Wit-Russische oppositiekandidaat wijkt uit naar buurland Litouwen

Wit-Rusland Oppositieleider weg uit eigen land nadat ze overwinning bij verkiezingen heeft opgeëist.

Ordetroepen in Minsk treden op tegen twee vrouwen die protesteren tegen de officiële uitslag van de verkiezingen in Wit-Rusland.
Ordetroepen in Minsk treden op tegen twee vrouwen die protesteren tegen de officiële uitslag van de verkiezingen in Wit-Rusland. Foto Natalia FedosenkoTASS via Getty Images

Svetlana Tichanovskaja, de belangrijkste Wit-Russische oppositiekandidaat bij de presidentsverkiezingen van afgelopen zondag, bevindt zich in buurland Litouwen. Volgens een naaste medewerker is ze gedwongen het land te verlaten.

Sinds zondagavond wordt er hevig geprotesteerd in Wit-Rusland tegen de officiële uitslag van de verkiezingen, die zittend president Aleksandr Loeksajsenko met 80 procent van stemmen zou hebben gewonnen. Maandag kwam het in heel Wit-Rusland opnieuw tot ernstige ongeregeldheden. Daarbij kwam opnieuw een betoger om het leven, waarschijnlijk omdat een flash-banggranaat in zijn buurt ontplofte. De ordetroepen vuurden met rubberen kogels op de betogers. In de hoofdstad Minsk en in Brest werden militairen gesignaleerd. De demonstranten gooiden met stenen, vuurwerk en molotovcocktails en richtten barricades op.

Maandagavond was niet duidelijk waar Tichanovskaja zich bevond. Dinsdagmorgen bleek dat ze in Litouwen is. „Svetlana Tichanovskaja is veilig”, meldde de Litouwse minister van Buitenlandse Zaken Linas Linkevicius op sociale media. Maandagavond maakte hij zich nog grote zorgen om de presidentskandidaat. „Probeerde Svetlana Tichanovskaja een aantal uur te bereiken. Haar verblijfplaats is zelfs bij haar personeel niet bekend. Bezorgd over haar veiligheid”, schreef de minister.

Lees ook: Wit-Russen geloven dat verandering aanstaande is

Stafchef vrijgelaten

Olga Kovalkova, een directe medewerker van Tichanovskaja, liet dinsdag weten dat de Wit-Russische autoriteiten de presidentskandidaat hebben gedwongen hebben het land te verlaten. In ruil daarvoor is Tichanovskaja’s stafchef, die zaterdag werd opgepakt, vrijgelaten. „Svetlana had geen keus. Het belangrijkste is dat ze vrij is en leeft”, aldus Kovalkova. Een deel van Tichanovskaja’s campagneteam zit nog wel vast.

Volgens persbureau Reuters is Tichanovskaja in Litouwen herenigd met haar kinderen, die ze vanwege bedreigingen aan hun adres eerder al naar het buurland had gestuurd.

Dinsdagochtend verscheen er een videoboodschap van haar. „Ik heb een zware beslissing moeten nemen”, zei Tichanovskaja, die een aangeslagen indruk maakte. „Mensen, pas op jezelf. Een mensenleven is kostbaarder dan wat er nu gebeurt.”

Volgens de Centrale Kiescommissie heeft Loekasjenko, aan de macht sinds 1994, de verkiezingen gewonnen met ruim 80,08 procent. Tichanovskaja zou slechts 10,09 procent van de stemmen hebben gehaald. Volgens de oppositie zijn er echter aanwijzingen dat er op grote schaal gefraudeerd is. In een onafhankelijke peiling, die is gebaseerd op de foto’s die kiezers maakten van hun stembiljet, haalde Tichanovskaja ruim 80 procent. Maandag kwamen er steeds meer resultaten van lokale stembureaus naar buiten, waarin de oppositiekandidaat eveneens als winnaar naar voren komt.

Tichanovskaja weigert daarom de uitslag te erkennen. Zij diende maandag een klacht in bij de Centrale Kiescommissie. Tichanovskaja’s medewerker Olga Kovalkova zei vanochtend dat het bloedvergieten moet stoppen. „De situatie is kritiek en hoe zwaar het ook voor jullie is, we moeten ons onthouden van geweld, we moeten onze overwinning verdedigen met legale, vreedzame middelen”, aldus Kovalkova. Desondanks worden voor dinsdagavond opnieuw protesten verwacht.

Lees ook: Crisis in Wit-Rusland. Hoelang blijft buurman Rusland afzijdig?