Reportage

Na de vernedering gaat het bij FC Barcelona weer over de filosofie van Johan Cruijff

FC Barcelona De crisis is compleet bij FC Barcelona na de afstraffing door Bayern München in de Champions League. Het verval is al jaren geleden ingezet.

Aanvoerder Lionel Messi druipt af na de vernedering van FC Barcelona door Bayern München (8-2) in de kwartfinale van de Champions League, vrijdag in Lissabon.
Aanvoerder Lionel Messi druipt af na de vernedering van FC Barcelona door Bayern München (8-2) in de kwartfinale van de Champions League, vrijdag in Lissabon. Foto Manu Fernandez/ AFP

De leden van Penya Johan kennen geen twijfel. Vanuit het clubhuis van de supportersvereniging in het Catalaanse Santa Coloma de Gramenet wijzen ze na de historische nederlaag van vrijdagavond tegen Bayern München (8-2) direct de schuldigen aan. „Nadat voorzitter Josep Maria Bartomeu in 2015 de verkiezingen won, is het verval ingezet”, stelt Cruijff-adept Angel ‘Tito’ Hernández resoluut. „Barcelona ging de afgelopen jaren al pijnlijk onderuit tegen Juventus, AS Roma en Liverpool. Deze afgang staat niet op zich. Het tijdperk van Bartomeu is mislukt en voorbij.”

FC Barcelona won dit seizoen voor het eerst sinds 2008 geen enkele prijs. Maar de aanhangers van het Cruyffismo verwijten de leiding vooral dat ze van Barça een ‘koopclub’ hebben gemaakt. De afgelopen tien jaar werd 1,4 miljard euro uitgegeven aan een verouderde selectie, waarvan alleen de salarissen jaarlijks al 392 miljoen bedragen. Meer dan de helft van de basisspelers is boven de dertig jaar. „Een nieuw bestuur zou de filosofie van Cruijff weer tot leven moeten brengen en een elftal bouwen waarin plaats is voor jonge talenten als Ansu Fati en Riqui Puig ”, oordeelt Hernández, vice-voorzitter van fanclub ‘Johan’. „Dat kan met trainers als Xavi, Koeman of Jordi [Cruijff].”

De voorbije decennia was er in crisistijden bij Fútbol Club Barcelona altijd de roep om Johan Cruijff. Met zijn komst in 1973 als speler richtte het Catalaanse voetbalbolwerk zich op en veroverde voor het eerst sinds jaren de landstitel. In 1992 was hij de eerste trainer die met Barça de Europa Cup I won en in 2003 schoof de voormalige nummer 14 met onverwacht succes zijn discipel Frank Rijkaard naar voren als coach. Na het overlijden van Cruijff in 2016 is zijn geest altijd bij Camp Nou blijven rondwaren.

Net als Ajax is FC Barcelona verdeeld in kampen ‘voor’ en ‘tegen’ Cruijff. Een middenweg is er in Catalonië niet. Niet lang na de verkiezing van Sandro Rosell in 2010 leverde Cruijff zijn erevoorzitterschap van de club in. En ook met diens opvolger Bartomeu onderhield Cruijff geen warme band. Al sierde het de huidige voorzitter dat hij een stadion op het trainingscomplex naar de Nederlander vernoemde en een standbeeld van hem voor Camp Nou plaatste. „Dat is alleen van symbolische waarde”, verzucht Hernández. „Voor de rest is zijn erfenis verkwanseld.”

Gedeclasseerd

Oud-speler Juan Manuel Asensi wist niet wat hij zag toen FC Barcelona in de kwartfinales van de Champions League werd gedeclasseerd door de Duitse kampioen. „Ik heb als voetballer heel veel meegemaakt, maar wij lieten ons nooit zó beestachtig afslachten”, vertelt de voormalige aanvaller, die van 1970 tot 1981 bij FC Barcelona speelde. „Johan bracht ons het geloof in eigen kunnen bij. Een gevoel voor eigenwaarde. Je gooide nooit de handdoek. Hoe groot de achterstand ook was. Dat de huidige spelersgroep dit heeft laten gebeuren, betekent dat het grondig mis is. De club is op alle fronten aan vernieuwing toe.”

Asensi, aanvoerder van het elftal dat in 1974 Real Madrid in het Santiago Bernabéu met 5-0 te kijk zette, heeft de neergang van de club vanuit zijn woonplaats Alicante gevolgd. „Je kunt wel over de filosofie van Cruijff willen praten, maar daar moet je wel het spelersmateriaal voor hebben. En daar schiet het tekort”, zegt Asensi. „Het Barcelona van Pep Guardiola [trainer van 2008 tot 2012] kende met Messi, Xavi en Iniesta een fantastisch middenveld. Ze wisten aantrekkelijk spel aan resultaat te koppelen. De club is er niet in geslaagd goede vervangers voor Xavi en Iniesta te vinden. En ze hadden veel eerder na moeten denken over een waardige opvolger van Messi. De druk op zijn schouders is veel te groot geworden.”

Asensi kan zich wel vinden in de uitlatingen van Gerard Piqué, die na afloop van het duel met Bayern liet weten zich te schamen en opriep tot veranderingen. „Dit is onaanvaardbaar. Niemand is onvervangbaar en ik ben de eerste om te gaan als het moet”, aldus de 33-jarige verdediger. Dat er maatregelen zullen volgen staat vast. Het bestuur van Bartomeu komt op maandag in een vergadering bijeen en zal hoogstwaarschijnlijk trainer Quique Setién ontslaan. En technisch directeur Éric Abidal moet eveneens vrezen voor zijn baan. De kans dat het bestuur de eer aan zichzelf houdt lijkt klein.

Pochettino als tussenoplossing?

Bartomeu zou met het mogelijk aanstellen van de Argentijnse trainer Mauricio Pochettino willen kiezen voor een tussenoplossing. Zolang Lionel Messi zijn in 2021 aflopende contract niet verlengt, zal het onrustig blijven bij FC Barcelona. De toekomst van de sterspeler is onlosmakelijk verbonden met die van de club. Welke kant FC Barcelona echt op gaat, wordt pas volgend jaar bepaald als er verkiezingen voor het voorzitterschap op het programma staan. Bij die strijd zal de filosofie van Cruijff ongetwijfeld weer een rol gaan spelen.

David Carabén Van der Meer, wiens vader Armand Carabén aan de basis stond van de komst van Cruijff in 1973, maakte in Barcelona verschillende episodes van El Flaco van nabij mee. Volgens hem is het lot van de club in handen van de socios. „Zíj zijn verantwoordelijk voor de aanstelling van het bestuur. Terwijl iedereen aan kon zien komen dat ze er een rommeltje van zouden maken”, zegt Carabén. Hij is nog altijd bevriend met Jordi Cruijff, met wie hij samen opgroeide. De zoon van de clublegende zou in het verleden al twee keer een aanbod hebben afwezen. Carabén ziet in zijn generatiegenoot wel het gezicht van een nieuw Barcelona. „Maar Jordi zou alleen naar FC Barcelona moeten komen als hij zonder enige aarzeling de filosofie van zijn vader kan verdedigen. Anders heeft het geen zin.”