Wit-Russen staan tegenover een muur van agenten

Buitensporig geweld De oproerpolitie reageert keihard op de betogingen in de Wit-Russische steden. Ook omstanders worden aangepakt.

In Minsk, de hoofdstad van Wit-Rusland, wordt al dagenlang geprotesteerd. De oproerpolitie slaan de betogingen met harde hand neer.
In Minsk, de hoofdstad van Wit-Rusland, wordt al dagenlang geprotesteerd. De oproerpolitie slaan de betogingen met harde hand neer. Foto AP

Drie nachten op rij van keiharde politieacties tegen betogers in Wit-Rusland leveren een vloed van schokkende videobeelden op. Elke avond dat burgers sinds de bekendmaking van de officiële uitslag van de presidentsverkiezingen van zondag de straat opgaan, staan zij tegenover een muur van het staatsveiligheidsapparaat, bemand door de Wit-Russische oproerpolitie OMON, aangevuld met binnenlandse veiligheidstroepen. Zij slaan de betogingen met harde hand neer.

Hoewel het internet grotendeels is geblokkeerd, weten de demonstranten via sociale media – voornamelijk via de goedbeveiligde berichtendienst Telegram – beelden van het nachtelijke geweld naar buiten te brengen. Daarop is te zien hoe waterkanonnen en grote hoeveelheden traangas- en flitsgranaten worden ingezet. Die middelen gelden als niet-dodelijk, maar kunnen toch veel letsel toebrengen.

De door de zogeheten flash-bangs veroorzaakte knallen en lichtflitsen zijn op de beelden duidelijk te herkennen. Veel betogers zijn ook geraakt door rondvliegende scherven van de projectielen. Sommigen van hen zijn er slecht aan toe. Inmiddels is de verkoop van vuurwerk, dat de betogers op hun beurt naar de politie gooiden, verboden.

Met scherp geschoten

Het geweld lijkt ook te escaleren. Woensdag liet het ministerie van Binnenlandse Zaken weten dat de politie met scherp heeft geschoten op demonstranten in Brest, de eerste keer dat dodelijk geweld is ingezet. Volgens de officiële verklaring wilden de „agressieve” betogers in de stad aan de Poolse grens niet wijken toen er waarschuwingsschoten werden gelost. Één persoon zou hierbij gewond zijn geraakt.

In de hoofdstad Minsk werd vanaf maandag ook met rubberkogels geschoten – grote, oranje projectielen. Blijkens de vele foto’s die naar buiten kwamen veroorzaken deze hevige bloeduitstortingen op de borst, rug, en armen en benen van mensen die erdoor zijn getroffen.

De filmpjes laten ook zien dat agenten individuele demonstranten of kleine groepjes burgers fysiek te lijf gaan. De demonstranten worden – soms door meerdere agenten tegelijk – geslagen en geschopt, ook op het hoofd, en weggesleept of in arrestantenbusjes gezet. Ook automobilisten die hun sympathie voor de betogingen uiten, bijvoorbeeld door luid toeterend te passeren, moeten het ontgelden: de ruiten van hun auto’s worden ingeslagen.

In de nacht van dinsdag op woensdag meldden Wit-Russische en internationale journalisten dat zij waren belaagd door de veiligheidstroepen terwijl zij verslag deden van de demonstraties.

Geweld treft iedereen

Vrouwen, jongeren, passanten: het geweld kan iedereen treffen. In een video die woensdag op Twitter werd gezet, is te zien hoe burgers in het noordwestelijke dorp Lebedevo, die op weg zijn naar een gemeentekantoor om een klacht in te dienen over de verkiezingen, worden tegengehouden door de OMON. Op klaarlichte dag, in een rustige straat, worden ze hardhandig tegen de grond gewerkt door in het zwart geklede agenten. Het acroniem van de ordepolitie is in gele letters leesbaar op hun rug. Op één van de mensen, die al op het asfalt ligt, wordt ingebeukt met een knuppel.

In de afgelopen dagen zijn zeker zesduizend demonstranten opgepakt, zo liet het ministerie van Binnenlandse Zaken woensdagochtend weten. Volgens persbureau AP en de organisatie Reporters Without Borders zitten tientallen journalisten vast.

De regering van president Loekasjenko pleegt het geweld openlijk. Op de staatstelevisie werden vrijdag beelden getoond van zes jonge betogers die er uitgeput en afgeranseld uitzagen, met hun handen gekneveld achter hun rug. Een vervormde stem vroeg of ze verder gaan met de „revolutie”. Eén voor één schudden ze nee.

Deze grove reactie van het overheidsapparaat lijkt de demonstranten nog niet te hebben afgeschrikt. Woensdag gingen overdag honderden burgers, onder wie veel vrouwen, in Minsk de straat op om een ‘menselijke keten’ te vormen. „Je kunt mensen niet dwingen je aardig te vinden”, luidde de tekst op een van hun spandoeken. Vooralsnog lijken de ordetroepen echter niet van ophouden te weten. Wat hen betreft hebben de burgers van Wit-Rusland de verkiezingsuitslag te accepteren.