ABN Amro wil alleen nog maar groot zijn op het eigen continent

Zakenbank ABN Amro snijdt in de internationale filialen van de afdeling die leningen verstrekt aan grote klanten. Deze ‘grootzakelijke’ tak leverde al jaren vooral financiële flaters op.

Het hoofdkantoor van ABN Amro in Amsterdam.
Het hoofdkantoor van ABN Amro in Amsterdam. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Het heeft jaren geduurd, maar ABN Amro neemt toch echt afscheid van het idee dat ze nog een rol kan spelen op de mondiale financiële markt. De bank, voor de opsplitsing in 2007 nog de zeventiende bank ter wereld, gaat zich volledig concentreren op Nederland en Noordwest-Europa.

Het laatste onderdeel van de bank dat nog mondiale ambities had was Corporate & Institutional Banking (CIB). Die afdeling verstrekt bankdiensten, met name in de vorm van leningen, aan klanten met een omzet vanaf 100 miljoen euro of meer. Het bestuur van de bank, onder leiding van de nieuwe topman Robert Swaak, heeft besloten dat CIB de komende drie tot vier jaar gaat krimpen, waarbij alleen nog klanten in de directe nabijheid van Nederland overblijven. De bank sluit daartoe zes van de twaalf vestigingen, allen buiten Europa. Het gaat ten koste van 800 van de 2.500 banen bij CIB: zo’n 250 in Nederland, de rest in de Verenigde Staten, Azië en Australië.

Dat de bank het onder leiding van de in april aangetreden Swaak aandurft om afscheid te nemen van de ooit zo roemrijke internationale ‘grootzakelijke’ tak van de bank, lijkt geen toeval. Hij komt van buiten de bank, van accountantskantoor PwC.

Internationale ambities

Dat de bank zo lang vasthield aan de internationale ambities komt mede doordat binnen de top van de bank, inclusief de raad van commissarissen, veel mensen rondliepen en -lopen die nog levendige herinneringen hebben aan het succes van ABN Amro van vóór 2007. Genoegen nemen met ‘slechts’ een regionale rol bleek daardoor lastig, zoals twee journalisten van Het Financieele Dagblad schetsten in hun dit voorjaar verschenen boek De Staatsbank. Bij de gedeeltelijke beursgang van ABN Amro in 2015 – de Nederlandse staat heeft nog altijd 56,3 procent van de aandelen in bezit – waren de internationale ambities voor de zakelijke tak nog groot. Beleggers werd een jaarlijkse groei van 5 procent voorgespiegeld.

Lees de recensie van De Staatsbank hier

Die groei werd echter nooit gerealiseerd. Sterker nog: incidentele afschrijvingen zorgden er steeds voor dat de winst teniet werd gedaan. In de afgelopen jaren bedroegen de afschrijvingen steeds honderden miljoenen per jaar. In de eerste helft van 2020 liepen de voorzieningen bij CIB al op tot 1,3 miljard euro, vanwege de impact van Covid-19 op bedrijven, de oliecrisis én fraude bij een Singaporese oliehandelaar en het Duitse fintechbedrijf Wirecard. Dat komt neer op 70 procent van de totale ‘stroppenpot’ van ABN Amro.

Vanwege de hoge risico’s moet de bank bovendien veel geld opzijzetten: zo’n 35 procent van het kapitaal, terwijl CIB maar 10 procent van de inkomsten levert. De conclusie van de bank is dat de inkomsten amper opwogen tegen de kosten.

Beleggers reageerden enthousiast op het besluit om de grootzakelijke tak in te krimpen

In 2018 deed ABN Amro al een poging om CIB weer op de rails te krijgen, ten koste van 250 banen. De zakenbank moest toen al minder risicovol worden en zich gaan concentreren op een aantal sectoren: bedrijven in de oliesector, financiering van grondstoffenhandel en financiële bedrijven.

Die kaasschaafmethode bleek echter niet succesvol, en nu gaat echt het mes er echt in. De bank stopt volledig met klanten in de grondstoffenhandel. In de olie-, gas- en transportindustrie kunnen voortaan alleen Europese bedrijven nog aankloppen voor leningen. Na de reorganisatie moet de zakenbank ongeveer 45 procent minder leningen hebben uitstaan. De leningen die mogen blijven krijgen strengere voorwaarden en limieten.

Gematigd risicoprofiel

Na de operatie is de zakentak van ABN Amro een regionale speler geworden met een volgens Swaak bij de bank passend ‘gematigd’ risicoprofiel. In Nederland en Noordwest-Europa gaat de bank wel weer investeren in groei, zo is de bedoeling, bijvoorbeeld in bedrijven die bezig zijn met duurzame energie, digitalisering en mobiliteit. „We willen klanten bedienen met duurzame ambities in segmenten waar wij voldoende schaal hebben”, zei Swaak in een toelichting aan de pers. „We willen de beste zakenbank van Nederland worden.”

Op de beurs reageerden beleggers woensdag enthousiast op het besluit, het aandeel steeg rond de 7 procent naar 8,70 euro. ABN Amro is dit jaar tot nu toe juist een van de zwakst presterende bankaandelen. Sinds dit jaar verloor het aandeel 47 procent, volgens persbureau Bloomberg. Gemiddeld leverden de Europese banken in dezelfde periode zo’n 32 procent in.

„Misschien hadden deze keuzes al wel eerder moeten worden gemaakt”, zegt analist Robin van den Broek van Mediobanca. „Maar de nieuwe bestuursvoorzitter geeft in ieder geval wat meer richting, met een duidelijk toekomstbeeld.” Van den Broek denkt dat de koers echter vooral is omhooggeschoten door de erkenning dat door het afbouwen van CIB een aanzienlijke hoeveelheid kapitaal vrij komt. „De belangrijkste vraag is hoeveel ervan naar de aandeelhouders gaat”, schreef ook Barclays-analist Omar Fall volgens Bloomberg.

Lees meer over de aanhoudend lage winsten van Europese banken: Vooralsnog houden de Europese banken het vol

Duidelijke keuzes

Swaak laat het niet bij het opknippen van de grootzakelijke activiteiten. In november, als hij ongeveer een halfjaar aan het roer staat, wil hij alweer een nieuwe strategie-update bekendmaken, dan voor de gehele bank. „We hebben strategische principes geformuleerd met betrekking tot klanten, digitalisering, gematigd risico en financiële ambities”, aldus Swaak. „Deze zullen ons leiden bij het maken van duidelijke keuzes.”

Tegenover analisten speculeerden Swaak en Abrahams bijvoorbeeld over verdere kostenbesparingen. Het zou niet gek zijn als ze daarbij denken aan sluitingen van filialen, nu de bank heeft bewezen grotendeels vanuit huis te kunnen werken.

Net als de meeste andere Europese banken moet Swaak in ieder geval nadenken over hoe de bank geld kan blijven verdienen, nu de rentes door corona nog langer laag zullen blijven. Dat ABN Amro de risico’s op nieuwe flaters verkleint door zich uit internationale leningen terug te trekken helpt weliswaar in de kosten, maar meer inkomsten levert het nog niet op.