan de consequenties. Het is net als drinken: even leuk, maar de volgende dag heb je een kater. Maar dat weten zij nog niet.” Hij is dan ook niet van plan om mee te doen, áls er al ‘rwina gezet’ gaat worden. Hij lacht en kijkt naar de slippers aan z’n voeten: „Ik kan niet rennen, broer”.

‘Bro, isdood hier’

Niet de filmpjes, maar de politieacties hebben effect. De groepjes verdwijnen uit het straatbeeld en keren niet terug als het schemert en begint te onweren. Om tien voor half tien concludeert ene ’S S’ in een appgroep: „Bro, isdood hier [sic]. Niemand is gekomen. Iedereen gelijk controle.” Het blijft de rest van de avond rustig in Rotterdam.

In met name Utrecht gaat het zaterdagavond wel opnieuw mis, voor de tweede avond op rij. In de wijk Overvecht worden auto’s en agenten bekogeld met stenen en vuurwerk. Er worden zeker 23 jongeren aangehouden. De rellen in Utrecht volgen na oproepen om wat in ‘Agga’ (Den Haag) was gebeurd, te overtreffen. In de Schilderswijk komt het al de hele week tot confrontaties tussen jongeren en agenten. Vrijdagavond verzwakte een molotovcocktail het toch al zwakke sociale verband in de wijk, door een net opgeknapt wijkcentrum in as te leggen. Zaterdagavond bleef het rustig. Zo’n vijftig jongeren die eerder in de week zijn opgepakt, hebben een gebiedsverbod gekregen.

Een politiek doel hebben de rellen niet, een lont dat ineens ontstoken is ontbreekt – zoals dat er bij de rellen na de dood van Mitch Henriquez door politiegeweld in 2015 wel was. Het lijkt meer op een mix van verveling en nihilisme. Zo werd zaterdagmiddag een oproep op sociaal medium Telegram om in Amsterdam te gaan rellen begeleid door de tekst „het is vakantie laten we het een beetje gezellig maken aangezien we niet op vakantie kunnen”. Alsof onder de straatstenen het strand wacht.