Planbureau: loonsubsidie NOW werkt goed

CPB Zonder steun aan werkgevers die omzetverlies lijden door de coronacrisis, was de economische schade veel groter geweest. Dat zegt het Centraal Planbureau.

Leegloop bij een cateraar in Amersfoort. Veel bedrijven in de cateringsector verloren werk door de coronacrisis.
Leegloop bij een cateraar in Amersfoort. Veel bedrijven in de cateringsector verloren werk door de coronacrisis. Foto Olaf Kraak/ANP

Op ongekende schaal subsidieert het kabinet de loonkosten van werknemers sinds het uitbreken van de coronacrisis. En dat heeft aanzienlijke voordelen voor de economie opgeleverd.

Die conclusie trekken de economen van het Centraal Planbureau (CPB) na bestudering van de effecten van de zogeheten NOW-regeling die het kabinet half maart instelde. Doel ervan is bedrijven en werknemers te helpen de klap van de lockdown en het coronavirus op te vangen.

Het Planbureau somt een trits voordelen op van de subsidieregeling, die maximaal 90 procent van de loonkosten vergoedt van bedrijven die hun omzet als gevolg van het coronavirus met meer dan 20 procent zagen dalen.

De NOW-regeling kreeg de afgelopen maanden kritiek omdat bedrijven als bijvoorbeeld reiswebsite Booking.com die in de maanden maart, april, mei subsidie kregen, nu veel mensen ontslaan.

De Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW) kent op korte termijn juist aanzienlijke voordelen, volgens het CPB. De werkloosheid steeg wel sterk, maar „relatief beperkt, ondanks een historische krimp in de productie”. Zonder de NOW hadden bedrijven veel meer mensen ontslagen én waren er meer bedrijven failliet gegaan, stelt het CPB. Dat had weer kunnen leiden tot problemen bij banken; failliete bedrijven betalen hun leningen niet af.

Consumptie gestut

Dat de werkloosheid niet sterk steeg, heeft ook weer voordelen. Het voorkomt een hardere daling van de consumptie; mensen die werkloos raken gaan er in inkomen fors op achteruit. „Dit leidt dan tot minder uitgaven wat wederom kan leiden tot nieuwe ontslagen”, aldus het CPB. De economische klap was, kortom, veel groter geweest zonder de NOW.

Een grotere ontslaggolf kan bovendien tot permanente schade leiden: vaak hebben werknemers bedrijfsspecifieke kennis opgebouwd die verloren gaat. Als ze langer werkloos raken, kunnen werknemers ook nog algemene vaardigheden verliezen, waardoor ze minder snel een baan vinden.

Inmiddels is de NOW-regeling tot oktober verlengd én aangepast. Werkgevers maken daar tot nu toe veel minder gebruik van. Kregen er 139.000 in de eerste drie maanden ruim 7,9 miljard euro uitbetaald, onder het nieuwe regime waren het er tot nu toe ruim 35.000, die samen 1,3 miljard ontvingen. Die daling komt vooral doordat bedrijven de regeling minder nodig hebben: het gaat beter met de omzet.

Veel Europese landen hebben een vergelijkbare regeling ingevoerd, maar de Nederlandse subsidie is relatief royaal. Alleen in Denemarken krijgen werknemers ook 100 procent van hun loon doorbetaald, terwijl ze (deels) niet werken. In Duitsland ontvangen werknemers 60 procent van hun loon, in Frankrijk 70 en in het Verenigd Koninkrijk 74. Werkgevers betalen in Nederland een deel van die loondoorbetaling: 10 procent.

Waarschuwing

Het CPB heeft wel een waarschuwing voor het kabinet. Dat wil de komende weken in aanloop naar Prinsjesdag besluiten over een nieuw steunpakket, dat in oktober moet ingaan. De NOW-regeling wordt minder effectief, stelt het Planbureau, als de economische schok lang duurt, en de beperkingen aanhouden voor bedrijfstakken als horeca, evenementenbranche en de reissector. Dan houdt de subsidie werknemers tegen nieuw werk te zoeken in andere sectoren. Hoe langer de crisis duurt, des te belangrijker het wordt werknemers te stimuleren ander werk te zoeken. Dat kan door ze daarbij te helpen als overheid, maar ook door niet meer het volledige loon door te betalen. Het CPB oppert 70 procent, vergelijkbaar met de hoogte van de werkloosheidsuitkering WW.