Vraagtekens bij declaraties Henk Krol bij 50Plus

Declaraties Voor diens vertrek zocht 50Plus opheldering over declaraties van partijleider Henk Krol. Die kwam niet.

Henk Krol beschouwt de kwestie rond declaraties bij 50Plus als afgesloten.
Henk Krol beschouwt de kwestie rond declaraties bij 50Plus als afgesloten. Foto David van Dam

Een partij stroopwafels ter waarde van 43 euro. Een advocatenrekening van 758 euro. Kilometerdeclaraties voor privétripjes. En relatiegeschenken ter waarde van 113,80 euro: voormalig fractievoorzitter van 50Plus Henk Krol kreeg afgelopen maart, vlak voor zijn vertrek bij die partij, een merkwaardige lijst met declaraties van het partijbestuur gepresenteerd. En vragen over het waaróm van die declaraties bij de partij. En over de rechtmatigheid ervan.

Die maart gingen bij partijsecretaris Robert Gielisse alarmbellen af. Om een declaratie van niets: reiskosten van 129,66 euro, waaronder een privérit van 46,77 euro. Krol had dat bedrag ingediend als een schenking aan de partij. Een declaratie als donatie opgeven is mogelijk, wist Gielisse, omdat 50Plus een zogeheten ANBI-status heeft (algemeen nut beogende instelling). Alleen, dan mag de declaratie niet óók worden uitbetaald. Deze ‘ANBI-constructie’ is gunstig voor de gever: giften zijn fiscaal aftrekbaar.

De gever moet dan wel kunnen aantonen dat de gift de partij daadwerkelijk ten goede komt, hield Gielisse zijn collega’s in het bestuur voor. Dat was hier niet het geval: het waren privékosten, terwijl Krol als Tweede Kamerlid al een reiskostenvergoeding kreeg. Was het wel ethisch, zelfs als het juridisch kon, vroeg Gielisse zich af.

Krol werd om opheldering gevraagd. Zijn antwoord vond het bestuur verontrustend: zo declareerde hij al jaren. Met, volgens hem, instemming van het partijbestuur in 2013. „Mijn onkosten worden niet uitbetaald”, mailde hij, „maar wel geadministreerd in verband met de belastingen. Het kost de partij dus geen cent.”

Het partijbestuur besloot de zaak verder uit te zoeken, en schreef er in maart een interne notitie over: Onkostenvergoedingen, declaraties en afdrachten fractievoorzitter, in het bezit van NRC. Volgens dat stuk was Krols verklaring voor zijn declaratiegedrag dat het een manier was om zijn fractievoorzittersvergoeding te verhogen.

In de notitie werd ook een poging gedaan om te inventariseren hoevéél Krol in de jaren ervoor bij de partij had gedeclareerd. Sinds zijn aantreden bij 50Plus in 2012 declareerde hij tal van facturen, soms met de aantekening ‘betaald’, andere keren met de vermelding ‘donatie’, blijkt uit een aantal declaraties, in bezit van NRC. Er waren maanden dat het om tientallen euro’s ging, in andere ging het om honderden euro’s. En er waren maanden waar dat voor het partijbestuur niet meer te achterhalen was, omdat in het partij-archief stukken ontbraken, volgens de notitie.

Volgens toenmalig partijvoorzitter Geert Dales ging het, voor zover te achterhalen, om bedragen van 500 tot 1.000 euro per jaar en betroffen de declaraties vooral reiskostenvergoedingen en financiële compensatie voor campagnekosten, zegt hij desgevraagd. En ging het deels ook om declaraties voor kosten waar Krol elders al een vergoeding voor kreeg. „Bij een deel van de declaraties kunnen vraagtekens gezet worden over de declarabiliteit”, aldus de notitie. „Van andere posten staat vast dat die nooit vergoed hadden mogen worden.” Voor hoeveel declaraties dat gold, staat er niet.

Voor het partijbestuur bleef de vraag nog open of die ANBI-constructie van Krol door de beugel kon. Daarvoor werd Douwe Jan Elzinga, hoogleraar staatsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, als extern expert ingehuurd. Hij deed geen eigen onderzoek, maar baseerde zich op de notitie van het partijbestuur. Die ANBI-constructie is onder strenge voorwaarden toelaatbaar, luidde zijn advies. Maar dan moeten de criteria vooraf duidelijk zijn, de kosten daadwerkelijk gemaakt zijn én moet de controle op rechtmatigheid op orde zijn.

Elzinga betwijfelt in zijn advies of dat bij Krol allemaal het geval is. Waardoor volgens Elzinga al snel een beeld ontstaat van „heimelijkheid, dubbele declaraties en kwetsbaarheden die een Tweede Kamerlid zich niet kan veroorloven”, schrijft hij.

In maart wilde 50Plus de zaak afdoen. Onder strikte voorwaarden, aldus de notitie. Krol moest schoon schip maken en alle wel uitbetaalde declaraties terugbetalen. Bovendien moest hij zijn belastingaangiftes vanaf 2015 corrigeren: het bestuur wilde dat de geboekte donaties aan de partij vanaf dat jaar werden geschrapt.

Dat was ook in lijn met Elzinga’s advies: Krol moest duidelijk maken met wie hij indertijd die declaratieafspraken had gemaakt, hoe vaak hij er gebruik van had gemaakt en of al die declaraties rechtmatig waren. Ging het om een enkel geval, dan kon alles met een persbericht worden afgedaan. Zo niet, dan hadden Krol én de partij een „serieus politiek probleem”.

‘Hartelijk om gelachen’

Van zo’n persbericht is het nooit gekomen. Dales vertrok in april bij 50Plus en zegt dat de zaak toen niet was afgerond. Huidig voorzitter Jan Nagel zegt, net als de recent aangetreden penningmeester Henk van Elst, niets van het dossier te weten.

Volgens Henk Krol is daar een goede reden voor: er was niets aan de hand. Hij herhaalt tegen NRC dat hij bij aantreden toestemming voor de ANBI-constructie kreeg. Van wie? Dat weet hij niet meer. Hij zegt verder mondjesmaat op deze manier gedeclareerd te hebben en inmiddels 40 euro te hebben teruggestort aan de partij.

Het blijft onduidelijk of Krol declaraties die hij vergoed heeft gekregen ook heeft opgegeven als donatie.

Lees ook: Krol laat 50Plus ontredderd achter

Overleg met de Belastingdienst heeft volgens Krol uitgewezen dat daar niets fout is gegaan. Hij heeft er bovendien over gesproken met de integriteitsfunctionaris van de Tweede Kamer, zegt hij. „Ik heb nooit ook maar één privéreis gedeclareerd.”

Achteraf bleek er volgens Krol ook niets aan de hand. „We hebben er nog hartelijk om gelachen.” Dales ziet dat niet zo: „Het was niet afgehandeld en we hebben er zeker niet om gelachen.”

Krol, die in zijn periode als 50Plusfractievoorzitter meermaals in opspraak kwam en daarom in 2013 tijdelijk terugtrad als partijleider, beschouwt het declaratiedossier als gesloten. Maar inmiddels zingt de notitie rond in de partij, volgens Krol na een inbraak ontvreemd uit zijn fractiekamer. Krol vertrok in mei bij 50Plus en is inmiddels beoogd lijsttrekker van een nieuwe partij die hij heeft opgericht: de Partij voor de Toekomst.