Opinie

Elf hoogleraren: persconferenties geven is niet meer genoeg

Corona De overheid moet beter communiceren wat de coronamaatregelen zijn, om mensen te helpen de risico’s beter in te schatten, betogen .
Premier Mark Rutte (VVD) en minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid (CDA) gaven 6 augustus een persconferentie over het toegenomen aantal coronabesmettingen.
Premier Mark Rutte (VVD) en minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid (CDA) gaven 6 augustus een persconferentie over het toegenomen aantal coronabesmettingen. Foto David van Dam

Het draagvlak voor voldoende afstand houden lijkt de laatste weken af te kalven. Ook is er onduidelijkheid ontstaan over het nut van het gebruik van mondkapjes. Wij roepen de overheid daarom op duidelijker te communiceren, om burgers te helpen zich aan de gedragsmaatregelen te houden.

Om de verspreiding van het virus een halt toe te roepen, moeten burgers zich op een bepaalde manier gedragen, anders dan ze gewend zijn. Inzichten uit de gedrags- en communicatiewetenschappen spelen daarom een belangrijke rol in het creëren en behouden van het draagvlak daarvoor.

Er is verwarring omdat verschillende wetenschappers elkaar tegen lijken te spreken als ze het hebben over bewijs voor effectiviteit van mondkapjes. Er is inderdaad geen gerandomiseerd onderzoek dat het positieve of negatieve effect van mondkapjes in de praktijk aantoont. Maar de afwezigheid van dergelijk onderzoek betekent niet dat er bewijs is dat mondkapjes in het geheel niet werken. En er is daarnaast ook geen gerandomiseerd onderzoek waaruit onomstotelijk blijkt dat 1,5 meter afstand houden effectief is.

Er is voldoende ander bewijs dat het gebruik van mondkapjes, net als afstand houden, een intelligente maatregel is. Elke bijdrage om de overdracht van het virus te verkleinen is meegenomen. Dit standpunt wordt uitgedragen door de WHO en landen om ons heen. Voor burgers is het dan ook moeilijk te volgen waarom Nederland zo’n eigenwijs standpunt blijft volhouden. Dat is niet logisch en niet evidence-based (er is immers juist een gebrek aan bewijs). Heldere communicatie wordt dan erg lastig.

Bij de ingang van een park of op een lichtbord boven de snelweg mensen erop wijzen dat ze drukke plekken moeten mijden, volstaat niet

Bij de communicatie over de coronamaatregelen is nu de eigen verantwoordelijkheid en het gezonde verstand van burgers het uitgangspunt. Dat is goed. De meeste burgers, ook jongeren, willen best voorzichtig zijn. Het draagvlak is nog behoorlijk groot. Maar mensen maken zelf een inschatting van de risico’s, en helaas hebben zij niet altijd de juiste informatie daarvoor. Het gevolg is dat mensen in sommige situaties ten onrechte denken ‘dat het wel kan’.

Waren de beelden van overvolle IC’s en doodzieke patiënten in het begin van de pandemie voldoende om de ernst van het gevaar over te brengen, in de huidige fase is meer nodig. Geef daarom concrete informatie die mensen helpt om de risico’s goed in te schatten en om het gewenste gedrag te vertonen.

Alleen via persconferenties vertellen wat de regels zijn om een tweede golf te voorkomen, is niet meer voldoende. Hoog tijd dus dat de overheid ervoor zorgt dat burgers op een goede manier de juiste informatie krijgen om hun verantwoordelijkheid te kunnen nemen. Om deze boodschap helder over te brengen is, net als bij reclame, veelvuldige herhaling essentieel. Het volstaat niet om bij de ingang van een park of op een lichtbord boven de snelweg mensen erop te wijzen dat ze drukke plekken moeten mijden. Kies voor media, waarmee je alle doelgroepen, ook jongeren, kunt bereiken.

Burgers oproepen om hun verantwoordelijkheid te nemen en solidair te zijn is goed, maar daar hoort wel bij dat de overheid zelf het voortouw neemt in goede communicatie van helder beleid.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.