Crisis? Bedrijven lenen weer met het grootste gemak

Bedrijfsobligaties Corona veroorzaakte paniek onder beleggers in bedrijfsschulden. Daar is inmiddels niets meer van te merken.

Blikjes voor Coca-Cola, in 2013 geproduceerd door het toenmalige bedrijf Rexam, dat drie jaar later zou opgaan in Ball, de grootste drankblikjesfabrikant ter wereld.
Blikjes voor Coca-Cola, in 2013 geproduceerd door het toenmalige bedrijf Rexam, dat drie jaar later zou opgaan in Ball, de grootste drankblikjesfabrikant ter wereld. Foto Chris Ratcliffe/Bloomberg

Met corona kwam er een einde aan jaren waarin bedrijven wereldwijd steeds goedkoper konden lenen van beleggers. Althans, daar leek het op. Want hoewel de échte economische crisis nog moet beginnen, heeft paniek op de obligatiemarkt alweer plaatsgemaakt voor euforie.

Eerder deze week leende Ball Corporation, een Amerikaanse maker van frisdrankblikjes, 1,3 miljard dollar (1,1 miljard euro) op de kapitaalmarkt. Dat is op zichzelf niets bijzonders, ware het niet dat Ball slechts 2,9 procent rente betaalt over deze tienjaarsobligatie. Volgens zakenkrant Financial Times is dit de goedkoopste lening ooit voor een bedrijf met een relatief wankele kredietwaardigheid (‘junk status’ in jargon).

Die ‘junk’-kwalificatie voor Ball vindt obligatiespecialist Othmar ter Waarbeek (Rabobank) „een beetje denigrerend” voor de grootste blikjesfabrikant ter wereld. Maar hij erkent dat Ball zijn record dankt aan een opmerkelijk fenomeen: terwijl economieën zich wereldwijd voorbereiden op een golf aan faillissementen, kunnen bedrijven vaak alweer net zo goedkoop lenen als voor de crisis.

Obligatiespecialist Ter Waarbeek voorspelt ‘drukste jaar ooit’ op de markt voor bedrijfsobligaties

Dat doen ze dan ook massaal, zowel in Europa als in de VS. Ter Waarbeek voorspelt „het drukste jaar ooit” op de markt voor bedrijfsobligaties. In Europa gaven zogenoemde investment grade-bedrijven (veilige categorie) sinds begin dit jaar al voor meer dan 300 miljard euro aan schuldpapier uit. Ter vergelijking: voor heel 2019, een recordjaar, stokte de teller op zo’n 370 miljard.

„Sommige bedrijven, zoals bierbrouwers, vliegveldexploitanten of aanbieders van cruisevakanties, hebben het geld nodig omdat ze lijden onder de pandemie”, zegt Ter Waarbeek. „Andere gaan extra schulden aan om straks genoeg cash te hebben als ook zij last krijgen van de crisis.” En geld is er blijkbaar in overvloed.

Blijft opmerkelijk dat de aanvankelijke paniek op de obligatiemarkt – rentes op bedrijfsschulden schoten in maart omhoog – zo snel is weggeëbd. Ziedaar de enorme invloed van de centrale banken.

Massale opkoopprogramma’s

Toen duidelijk werd dat Covid-19 mondiaal de economieën lam zou leggen, sprongen de centrale banken aan beide kanten van de oceaan in de bres. In de VS is de belangrijkste rente in recordtempo omlaaggebracht van 2,5 procent naar ongeveer nul. Tegelijkertijd kondigde de Federal Reserve aan grootschalig bedrijfsobligaties op te gaan kopen, niet alleen de veilige investment grade, maar ook de risicovollere en dus hoogrenderende high yield-obligaties, de junkbonds.

Ook in Europa werd het monetaire wapenarsenaal uitgebreid. De rente, die al laag was, kon niet heel veel verder omlaag. En dus lanceerde de ECB een pandemieopkoopprogramma, eerst van 600 miljard, en later van nog eens 750 miljard euro. En hoewel de ECB nog niet zo ver gaat dat ze ook junkbonds opkoopt, zijn ook hier de rentes op bedrijfsobligaties in rap tempo gedaald.

Met deze nieuwe wapens zijn de centrale banken in één klap grote spelers geworden in de markt voor bedrijfsschulden. Van alle uitstaande bedrijfsobligaties in de eurozone (ruim 2.000 miljard), komt volgens de Rabobank ruim de helft (1.150 miljard) in aanmerking om opgekocht te worden door de ECB. Daarvan heeft de ECB een kleine 250 miljard daadwerkelijk gekocht. „In totaal heeft de ECB dus ruim 21 procent van de bedrijfsleningen die ze mag kopen op haar balans en bijna 12 procent van de totale markt”, concludeert Othmar ter Waarbeek van Rabobank.

Bij ABN Amro schatten ze de positie van de ECB nog zwaarder in: „We denken dat de ECB tegen het eind van het jaar 45 procent van de beschikbare bedrijfsobligatiemarkt op de balans heeft staan”, zegt Daniel Ender, obligatiespecialist bij ABN Amro.

Op zoek naar rendement

Gevolg is dat beleggers op zoek moeten naar andere, riskantere bedrijfsleningen om nog rendement te maken. Pensioenfondsen en verzekeraars hebben immers verplichtingen naar hun deelnemers en klanten. Kortom, door de enorme vraag naar bedrijfsschulden, aangedreven door de centrale banken, gaan de rentes over de hele linie omlaag terwijl de coronapandemie de risico’s op faillissementen juist heeft doen toenemen.

Vóór corona waren de rendementen op riskantere bedrijfsobligaties in de VS en Europa, respectievelijk 5 en 2,4 procent, extreem laag. Op het hoogtepunt van de coronapaniek in maart stegen die tot respectievelijk 11,4 en 8 procent. Dankzij de steun van centrale banken zijn ze inmiddels weer gedaald naar 5,4 procent in de VS en 4 in Europa.

En het einde is nog niet in zicht. ABN gaat ervan uit dat in september het opkoopprogramma van de ECB met nog eens 500 miljard euro wordt opgehoogd, zodat tegen eind 2021 zo’n 60 procent van de beschikbare bedrijfsobligaties op de balans van de ECB zal staan.

Door zo massaal posities in te nemen in de markt voor bedrijfsobligaties, hebben de centrale banken de facto de markten uitgeschakeld, erkent Ender van ABN Amro. Dat verplicht ook tot nieuwe actie mocht het aantal faillissementen oplopen door de economische crisis die voor de deur staat, zegt hij. Zolang centrale banken blijven steunen, blijft ook het private geld stromen. Hoe centrale banken in de toekomst uit deze zelfgecreëerde gevangenis moeten ontsnappen, is ongewis.

Lees ook: Door de coronacrisis lijken al die schulden ineens wél gevaarlijk