Amerikaanse verkiezingen: geen joelende menigte of applaus

Virtueel campagnevoeren Nu grote bijeenkomsten wegens corona niet mogelijk zijn, moeten Biden en Trump kiezers virtueel voor zich zien te winnen.

De Democratische presidentskandidaat Joe Biden woensdag met zijn running mate Kamala Harris in de gymzaal van een school in zijn woonplaats Wilmington, in de staat Delaware.
De Democratische presidentskandidaat Joe Biden woensdag met zijn running mate Kamala Harris in de gymzaal van een school in zijn woonplaats Wilmington, in de staat Delaware. Foto Carolyn Kaster/AP

Er was geen joelende menigte, er klonk geen denderende muziek. En na verbale aanvallen op de Amerikaanse president Donald Trump, die tijdens een normale campagne luid applaus zouden opwekken, bleef het muisstil. Het eerste gezamenlijke optreden van de Democratische presidentskandidaat Joe Biden en zijn running mate, senator Kamala Harris, was deze week een uitzonderlijk ingetogen aangelegenheid voor een langverwacht campagnemoment.

Lees ook: Trump betwist burgerschap Kamala Harris, zoals hij eerder deed bij Obama

Biden presenteerde zijn keuze in de gymzaal van een school in zijn woonplaats Wilmington, in de staat Delaware. Om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, waren er alleen journalisten bij. Harris kwam na haar introductie naar voren zonder het gejuich van aanhangers die normaal bij zo’n evenement aanwezig zijn. Niemand scandeerde haar naam. „Amerika snakt naar nieuw leiderschap”, zei de 55-jarige jurist uit Californië, die als voormalige aanklager kiezers nu moet overtuigen van de zaak tegen de regering-Trump. Die is volgens haar „overduidelijk”.

Met de selectie van Harris als running mate is de Democratische campagne om het Witte Huis op 3 november te heroveren in een stroomversnelling gekomen. In de aanloop naar de Democratische partijconventie, die komende week wordt gehouden in Milwaukee, in de staat Wisconsin, moet haar toevoeging aan het Democratische ticket de achterban van de partij oppeppen voor de verkiezingscampagne.

Dat lijkt gelukt. Volgens een peiling van Reuters en Ipsos steunt bijna 90 procent van Democraten de historische selectie van Harris. Als eerste vrouw met een Afro-Amerikaanse en een Indo-Amerikaanse achtergrond die door een grote partij wordt voorgedragen als kandidaat-vicepresident, zal ze naar verwachting onder meer minderheden en jongere kiezers aanspreken – en andere kiezers die begaan zijn met het landelijke antiracismedebat dat sinds mei is opgelaaid na de dood van George Floyd in Minneapolis. In de 24 uur na de bekendmaking van de keuze zamelde de campagne van Biden 26 miljoen dollar in – een verdubbeling van zijn vorige record, wat aangeeft dat de keuze goed is gevallen.

Nieuwe ster

Trump viel Harris, de nieuwe ster van de Democratische campagne, dan ook direct hard aan. Hij noemde haar „de gemeenste senator”, vanwege haar kritische ondervragingen in de Senaat van ministers en rechters die hij heeft benoemd. Een seksistische tactiek, zeggen critici: gemeen (‘nasty’) is een term die Trump vaker gebruikt voor vrouwelijke tegenstanders. Bovendien aarzelde de president niet om direct een racistische leugen op te stoken dat Harris niet in aanmerking zou komen voor het vicepresidentschap omdat haar burgerschap twijfelachtig zou zijn. Onterecht: ze werd in 1964 geboren in Oakland, Californië, waar haar ouders studeerden - haar vader kwam uit Jamaica, haar moeder uit India. Trump begon zijn politieke carrière door soortgelijke leugens te verspreiden over president Barack Obama - het zogenoemde birtherism.

Lees ook: Harris: scherp debater, planmatige carrière

Bovenal wordt campagne voeren voor Biden en Harris echter bemoeilijkt door de coronapandemie. Die raast in de VS bijna onverminderd voort (er zijn 5,2 miljoen gevallen van Covid-19 vastgesteld; ruim 167.000 mensen zijn er aan de ziekte overleden). De Democraten maken er een punt van dat ze de aanbevelingen van medici volgen, waaronder social distancing en het dragen van mondkapjes. Grote bijeenkomsten worden vermeden. De 77-jarige Biden, die wegens zijn hoge leeftijd in een corona-risicogroep valt, zal de richtlijnen blijven volgen. Ook Harris zal naar verwachting overwegend virtueel campagne voeren. Ze gaan niet naar Milwaukee, maar houden hun conventietoespraken vanuit een evenementencentrum in Wilmington.

De ongebruikelijke campagne frustreert de oud-vicepresident, een politicus van de oude stempel die graag onder de mensen komt en aanhangers de hand schudt, op de schouders klopt of omhelst. Als kandidaat moet hij het vooral hebben van zijn empathie en common touch. Sinds maart zit Biden echter in relatieve afzondering in zijn woning in Delaware, waar die kwaliteiten niet tot hun recht komen. Daarvandaan voert hij campagne via sociale media, zoommeetings en media-interviews. In het huis waar hij al decennialang woont is een ruimte met een tv-verbinding van hoge kwaliteit opgezet. Die levert echter veel minder zichtbaarheid op dan Trump als president krijgt.

De noodgedwongen afwezigheid van Biden op het campagnepad is door tegenstanders aangegrepen om hem af te schilderen als een verwarde oude man die eenzaam in zijn kelder verstopt zit. In een attack ad van de Trump-campagne lijkt Biden alleen op de vloer te zitten. De beelden blijken bewerkt om isolatie te benadrukken. Ondertussen kan ook Trump minder van zijn geliefde rallies houden.

Met Harris als partner moet de campagne van Biden nu overgaan tot de aanval, na een maandenlange relatief passieve aanpak. De Democraten hopen dat een sobere nadruk op hun standpunten over de pandemie, de economische crisis en het racismedebat hun daarbij over de streep zal trekken, zonder het spektakel van de gebruikelijke campagnerallies.