Recensie

Recensie Beeldende kunst

De schoonheid van een blanco platenhoes

Tentoonstelling Met ongeveer tweehonderd werken van vijfendertig makers is in de Kunsthal in Rotterdam een mooi overzicht te zien van de kruisbestuiving tussen muziek en beeldende kunst.

De installatie ‘We Buy White Albums’ (2013-2019) van Rutherford Chang.
De installatie ‘We Buy White Albums’ (2013-2019) van Rutherford Chang. Foto Henning Rogge/Deichtorhallen Hamburg

De Kunsthal in Rotterdam presenteert met Black Album / White Cube: A Journey into Art and Music een tentoonstelling die erin slaagt om méér te tonen dan enkel beeldende kunst over muziek of muziek over beeldende kunst. Gastcurator Max Dax – een bekende Duitse muziekjournalist – laat succesvol zien hoe beide genres elkaar kunnen verrijken.

De titel van de tentoonstelling refereert naar het officieel naamloze album van Prince uit 1987, dat bekend is komen te staan als The Black Album. De rockster besloot op het allerlaatste moment deze plaat toch niet uit te brengen waarop alle reeds geperste albums werden vernietigd. De enige originele exemplaren die het overleefd hebben, zijn de platen die al naar de wereldwijde pers waren verzonden. „Een massaproduct dat een uniek kunstwerk is geworden en plots een plek in het museum verdient”, aldus de zaaltekst in de expositie.

Foto Henning Rogge

Een ander album in de Kunsthal dat de overstap naar de ‘white cube’ heeft gemaakt, is The White Album van The Beatles. Rutherford Changs installatie We Buy White Albums is een nagebouwde platenzaak waar de bezoeker kan rondneuzen tussen meer dan 2.620 exemplaren die de kunstenaar sinds 2007 heeft verzameld. Chang ziet schoonheid in de minimale verschillen die zijn ontstaan door slijtage in de groeven en persoonlijke krabbels op de hoezen.

De echte kruisbestuiving tussen beeldende kunst en muziek wordt in de Kunsthal bereikt door de selectie van kunstenaars, die veelal in beide werelden opereren. Zo is er rauw fotografisch werk te zien van Sven Marquardt, die als suppoost van de wereldberoemde Berlijnse nachtclub Berghain zijn collega’s vastlegde. Beeldend kunstenaars Rosemarie Trockel en Thea Djordjadze komen uit weer een hele andere hoek: zij maken als duo kunst op blanco platenhoezen.

Lees ook over Arthur Jafa in: Kunst in tijden van nepnieuws

In de video Watch the K Foundation Burn a Million Quid is te zien hoe muzikanten Jimmy Cauty en Bill Drummond in 1994 een miljoen Britse ponden verbrandden – geld dat zij met hun muziek verdiend hadden. Ze noemden deze actie een performance en doopten hun band om tot kunstcollectief. Net als Radenko Milak, Wolfgang Tillmans en Cyprien Gaillard hebben al deze kunstenaars in de tentoonstelling hun eigen unieke verhouding tot de samenkomst van muziek en kunst. Dit zorgt voor een gevarieerde samenstelling.

De popgeschiedenis waarop de tentoonstelling zich baseert, is niet alomvattend. De selectie beperkt zich grotendeels tot rock en elektronische muziek van een oudere generatie. Grofweg de helft van de makers komt uit Duitsland - de rest voornamelijk uit Groot-Brittannië.

Des te interessanter is het daarom dat de video-installatie APEX van de Amerikaanse kunstenaar Arthur Jafa ook te zien is, die gaat over representatie in de popcultuur. Jafa is bekend van zowel zijn videokunst als de videoclips die hij maakte voor artiesten als Kanye West en Solange. APEX is een slideshow van afbeeldingen uit de popcultuur, natuur en geschiedenis met een dreunende technobeat eronder. De monotone track in combinatie met de rappe afwisseling van beelden roept spanning op. Deze spanning wordt nog eens bevestigd in de inhoud van de afbeeldingen. Die focussen zich op de representatie van zwarte mensen in de popcultuur van de Verenigde Staten en de culturele clichés over ras en identiteit die daarin terugkomen. Zo weet Jafa op indringende wijze muziek en beeldende kunst naadloos aan elkaar te verbinden door middel van maatschappijkritiek.