‘Test werknemer die terugkeert uit risicogebied’

Voorstel werkgevers Werkgeversorganisaties dringen aan op een verplichte test voor werknemers die terugkeren uit risicogebieden. Vakbond FNV ziet niets in het voorstel.

Medewerkers van de GGD ondervragen reizigers op luchthaven Schiphol.
Medewerkers van de GGD ondervragen reizigers op luchthaven Schiphol. Foto Evert Elzinga/ANP

Werknemers die in contact zijn geweest met een Covid-19-patiënt of terugkomen uit een risicogebied, zouden volgens VNO-NCW en MKB-Nederland verplicht moeten worden getest. De werkgeversorganisaties lieten dat woensdag weten, in een reactie op het voorstel van minister De Jonge (VWS, CDA) om thuisquarantaine en bron- en contactonderzoek voor deze groepen verplicht te stellen. VNO-NCW en MKB-Nederland zien liever dat mensen worden getest. Want niet ziek, betekent geen noodzaak tot thuiszitten, stellen zij. En dat scheelt een hoop werkgeverskosten, wanneer werknemers niet kunnen thuiswerken.

Lees ook: GGD’s doen veel minder dan ze hebben beloofd

De grote angst van werkgevers is dat het verzuim van werknemers met een verplichte thuisquarantaine flink oploopt, terwijl hun loon moet worden doorbetaald. Als het aan de twee werkgeversorganisaties ligt, wordt daarom in de nieuwe noodwet opgenomen dat werkgevers werknemers naar hun gezondheidstoestand of vakantiebestemming mogen vragen, om ze vervolgens te kunnen verplichten zich te laten testen bij de GGD.

Arbeidsrecht

De vraag is in hoeverre zoiets juridisch standhoudt. Binnen het arbeidsrecht geldt dat werknemers medische informatie nooit met hun werkgever hoeven te delen – ook niet als die daarnaar vraagt. Zit iemand ziek thuis, dan is het aan de bedrijfsarts om te bepalen in hoeverre iemand zijn of haar werk nog kan uitvoeren en waarom dat zo is.

Ook de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is duidelijk: werkgevers mogen geen medische gegevens van hun personeel verwerken. Ze mogen dus ook niet vragen naar hun gezondheid, geen tests afnemen en al helemaal geen reden van ziekmelding bijhouden.

Werkgevers vrezen kosten als werknemers in quarantaine moeten. Daarbij, niet ziek betekent niet thuis zitten .

Maar een bedrijfsarts mag zoiets wél aan een werknemer vragen. En een bedrijfsarts mag volgens de AVG ook een coronatest bij werknemers afnemen – mits de uitkomst maar nergens wordt geregistreerd en alleen met de werknemer wordt gedeeld.

Barend Barentsen, hoogleraar sociaal recht aan de Universiteit Leiden, ziet daarom niet in waarom een door de werkgever verplichte coronatest niet in een noodwet zou kunnen worden opgenomen. „Privacy-beperkingen of -schendingen van werknemers zijn strikt wettelijk genomen heel lastig”, zegt hij. „Maar dan is er ook nog de volksgezondheid en de plicht die je als werkgever hebt om andere collega’s een veilige werkplek te bieden. Dat lijken mij forse rechtvaardigheidsgronden voor een noodwet. Soms zijn er gewoon hogere belangen.”

Bovendien kan een bedrijfsarts zo’n test dus heel discreet afhandelen, zegt Barentsen, zelfs al binnen de huidige regels. „Het hoeft niet zo te zijn dat een collega een wattenstaafje in iemands wang kan duwen, om een werknemer vervolgens met pek en veren naar huis te sturen.” Een bedrijfsarts kan ook degene zijn die bepaalt of thuisquarantaine nodig is, of niet.

Pascal Besselink, arbeidsrechtjurist bij juridisch dienstverlener DAS, stelt zelfs dat het vragen naar een vakantiebestemming nú al kan. Als werkgever heb je ook een zorgplicht tegenover de rest van het personeel, zegt hij. „Daarom lijkt het mij gerechtvaardigd te vragen naar welk gebied iemand afreist. Is dat een risicogebied, dan vormt iemand logischerwijs ook een risico voor andere werknemers.”

FNV: recht op privacy

Vakbond FNV laat weten het niet eens te zijn met het voorstel van VNO-NCW en MKB-Nederland om werknemers te verplichten tot een test. „In de grondwet is het recht op privacy en lichamelijke integriteit vastgelegd”, stelt een woordvoerder. „Werkgevers zijn nu bang dat veel mensen straks thuiszitten die mogelijk niks hebben. Maar een test kan niet aan een werknemer worden opgelegd.” Ook wijst de vakbond erop dat ongeveer de helft van de werknemers de mogelijkheid heeft om thuis te werken, dus dat een quarantaine in dat geval geen gevolgen heeft voor het werk.

Daarbij benadrukt de vakbond dat een test een momentopname is. Verschijnselen kunnen zich ook later nog openbaren, aldus FNV.