Deze influencer noemde Bolsonaro ‘de slechtste coronapresident ter wereld’ en wordt nu bedreigd

Felipe Neto De populairste youtuber van Brazilië geeft felle kritiek op het coronabeleid van de president. Felipe Neto wordt nu bedreigd.

Youtuber Felipe Neto (38 miljoen volgers) in de opinievideo voor The New York Times. Onder president Bolsonaro.
Youtuber Felipe Neto (38 miljoen volgers) in de opinievideo voor The New York Times. Onder president Bolsonaro. Beeld video NYT

‘Als de clown serieus wordt, dan staat wellicht het circus in brand’, zegt Brazilië’s populairste youtuber Felipe Neto (32) in een video die hij recentelijk op de website van The New York Times plaatste.

Het opinie-artikel in videovorm van de Braziliaanse influencer met zo’n 38 miljoen volgers was geen luchtig entertainmentverhaaltje – zoals de Brazilianen jarenlang van hem gewend waren. Neto kwam dit keer met een serieuze waarschuwing. Die was vooral bedoeld voor het Amerikaanse publiek dat aan de vooravond staat van de presidentsverkiezingen van november.

„Onze president Bolsonaro is de slechtste ‘coronapresident’ ter wereld en overtreft zelfs jullie president Donald Trump. Maar als jullie Trump weer kiezen, zitten wij nog langer met Bolsonaro opgescheept”, was zijn boodschap in een ruim 6 minuten durende video waarin hij de Amerikanen opriep vooral niet op Trump te stemmen. Want Bolsonaro dankt zijn bestaansrecht en populariteit voor een groot deel aan zijn bondgenootschap met Trump, aldus Neto. In de video maakte hij vergelijkingen tussen de twee leiders in hun Covid-19-beleid. Daarbij spant Bolsonaro de kroon met zijn ‘beleid’ of beter gezegd, géén beleid.

Niest en schudt de hand

Brazilië heeft na de Verenigde Staten het hoogste aantal coronadoden, waarbij afgelopen weekend de grens van honderdduizend doden werd overschreden, en meer dan drie miljoen besmettingen. In het filmpje maakt Neto een opsomming van voorbeelden waaruit Bolsonaro’s minachting, ontkenning en vooral gebrek aan leiderschap rondom de Covid-19-crisis blijkt.

We zien beelden van Bolsonaro die in het openbaar volstrekt onverantwoord handelt. Hij niest tussen een menigte mensen, draagt geen mondkapje, veegt zijn snotneus af en schudt vervolgens met diezelfde hand iemand in het publiek de hand. Het virus is volgens Bolsonaro maar een griepje en als hem gevraagd wordt wat hij van zoveel doden vindt, zegt hij doodleuk dat hij er niets aan kan doen en geen begrafenisondernemer is.

Niets nieuws voor de Brazilianen die hun ultrarechtse president dit al zo vaak hebben horen zeggen. Maar hang vooral de nationale vuile was niet buiten op een internationaal platform zoals The New York Times, en nog wel in Bolsonaro’s ‘broederland’ de Verenigde Staten. Want dan zal je het weten ook.

Youtuber Felipe Neto kreeg een stortvloed aan dreigementen over zich heen van Bolsonaro-aanhangers waarbij kunstig in elkaar gefabriceerde fake news-berichten en valse filmpjes over hem werden verspreid. Neto werd daarin neergezet als een pedofiel en een voorstander van geaccepteerde seksuele omgang met minderjarigen.

Lees ook: Nepnieuws stuurde campagne Brazilië

Fake news

In een land waar fake news op grote schaal wordt geproduceerd en mensen hun nieuwsvoorziening vooral via WhatsApp en allerlei andere socialemediakanalen binnenkrijgen en ‘mainstream media’ als grote vijand wordt neergezet, heeft dit enorme impact. Dreigementen volgden en namen zulke grote vormen aan dat fanatieke aanhangers van Bolsonaro toeterend en met een megafoon voor Neto’s appartement stonden en dreigden hem wat te zullen aandoen als hij niet naar buiten zou komen. Neto werd achtervolgd, gestalkt en kreeg doodsbedreigingen. En niet voor het eerst.

Sinds de verkiezing van Bolsonaro in 2018 is de influencer, die voorheen vooral op komische wijze de Braziliaanse en internationale entertainmentwereld op de hak nam en als acteur bekendheid genoot, zich steeds meer als activist gaan uitspreken. Deze metamorfose is hem niet door iedereen in dank afgenomen, maar onder jonge progressieve Brazilianen is hij juist populairder geworden.

Lees ook: In Brazilië heeft iedereen het even over kussende striphelden

Neto’s eerste echte publieke omslag kwam vorig jaar tijdens de Internationale Literatuur Biënnale in Rio de Janeiro. De oerconservatieve en rechtse burgemeester van Rio, Marcelo Crivella, een voormalig evangelische predikant, gaf toen opdracht om alle exemplaren van een komische uitgave van het stripboek Avengers: The Childrens Crusade van Marvel op de boekenbeurs in beslag te nemen.

In het album stond een illustratie van twee kussende manlijke superhelden en dat was volgens de burgemeester van Rio „pornografisch”, ongeschikt voor kinderen en een „bedreiging voor het gezin”. Crivella stuurde een gewapend inspectieteam naar de boekenbeurs om de exemplaren van het boek in beslag te nemen.

Felipe Neto bekritiseerde deze daad in zijn populaire YouTube-uitzendingen en kocht razendsnel alle 14.000 exemplaren van het stripboek op, voordat de politie het festival binnenstormde. Hij besloot alle exemplaren gratis te verspreiden. „Ik heb dat gedaan omdat ik vind dat we altijd tegen censuur moeten strijden. Ik kan niet stil blijven, terwijl een regering steeds verder gaat met het uitoefenen van macht”, zei hij over zijn actie.

Familie vluchtte

De bedreigingen liepen toen zo hoog op dat Neto’s moeder en andere familieleden Brazilië moesten ontvluchten. De influencer moest vanaf dat moment ook regelmatig evenementen afzeggen vanwege veiligheid en moest zich persoonlijk laten beveiligen.

Sinds de recente dreigementen na de publicatie in The New York Times krijgt Felipe Neto veel bijval van Braziliaanse artiesten en schrijvers die hem een hart onder de riem steken. En er is onmiddellijk een onderzoek ingesteld, de strijd tegen nepnieuws staat in Brazilië al tijden hoog op de agenda.

Zo onderzoeken Braziliaanse instituties zoals het Hooggerechtshof en de federale politie momenteel een groot desinformatienetwerk waarbij ook twee zonen van president Bolsonaro betrokken zouden zijn. Zo zou in aanloop naar de verkiezingen van 2018 op grote schaal fake news zijn geproduceerd en verspreid waarmee mogelijk het stemgedrag van de Brazilianen zo gemanipuleerd is, dat Bolsonaro zijn winst hier mede aan te danken heeft.

Facebook maakte onlangs bekend dat het op last van een Braziliaanse rechter twaalf accounts heeft geblokkeerd van aanhangers van Bolsonaro die onderzocht worden in het grote fakenewsnetwerkschandaal.

Felipe Neto gaat ondanks alles door met zijn strijd en bereidt zich naar eigen zeggen voor op wat hem verder nog te wachten staat. „Ik verbaas me nergens meer over in Brazilië, er zullen nog wel meer aanvallen komen. Het is een reflectie van een samenleving zonder onderwijs en educatie waarbij mensen niets anders hebben dan terugvallen op haat, onderdrukking en geweld om zo hun gelijk te krijgen.”